Λυτρωτικές αποδεικνύονται οι βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών για το φράγμα Αποσελέμη, καθώς οι εκτιμήσεις που διατυπώνονται από τον ΟΑΚ ότι, μέχρι την Παρασκευή το νερό στον ταμιευτήρα θα έχει φτάσει τα 6.700.000 κυβικά, δημιουργούν συνθήκες αισιοδοξίας για την τροφοδοσία των Δήμων Ηρακλείου Χερσονήσου και Αγίου Νικολάου.
Ωστόσο, το γενικότερο κλίμα επισκιάζουν τα όσα αποκαλύφθηκαν από τον δήμαρχο Χερσονήσου Ζ. Δοξαστάκη, ότι μια από τις δύο βάνες της σήραγγας του φράγματος παραμένει ανενεργή από το καλοκαίρι, επειδή ακόμα δεν έχει γίνει η προμήθεια των ανταλλακτικών της, με αποτέλεσμα σήμερα να μην οδηγούνται στο φράγμα όλες οι ποσότητες νερού που θα μπορούσε να λαμβάνει.
Οι καταγγελίες αυτές προκάλεσαν μια έντονη αντιπαράθεση με αλλεπάλληλες ανακοινώσεις που εκδόθηκαν από την πλευρά του ΟΑΚ, που υπεραμύνεται των χειρισμών του και τον δήμαρχο Χερσονήσου που χρεώνει στον Οργανισμό αστοχία από τη μη συντήρηση των δικλείδων, της σήραγγας του φράγματος.
Η εξέλιξη αυτή γίνεται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία όπου έχει ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση και σε κεντρικό επίπεδο για τη διαχείριση των νερών στην Κρήτη με τον ΟΑΚ να εκτιμά ότι μπορεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια τέτοια κατεύθυνση.
Ωστόσο, η φιλόδοξη προοπτική που χαράσσει ο ΟΑΚ για το μέλλον του έχει σκληρό αντίλογο που έχει δημόσια εκφραστεί από τον δήμαρχο Ζ. Δοξαστάκη, ο οποίος έχει ξεκαθαρίσει ότι θα πρέπει η διαχείριση του φράγματος Αποσελέμη να περάσει στην αυτοδιοίκηση στην οποία αποδίδει κυρίαρχο ρόλο σε σχέση με τη διαχείριση του φυσικού πόρου.
Γιατί χάνεται το νερό;
Λίγες ώρες μετά την αισιοδοξία που άρχισε να δημιουργεί η τόνωση του φράγματος του Αποσελέμη, από τις τελευταίες βροχοπτώσεις, μια ανάρτηση του δημάρχου Ζ. Δοξαστάκη έδωσε μια διαφορετική διάσταση των πραγμάτων, αφού διαπίστωσε ότι η δεύτερη βάνα του φράγματος είναι κλειστή.
Όπως έγραψε σε ανάρτηση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, «η εικόνα αυτή με την πρώτη ανάγνωση μας γεμίζει αισιοδοξία, γιατί όλες αυτές οι ποσότητες νερού θα οδηγηθούν στο ταμιευτήρα. Δυστυχώς, όμως , αυτό δεν ισχύει.
Όλη αυτή η ποσότητα νερού χάνεται. Οδηγείται στον Χώνο. Γιατί; Απλούστατα, η δεύτερη βάνα (δικλείδα) είναι εκτός λειτουργίας από το καλοκαίρι λόγω βλάβης. Επιτέλους, ας παρέμβουν οι αρμόδιες Αρχές. Νύχτα και μέρα μοχθούμε για να εξασφαλίσουμε το πολύτιμο νερό και κάποιοι, με χαρακτηριστική αμέλεια, αδιαφορούν να πράξουν αυτό που έχουν αναλάβει για την κοινωνία».
ΟΑΚ: «Η παροχετευτικότητα της σήραγγας δεν επηρεάζει ουσιαστικά τη μέγιστη στάθμη των υδάτων».
Η απάντηση του ΟΑΚ ήταν άμεση, που, με ανακοίνωση του, έσπευσε να τονίσει ότι «ακόμη και σε περίπτωση αύξησης της παροχής, η στάθμη θα διαμορφωνόταν σε επίπεδα που θα οδηγούσαν σε υπερχείλιση προς τον Χώνο».
Πιο συγκεκριμένα, ο Οργανισμός, στην ανακοίνωση του, υποστήριξε ότι «σε συνέχεια των ζητημάτων που καταγράφηκαν κατά το προηγούμενο έτος στην εγκατάσταση και, λαμβάνοντας υπόψη, ότι το έργο διανύει ήδη το 11ο έτος λειτουργίας του, κρίθηκε αναγκαία η ακόμη πιο αυστηρή και συστηματική εφαρμογή των πρωτοκόλλων ασφαλείας που έχουν τεθεί από τον κατασκευαστή.
Η προσέγγιση αυτή ενισχύει περαιτέρω το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας, διασφαλίζοντας στο μέγιστο δυνατό βαθμό τόσο την ακεραιότητα του εξοπλισμού όσο και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του έργου.
Σε συνθήκες έντονων πλημμυρικών φαινομένων, έχει τεκμηριωθεί ότι η παροχετευτικότητα της σήραγγας δεν επηρεάζει ουσιαστικά τη μέγιστη στάθμη των υδάτων. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σε περίπτωση αύξησης της παροχής, η στάθμη θα διαμορφωνόταν σε επίπεδα που θα οδηγούσαν σε υπερχείλιση προς τον Χώνο.
Σε τεχνικό επίπεδο, οι συνήθεις ταχύτητες ροής εντός της σήραγγας αντιστοιχούν σε παροχές της τάξης των 31.680 έως 38.000 κυβικών μέτρων ανά ώρα.
Στο πλαίσιο αυτό, και με βάσει τα παραπάνω, έχει ληφθεί απόφαση η λειτουργία της σήραγγας να διατηρείται σε παροχές χαμηλότερες των 34.000 κυβικών μέτρων ανά ώρα, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του εγχειριδίου λειτουργίας. Η επιλογή αυτή διασφαλίζει την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη μακροχρόνια αξιοπιστία του έργου, χωρίς να μεταβάλλει ουσιωδώς τη συνολική συμπεριφορά του συστήματος σε περιπτώσεις ακραίων υδρολογικών φαινομένων».
Ουσιαστικά, αυτό το οποίο περιγράφει ο ΟΑΚ είναι ότι υπάρχουν δύο βάνες βαρέως τύπου που κατασκευάστηκαν ειδικά για το φράγμα από όπου γίνεται η όδευση του νερού μέσω αγωγού των 500 χιλ. και μία μεγαλύτερη των 700 χιλ..
Μέσα στο καλοκαίρι, όταν μπλόκαρε η λειτουργία του φράγματος, διαπιστώθηκε ότι το μοτέρ της μίας βάνας του αγωγού των 700 χιλ. έχει υποστεί ζημιά και παραγγέλθηκε νέο από τη Γαλλία.
Για να λειτουργήσει, όμως, η μεγάλη βάνα και να πέφτει μεγαλύτερες ποσότητες νερού αντικαταστάθηκε η ηλεκτροκίνητη βάνα από την μικρή παροχή που πλέον δεν λειτουργεί.
Αυτό το οποίο υποστηρίζει ο Οργανισμός είναι ότι το 30 με 35% νερού οδεύει προς το φράγμα και οι υπόλοιπες ποσότητες τροφοδοτούν γεωτρήσεις και ταμιευτήρες του Δήμου Μινώα Πεδιάδος και του Δήμου Ηρακλείου στον υδροφόρο ορίζοντα, ενώ γίνεται και αξιοποίηση πλεοναζουσών ποσοτήτων για την ενίσχυση της λιμνοδεξαμενής Αγίου Γεωργίου, συμβάλλοντας στην κάλυψη αρδευτικών αναγκών της περιοχής.
Πότε ήταν σωστά τα πρωτόκολλα;
Μετά την παρέμβαση του ΟΑΚ, ακολούθησε ένα ακόμα κρίσιμο ερώτημα από τον δήμαρχο Χερσονήσου Ζ. Δοξαστάκη, ο οποίος σημειώνει μεταξύ άλλων: «Επειδή ο ΟΑΚ Α.Ε. δεν έχει ακόμη απαντήσει στα εύλογα ερωτήματά μου γιατί χάνεται το νερό και η κοινωνία απορεί πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό, δίδω κάποια στοιχεία που αποδεικνύουν τα όσα λέω.
Από το 2019, που υπερχείλισε πρώτη φορά ο Αποσελέμης, ο κ. Μαμαγκάκης Ευάγγελος, τ. δ/ντής Διαχείρισης Υδραυλικών Έργων του ΟΑΚ, τόνιζε ότι η σήραγγα διοχετεύει με τις 2 δικλείδες 60-70.000 κμ/ώρα.
Διαφορετικά πρωτόκολλα ακολουθούσε τότε ο κ. Μαμαγκάκης; Επίσης, σύμφωνα με τις μελέτες της σήραγγας οροπεδίου Λασιθίου, η μέγιστη παροχή νερού είναι στα 14 κμ/sec, ήτοι 50.400 m3/ώρα, οτιδήποτε λιγότερο από αυτό, είναι αστοχία του οργανισμού από τη μη συντήρηση των δικλείδων, όπως είχαν αναφέρει από το προηγούμενο καλοκαίρι που δεν ενδιαφέρθηκαν να συντηρήσουν!»
Στο μεταξύ, με αφορμή το θέμα που έχει ανακύψει για την απώλεια νερού από το φράγμα Αποσελέμη, ο δήμαρχος Χερσονήσου, κ. Ζαχαρίας Δοξαστάκης, με επιστολή του προς τον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, ζητά να υπάρξει τεχνικός έλεγχος και αποκατάσταση της βλάβης.
Παράλληλα, ζητά επίσημη ενημέρωση για τη φύση, τα αίτια και τους χρόνους διόρθωσης της ζημιάς. Ακόμα, ζητά να ληφθούν όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα περιορισμού της απώλειας του νερού, επικαλούμενος τα αρ. 5 παρ. 5 του Συντάγματος και την αρχή χρηστής διοίκησης στο πλαίσιο της οποίας θα πρέπει να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα αποκατάστασης της βλάβης.
«Λαϊκή Συσπείρωση»: Μόνιμο και έμπειρο προσωπικό στον Αποσελέμη
Την ίδια ώρα, που έχει ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση για τη διαχείριση του φράγματος Αποσελέμη, η Λαϊκή Συσπείρωση, με παρέμβασή της κατέθεσε πρόταση ψηφίσματος στο Δημοτικό Συμβούλιο, με βάση την παρέμβαση της Ένωσης Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ηρακλείου, που ανέδειξε την ανοικτή επιστολή των εργαζομένων στο φράγμα Αποσελέμη.
Η Δημοτική Παράταξη ζητά τη διασφάλιση της παραμονής και αξιοποίησης του έμπειρου επιστημονικού προσωπικού, την τεκμηριωμένη και ορθολογική οργάνωση της λειτουργίας του εργαστηρίου. Επίσης, την άμεση επαναφορά του ωραρίου 07:00–15:00 στους εργαζόμενους του εργαστηρίου.
Με βάση την επιστολή των εργαζομένων, εγείρονται ζητήματα για τη διαρκή διασφάλιση της ποιότητας του νερού που φτάνει και στον Δήμο Ηρακλείου, αφού -όπως αναφέρεται σ’ αυτήν- «οι αυξημένες ανάγκες της πρωινής βάρδιας, η οποία το αντίστοιχο χρονικό διάστημα έχει αποδυναμωθεί εντελώς» και οι «ασφυκτικές συνθήκες εργασίας και η πλήρης ανασφάλεια, σε έναν χώρο που απαιτεί τεχνική μνήμη, εμπειρία και υψηλή εξειδίκευση, οδηγούν αδιαμφισβήτητα στην αποχώρηση του εναπομείναντος έμπειρου επιστημονικού προσωπικού».