Η Αμελί Ντε Λάρα, που σπουδάζει Κλασική Αρχαιολογία και Αρχαία Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, πέρασε ένα καλοκαίρι στην Κρήτη για να μελετήσει τον Μινωικό πολιτισμό, συμμετέχοντας σε ανασκαφές.
«Ήταν δύσκολη δουλειά, αλλά, κυριολεκτικά, πατώντας στα βήματα αυτών των ανθρώπων, ένιωσα ότι καταλάβαινα τον πολιτισμό πολύ καλύτερα από ό,τι όταν καθόμουν σε μια αίθουσα διαλέξεων», έγραψε και δημοσίευσε την πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία της, βάζοντας τίτλο: «Μια μέρα στη ζωή ενός αρχαιολόγου – και ενός Μινωίτη!».
Η αφήγηση που ακολουθεί και δημοσιεύθηκε στο classicsforall, δίνει μια αίσθηση για το πώς είναι μια μέρα σε μια ανασκαφή, που τη βοήθησε να φανταστεί πώς ήταν η ζωή ενός ανθρώπου που έζησε την εποχή του Μινωικού Πολιτισμού.
Άλλωστε, όπως αναφέρει: «Η αρχαιολογία έχει τόσα πολλά να προσφέρει στη μελέτη των κλασικών έργων. Εκτός του ότι μας βοηθά να κατανοήσουμε σωστά διάσημες προσωπικότητες, μπορεί να μας βοηθήσει να διευρύνουμε τις γνώσεις μας για την καθημερινή πραγματικότητα των μη ελίτ ανθρώπων που ζούσαν στον αρχαίο κόσμο, κάτι που, για μένα, έχει ζωντανέψει το παρελθόν.
Όλα τα ευρήματα που έχουν καθαριστεί και φωτογραφηθεί όμορφα σε δημοσιεύσεις μπορούν να ανακαλυφθούν, μόνο αφού περάσουν από πολλή (και εννοώ πολλή) σκόνη, χώμα και βράχους».
Το ημερολόγιο
«5.30 π.μ.: Ώρα να σηκωθώ και να ντυθώ. Σήμερα θα έχει ζέστη, ήλιο και σκόνη, γι’ αυτό φοράω ελαφριά μακριά ρούχα. Αν και είναι δύσκολο να πάρεις συμβουλές μόδας από τους Μινωίτες (τα υφάσματα δεν τα πάνε καλά στην αρχαιολογία!), οι σωζόμενες τοιχογραφίες δείχνουν ότι πολλές από τις γυναίκες φορούσαν επίσης μακριά ενδύματα.
Το χρώμα του δέρματος των ανδρών είναι βαμμένο κοκκινωπό, για να δείξει ότι εργάζονταν σε εξωτερικό χώρο, κάτι που μοιάζει πολύ με το ηλιακό έγκαυμα ορισμένων από τους λιγότερο προσεκτικούς συναδέλφους μου!
Όταν πηγαίνω στην κουζίνα για να φτιάξω έναν καφέ που τόσο χρειαζόμουν, βλέπω το ταψί του φούρνου που έχει ακόμα τα καμένα κομμάτια πίτσας από χθες το βράδυ. Χθες στο σημείο βρήκαμε ένα μεγάλο μαγειρικό σκεύος που είχε καεί: οι αρχαίοι δεν μπήκαν στον κόπο να το καθαρίσουν, και αντ’ αυτού το πέταξαν στον σκουπιδότοπο – αναρωτιέμαι αν θα το πρόσεχε κανείς, αν έκανα το ίδιο…
7.30 π.μ.: Ξεκινά η δύσκολη δουλειά. Επιθεωρούμε το ανώτερο στρώμα της επιφάνειας, καταγράφουμε τυχόν κεραμικά και άλλα ευρήματα που εμφανίζονται και καθαρίζουμε τυχόν πέτρες ή φυτά που κρύβουν την επιφάνεια.
Κάθε πλέγμα πρέπει να σημειώνεται προσεκτικά και όλα τα ευρήματά μας να καταγράφονται. Είναι δύσκολη και συχνά επαναλαμβανόμενη εργασία, ειδικά καθώς κάνει περισσότερη ζέστη πριν από το μεσημεριανό γεύμα, αλλά η ποσότητα της κεραμικής που βρίσκουμε ο καθένας μας δίνει μια απτή αίσθηση του επιτεύγματός μας και μας παρακινεί. Οι Μινωίτες, από την τοποθεσία μας πιθανότατα, περνούσαν τον περισσότερο χρόνο τους εργαζόμενοι σκληρά στον ήλιο σε αυτή και τη γύρω περιοχή.
Αν και βρίσκουμε κυρίως κεραμικά, το άλλο πράγμα που βρίσκουμε πολύ είναι λίθινα εργαλεία – μεγάλα βότσαλα με ποικίλες επίπεδες και στρογγυλεμένες άκρες. Μπορούμε μόνο να μαντέψουμε τη λειτουργία τους, αλλά μερικά από αυτά φαίνεται να μπορούσαν να είναι αρκετά χρήσιμα για την εργασία μας, όπως το να καρφώνουμε τα καρφιά που καρφιτσώνουν τις ετικέτες που χρησιμοποιούμε για να σημειώσουμε το ακριβές σημείο εύρεσης των πιο ενδιαφερόντων αντικειμένων μας. Ίσως οι Μινωίτες θα μπορούσαν να μας δώσουν μερικές συμβουλές για το πώς να εργαζόμαστε πιο αποτελεσματικά!
4 μ.μ.: Μετά από έναν υπνάκο, πλένουμε όλα τα ευρήματα του πρωινού στο χέρι και τα καταγράφουμε προσεκτικά, ώστε να είναι έτοιμα να μεταφερθούν στο μουσείο. Αυτό το κάνουμε σε ένα τοπικό σχολείο, το οποίο είχε εγκαταλειφθεί λίγα χρόνια νωρίτερα. Στην πραγματικότητα, σχεδόν ολόκληρο το χωριό έχει εγκαταλειφθεί, με μόνο μερικές μοναχικές φιγούρες να περιφέρονται ακόμα τριγύρω για να μας υποδεχτούν.
Πριν από μερικές χιλιετίες, έτσι θα έμοιαζε ο οικισμός: όχι εντελώς έρημος, αλλά απόκοσμα ήσυχος, καθώς γλιστρούσε από το σπίτι κάποιου σε μια άλλη ανώνυμη τοποθεσία, με τοίχους και κεραμικά που δείχνουν ότι κάποιος ήταν κάποτε εδώ.
8 μ.μ.: Μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά, πηγαίνουμε στην ταβέρνα, όπου ένα τοπικό εστιατόριο μας έχει ετοιμάσει ένα γεύμα. Ένα από τα αγαπημένα μου πιάτα είναι η φάβα. Ένας αρχαιοβοτανολόγος της ομάδας έχει αναλύσει μέρος του εδάφους και διαπίστωσε ότι αυτά έτρωγαν και οι Μινωίτες.
Αναρωτιέμαι αν τα βαρέθηκαν λίγο κι αυτοί, καθώς πολλοί σαν εμένα θα ήταν χορτοφάγοι και αυτή η τροφή, θα ήταν βασικό στοιχείο της διατροφής τους.
Ως μια ομάδα κουρασμένων Βρετανών φοιτητών, ενδιαφερόμαστε όλοι περισσότερο για το τοπικό ποτό: τη ρακή. Στο τέλος κάθε γεύματος, όλοι κάνουν πρόποση ο ένας στον άλλον, με αυτό το νόστιμο αλλά θανατηφόρο ποτό.
Τα σφηνοπότηρα από τα οποία τα πίνουμε μοιάζουν ύποπτα με ένα από τα πιο συνηθισμένα μας ευρήματα, τα κωνικά κύπελλα μαζικής παραγωγής, τα οποία οι Μινωίτες κατασκεύαζαν για γιορτές, όπως η δική μας.
Αυτές οι γιορτές ήταν κεντρικής σημασίας για την ανάπτυξη των κοινοτήτων τους και έδειξαν ότι στους Μινωίτες άρεσε επίσης η διασκέδαση: οι αρχαιολόγοι εκτιμούν εξίσου την αξία της σκληρής δουλειάς, αλλά και του παιχνιδιού!».