Στην πλέον κρίσιμη καμπή περνά η κτηματογράφηση στην Κρήτη, καθώς σήμερα λήγει και η τελευταία δυνατότητα για την προσκόμιση των απαιτούμενων δικαιολογητικών σε αιτήσεις διόρθωσης που είχαν δρομολογηθεί εμπρόθεσμα. Από αύριο αρχίζει ουσιαστικά μια νέα περίοδος, με δικηγόρους και μηχανικούς να προειδοποιούν ότι χιλιάδες εκκρεμότητες κινδυνεύουν να μεταφερθούν στο λειτουργούν Κτηματολόγιο.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα λάθη έχουν καταγραφεί στην κτηματογράφηση σε Χανιά και Ηράκλειο, αλλά τι θα συμβεί με αυτά όταν η διαδικασία περάσει στο επόμενο στάδιο.
Λανθασμένα όρια και εμβαδά, γεωτεμάχια που δεν αποτυπώνονται σωστά, διεκδικήσεις του Δημοσίου, δασικές εκτάσεις, χρησικτησίες και αιτήσεις διόρθωσης που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί συνθέτουν ένα εξαιρετικά δύσκολο τοπίο.
Οι εκπρόσωποι δικηγόρων και μηχανικών προειδοποιούν ότι μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις σε αγοραπωλησίες, μεταβιβάσεις, γονικές παροχές, κληρονομιές, οικοδομικές άδειες και γενικότερα στην αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας.
Τι ακριβώς τελειώνει στις 3 Σεπτεμβρίου
Η 3η Σεπτεμβρίου δεν αποτελεί γενική παράταση της Ανάρτησης για όλους τους ιδιοκτήτες.
Η κανονική προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων διόρθωσης στα προσωρινά κτηματολογικά στοιχεία σε Χανιά και Ηράκλειο είχε παραταθεί μέχρι τις 3 Αυγούστου.
Μετά τις έντονες αντιδράσεις των φορέων της Κρήτης και τη συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δόθηκε η δυνατότητα μέχρι τις 3 Σεπτεμβρίου να συμπληρωθούν με τα απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά οι αιτήσεις για τις οποίες είχε ήδη γίνει η απαιτούμενη εμπρόθεσμη ενέργεια.
Επομένως, δεν πρόκειται για έναν επιπλέον μήνα μέσα στον οποίο οποιοσδήποτε ιδιοκτήτης μπορούσε να ξεκινήσει από την αρχή τη διαδικασία. Και αυτή η διαφορά είναι καθοριστική.
«Το σφάλμα που έγινε κανόνας»
Η πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων, Αγάπη Μικρού, έχει επανειλημμένα κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.
Η ίδια περιγράφει με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο την εικόνα της κτηματογράφησης στα Χανιά: «Το σφάλμα έγινε ο κανόνας».
Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις εξαιτίας του ιδιαίτερου ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Κρήτης και της εμπλοκής των δασικών χαρτών.
Η κυρία Μικρού υπογραμμίζει ότι το γεγονός πως μία έκταση χαρακτηρίζεται δασική δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελεί ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου.
Στα Χανιά, άλλωστε, έχει προκαλέσει τεράστια ανησυχία το γεγονός ότι το 63,6% της έκτασης εμφανίζεται ως δασικού ενδιαφέροντος, με τους επιστημονικούς φορείς να υποστηρίζουν ότι το ειδικό ιδιοκτησιακό καθεστώς της Κρήτης δεν έχει ληφθεί επαρκώς υπόψη.
Ακόμη πιο σκληρή είναι η τοποθέτηση του προέδρου του ΤΕΕ Τμήματος Δυτικής Κρήτης Βασίλη Κοντεζάκη.
Έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η προθεσμία, αλλά το γεγονός ότι το Κτηματολόγιο οδεύει προς την επόμενη φάση χωρίς να έχουν διορθωθεί προηγουμένως τα λάθη.
Όπως εξηγεί, σχεδόν όλες οι εκκρεμότητες και τα λάθη για τα οποία υποβλήθηκαν αιτήματα διόρθωσης πρόκειται να μεταφερθούν και να εξεταστούν σε βάθος χρόνου στο λειτουργούν Κτηματολόγιο.
Δηλαδή, αντί να ολοκληρωθούν πρώτα οι διορθώσεις και στη συνέχεια να περάσει η διαδικασία σε πλήρη λειτουργία, μπορεί να συμβεί το αντίστροφο.
Το ερώτημα που θέτει είναι απλό αλλά κρίσιμο: Μπορεί ένας πολίτης να αισθάνεται ασφαλής για την περιουσία του, όταν το Κτηματολόγιο περνά σε λειτουργία, ενώ υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες και πιθανά λάθη;
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ/ΤΔΚ, πραγματική ασφάλεια υπάρχει όταν συμφωνούν οι τίτλοι, το τοπογραφικό και τα στοιχεία του ΚΑΕΚ και ταυτόχρονα δεν υπάρχουν εκκρεμείς διορθώσεις, δασικές δεσμεύσεις, αντιρρήσεις γειτόνων ή αξιώσεις του Δημοσίου.
Σε διαφορετική περίπτωση, η ασφάλεια του ιδιοκτήτη παραμένει μειωμένη μέχρι να εκδοθεί η σχετική απόφαση.
Αγωνία για την επόμενη ημέρα και στο Ηράκλειο
Η κατάσταση δεν είναι διαφορετική στο Ηράκλειο, με την πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου, Κατερίνα Κοσμαδάκη, να τονίζει διαρκώς ότι η λύση της «3ης Σεπτεμβρίου» ήταν εξαρχής ανέφικτο να εφαρμοστεί για το σύνολο των αιτήσεων, καθιστώντας τον τελευταίο μήνα άκρως πιεστικό για την αρμόδια υπηρεσία.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι τι θα ακολουθήσει.
Η πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου έχει δώσει μια σαφή εικόνα για την επόμενη ημέρα.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας θα ακολουθήσει το στάδιο της επεξεργασίας και στη συνέχεια το λειτουργούν Κτηματολόγιο.
Για τις πρόσθετες διορθώσεις που θα απαιτηθούν τότε, ανάλογα με την περίπτωση, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να χρειαστεί να προσφύγουν στον Κτηματολογικό Δικαστή, ενώ για συγκεκριμένες περιπτώσεις υπάρχει η διαδικασία διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος.
Αυτό είναι ίσως και το πιο κρίσιμο σημείο για τους πολίτες. Δεν σημαίνει ότι στις 4 Σεπτεμβρίου κάποιος χάνει αυτομάτως το ακίνητό του. Σημαίνει όμως ότι μία διόρθωση που σήμερα αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο της κτηματογράφησης μπορεί αργότερα να γίνει περισσότερο σύνθετη, χρονοβόρα και, ανάλογα με την περίπτωση, ακριβότερη.
ΤΕΕ/ΤΑΚ: Ζητούσε παράταση μέχρι το τέλος του 2026
Τις ίδιες σοβαρές επιφυλάξεις έχει εκφράσει και το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης.
Η πρόεδρος Μαρία Λυδάκη είχε ζητήσει παράταση της διαδικασίας μέχρι το τέλος του 2026, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν σημαντικά λάθη τόσο στην καταγραφή των ακινήτων όσο και των εμπράγματων δικαιωμάτων.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο μεγαλύτερης παράτασης αποκλείστηκε από το ελληνικό Κτηματολόγιο και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με το αυστηρό χρονοδιάγραμμα να συνδέεται και με τη χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ο μεγάλος «πονοκέφαλος» των δασικών
Ιδιαίτερη διάσταση έχει για την Κρήτη το ζήτημα των δασικών εκτάσεων.
Δικηγόροι και μηχανικοί επιμένουν ότι πρέπει να διαχωριστεί ο δασικός χαρακτήρας μιας έκτασης από το ιδιοκτησιακό καθεστώς της.
Με άλλα λόγια, άλλο το εάν μία έκταση προστατεύεται ως δασική και άλλο το ποιος είναι ο ιδιοκτήτης της.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο εντοπίζεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα, όπου ιδιώτες βλέπουν εκτάσεις που θεωρούν δικές τους να εμφανίζονται με αξιώσεις του Ελληνικού Δημοσίου.
Και όσο οι συγκεκριμένες υποθέσεις παραμένουν ανοικτές, τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί όταν τα στοιχεία μεταφερθούν στο λειτουργούν Κτηματολόγιο.
Από τις 4 Σεπτεμβρίου αρχίζουν τα δύσκολα
Η σημερινή ημέρα δεν είναι η ημέρα κατά την οποία «χάνονται» αυτομάτως περιουσίες. Είναι όμως ένα κομβικό ορόσημο.
Κλείνει ένας κύκλος στον οποίο μπορούσαν να γίνουν διορθώσεις στο πλαίσιο της Ανάρτησης και ανοίγει ο δρόμος για τη μετάβαση στην επόμενη φάση.
Και το μεγάλο ερώτημα και αγωνία είναι τι θα συμβεί με τις χιλιάδες περιπτώσεις που παραμένουν προβληματικές.
Πώς θα μπορούν να πωληθούν; Πώς να μεταβιβαστούν; Πώς να γίνουν γονική παροχή; Πώς θα βρεθούν οι ιδιώτες απέναντι στο Δημόσιο για την κυριότητα;
Γι’ αυτό και η πραγματική δοκιμασία για το Κτηματολόγιο στην Κρήτη δεν τελειώνει στις 3 Σεπτεμβρίου, αλλά μάλλον… αρχίζει!