Η συμβουλή, που έδινε πάντα στους φοιτητές του, είχε να κάνει με τη συμπεριφορά τους απέναντι στους ασθενείς.
«Η απουσία υπεροψίας και η ανιδιοτελής επιστημονική και ανθρώπινη βοήθεια προς αυτούς, να είναι η ίδια ανεξαρτήτως οικονομικής και κοινωνικής τάξης».
O καθηγητής Μανώλης Χελιδόνης είναι ένας θρύλος της ελληνικής Ωτορινολαρυγγολογίας.
Πριν επιστρέψει στην Κρήτη από την Αμερική, όπου έζησε και εργάστηκε σε ένα από τα καλύτερα πανεπιστημιακά νοσοκομεία, η ειδικότητά του στη χώρα μας βρισκόταν σε νηπιακό επίπεδο.
Ήρθε, ίδρυσε την ΩΡΛ Κλινική του ΠΑΓΝΗ πριν 36 χρόνια και την μετέτρεψε στην μεγαλύτερη ακαδημαϊκή εστία της Ελλάδας.
Ο καθηγητής Χελιδόνης, εκτός από εξαιρετικός επιστήμονας, υπήρξε ένας μοναδικός δάσκαλος που ενέπνευσε γενιές γιατρών.
Οι αδιαμφισβήτητες επιστημονικές του γνώσεις, κυρίως όμως ο χαρακτήρας του, ανιδιοτελής, ζεστός, ανθρώπινος, πάντα κοντά στους ασθενείς του, ήταν αυτό που τους «κέρδιζε».
Η απόφαση του σημερινού διευθυντή της ΩΡΛ Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου, καθηγητή Μανόλη Προκοπάκη (ο οποίος ήταν ο πρώτος του φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, αλλά και εκείνος που πήρε τη θέση του στην Ιατρική Σχολή), να ονομαστεί το Τμήμα ως Κλινική «Εμμανουήλ Χελιδόνη», ήταν η αφορμή για αυτή τη συζήτηση με τον σπουδαίο γιατρό, που έχει τιμήσει όσο λίγοι τον όρκο του Ιπποκράτη.
Γιατί αποφασίσατε να γίνετε γιατρός;
«Μικρός ήθελα να γίνω κυβερνήτης σε υποβρύχια. Δεν θυμάμαι γιατί, ίσως είχα δει κάποια σχετική ταινία. Μεγαλώνοντας, έπρεπε να πάρω μια απόφαση μεταξύ του να καταταγώ στο ναυτικό σαν αξιωματικός και του γίνω γιατρός, όπως ο πατέρας μου. Τα περιθώρια στένευαν. Τελικά, διάλεξα το δεύτερο».
Τι αναμνήσεις έχετε από τους γονείς σας και κυρίως από τον πατέρα σας. Τι σας δίδαξε, με τον τρόπο του, αυτός ο άνθρωπος;
«Η μητέρα μου πέθανε πολύ νέα, σε ηλικία 27 ετών από κάποιο αυτοάνοσο. Δεν την θυμάμαι, ήμουν 2-3 χρονών. Με μεγάλωσε η αδελφή του πατέρα μου, μια εξαιρετική γυναίκα που μου έδωσε μεγάλη φροντίδα και όλη της την αγάπη.
Αυτή γνώρισα για μαμά μου, αν και το ήξερα ότι δεν είναι και έτσι τη φώναζα.
Οι αναμνήσεις που έχω από τον πατέρα μου, είναι μοναδικές. Η αγάπη του και η απλή και ανθρώπινη συμπεριφορά του προς τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, είναι κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Έρχονταν από τα χωριά φτωχοί άνθρωποι ή πήγαινε εκείνος στα σπίτια τους, τους φρόντιζε και δεν έπαιρνε χρήματα.
Μια φορά θυμάμαι, είχαν τελειώσει τα ξύλα στην ξυλόσομπα του σπιτιού μας και μου ζήτησε να φέρω ένα βιβλίο από το γραφείο του.
Ήταν το σημειωματάριο που έγραφε τα ονόματα των ασθενών του και την ιατρική αμοιβή. Το πήρε και το έριξε στην φωτιά. Υπήρξε λαμπρό παράδειγμα για μένα».
Έχετε εκπαιδεύσει γενιές χειρουργών. Ποια είναι η συμβουλή που δίνατε πάντα στους φοιτητές σας πριν βγουν στο «πεδίο της μάχης»;
«Η συμβουλή, που έδινα πάντα στους φοιτητές, είχε να κάνει με τη συμπεριφορά τους απέναντι στους ασθενείς. Η απουσία υπεροψίας και η ανιδιοτελής επιστημονική και ανθρώπινη βοήθεια προς αυτούς, να είναι η ίδια ανεξαρτήτως οικονομικής και κοινωνικής τάξης».-Είστε εκ των θεμελιωτών της σύγχρονης Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ο τρόπος, που παρέχεται στις μέρες μας η δημόσια υγεία, σας ικανοποιεί;
«Ο τρόπος, που παρέχεται στις μέρες μας η δημόσια υγεία, μου δημιουργεί αρκετά ερωτηματικά, όπως, κυρίως, η περίοδος αναμονής για εξετάσεις, ο χρόνος θεραπείας, ο αριθμός προσωπικού, κ.λπ.».
Τι σας αρέσει και τι όχι στο σημερινό Ηράκλειο;
«Αυτό που μου αρέσει είναι το καταπληκτικό μας κλίμα.
Μερικά απ’ αυτά που δεν μου αρέσουν είναι η ανυπακοή στους νόμους, το κυκλοφοριακό, ο θόρυβος, η έλλειψη καθαριότητας, και η προβληματική παροχή υπηρεσιών».
Το ατύχημα που είχατε το 2023, η επέμβαση στο κεφάλι, η νοσηλεία στην Εντατική, σας τρόμαξαν; Φοβηθήκατε για τη ζωή σας;
«Ναι, και βέβαια με τρόμαξαν.
Παραπάτησα στην σκάλα του σπιτιού μας, έπεσα και χτύπησα.
Είχα τις αισθήσεις μου, ήξερα ότι θα χειρουργηθώ στο κεφάλι, ένα μεγάλο και δύσκολο χειρουργείο. Φοβήθηκα, σκέφτηκα ότι μπορεί να μην τα καταφέρω κι έλεγα μέσα μου: “καλά πέρασες σ’ αυτή τη ζωή, δε βαριέσαι, ας γίνει ό,τι γίνει”.
Είχα στο μυαλό μου και τη μάνα μου, που έφυγε τόσο νέα, 27 χρονών…
Ήταν από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής μου».
Πώς περνάτε τη μέρα σας, τι σας αρέσει να κάνετε;
«Διαβάζοντας τον ελεύθερο Τύπο, καθώς και περιοδικά και βιβλία, και βλέποντας ορισμένες εκπομπές στη τηλεόραση».
Ποιες αρετές εκτιμάτε στους ανθρώπους; Τι σημαίνει για εσάς «καλός άνθρωπος»;
«Εκτιμώ την ειλικρίνεια, την ανιδιοτέλεια, τη μετριοφροσύνη, τη γενναιοδωρία, την απλότητα και το να είναι ευπροσήγορος. “Καλός άνθρωπος” είναι αυτός που έχει τα παραπάνω γνωρίσματα».
Και τι σημαίνει «καλός γιατρός;»
«Καλός γιατρός είναι κάποιος που δεν έχει εγωισμό, που είναι προσηνής, που ενδιαφέρεται για τους ασθενείς του και για το περιβάλλον, που είναι εύκολα διαθέσιμος, που ξέρει καλά τη δουλειά του και είναι δάσκαλος και στους ασθενείς και στους μαθητές του, καθώς και στο ευρύ κοινό».
Συνεχίζετε να έχετε επαφές με παλιούς φοιτητές σας και τι σας προσφέρει ψυχικά αυτή η σχέση;
«Σ’ αυτήν την ηλικία, ελάχιστα. Αυτή η σχέση μού προσφέρει ικανοποίηση, αναγνώριση και αγάπη. Είμαι πολύ υπερήφανος για τους φοιτητές μου και την εξέλιξή τους· είναι καλά, ταλαντούχα παιδιά».
Πιστεύετε στον Θεό;
«Ναι, πιστεύω σε μια Ανώτερη Δύναμη».
Η φιλία είναι σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή σας;
«Είναι και πρέπει να είναι σημαντικό κεφάλαιο για όλους μας, διότι δημιουργεί συναισθήματα αγάπης, ασφάλειας, αναγνώρισης, διαχρονικών αναμνήσεων, αλληλεγγύης, κ.ά».
Αν σας ζητούσα να μου πείτε ένα, ποιο είναι το αγαπημένο σας τραγούδι που σας γεμίζει αναμνήσεις;
«Το “Άστα τα μαλλάκια σου”».
Η ονομασία της ΩΡΛ Κλινικής του ΠΑΓΝΗ σε Κλινική Μανώλη Χελιδόνη, τι συναισθήματα σάς δημιουργεί;
«Συναισθήματα χαράς, υπερηφάνειας και ευγνωμοσύνης προς όλους όσοι επηρέασαν τον χαρακτήρα μου. Οι γονείς μου, η γυναίκα μου και τα παιδιά μου, οι δάσκαλοί μου, οι φίλοι μου και συνάδελφοί μου, και φυσικά, και αυτοί οι ίδιοι οι ασθενείς μου, αλλά και οι οικογένειές τους.
Αυτή η πράξη με τιμά και θέλω να πω ένα μεγάλο “ευχαριστώ”».
Μ. Προκοπάκης, διευθυντής ΩΡΛ: «Είναι μεγάλος δάσκαλος, τιμή μας που θα δώσουμε το όνομά του στην Κλινική μας»
«Τα τελευταία 6 χρόνια -είπε στην «Π» ο Μανόλης Προκοπάκης- είμαι καθηγητής ΩΡΛ της Ιατρικής Σχολής Ηρακλείου και διευθυντής της Πανεπιστημιακής ΩΡΛ Κλινικής. Η απόφασή μου να ονομαστεί η ΩΡΛ Κλινική του ΠαΓΝΗ, ως “ΩΡΛ Κλινική Εμμανουήλ Χελιδόνης” είναι χρέος μου. Επιστημονικά, ο Εμμ. Χελιδόνης είναι ο αναμορφωτής της σύγχρονης Ωτορινολαρυγγολογίας. Πριν επιστρέψει στην Κρήτη, η ειδικότητά μας βρίσκονταν σε νηπιακό επίπεδο. Ο καθηγητής Χελιδόνης ίδρυσε την Κλινική μας πριν 36 χρόνια και την μετέτρεψε στη μεγαλύτερη ακαδημαϊκή εστία της Ελλάδας».
«Εκτός από εμένα -σημείωσε- υπήρξε ο δάσκαλος και καθοδηγητής στους καθηγητές Α’ Βαθμίδας, Ιωάννη Σέγγα, Ιωάννη Μπιζάκη, Γεώργιο Βελεγράκη, Χαράλαμπο Σκουλάκη και Ιωάννη Χατζηιωάννου».
«Υπήρξε ο δάσκαλός μου -συνέχισε ο κ. Προκοπάκης- αλλά και αυτός που με ενέπνευσε να ακολουθήσω την ΩΡΛ. Υπήρξα ο πρώτος του φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, αλλά και αυτός που είχα την τιμή να πάρω τη θέση του στην Ιατρική Σχολή.
Όμως, ένας μεγάλος δάσκαλος δεν κρίνεται από τα ακαδημαϊκά ή τα κλινικά επιτεύγματά του. Κρίνεται από τη μεταλαμπάδευση του ηθικού τρόπου σκέψεως και των αρχών της ιατρικής. Ο καθηγητής Χελιδόνης μάς έμαθε το πώς θα σκεπτόμαστε, αλλά και το πώς θα εξασκούμε το επάγγελμα-λειτούργημα.
Γι’ αυτό είναι μεγάλος δάσκαλος και γι’ αυτό είναι τιμή μας, που θα δώσουμε το όνομά του στην Κλινική μας», κατέληξε ο διευθυντής της Κλινικής.