Νέο ξεσηκωμό προκαλεί στην Ανώπολη και στις Γούρνες το γεγονός ότι η επένδυση για τη δημιουργία Μονάδας ΑΕΚΚ στο παλιό λατομείο αντί να έχει σταματήσει… προχωρά κανονικά και μάλιστα βρίσκεται ένα βήμα πριν από την έγκριση ΑΕΠΟ, δηλαδή την απόφαση του έργου των Περιβαλλοντικών Όρων που αναμένεται να εκδοθεί από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης.
Και ενώ όλοι πίστευαν ότι η υπόθεση της επαναχρησιμοποιήσης του παλιού λατομείου από επενδυτή για τη δημιουργία μονάδας Ανακύκλωσης μπαζών (απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων) είχε «παγώσει» -μετά τη δέσμευση του Αρχιεπισκόπου Κρήτης ότι θα λύσει τη σύμβαση που έχει διάρκεια ζωής ακόμη ένα χρόνο- πλέον βρίσκονται μπροστά στην πραγματικότητα ότι προσφάτως έλαβε έγκριση 3-2 από το ΠΕΣΠΑ, δηλαδή το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβάλλοντος Αδειοδότησης.
Μετά την έγκριση από το ΠΕΣΠΑ που θεωρείται βασικό βήμα πριν την έκδοση ΑΕΠΟ που ουσιαστικά ανάβει το «πράσινο φως» για να ξεκινήσει το έργο, οι κάτοικοι καλούν σε ξεσηκωμό και συλλογή υπογραφών.
Από την άλλη πλευρά ο Δήμος Χερσονήσου, που όχι μία αλλά δύο φορές έχει συζητήσει και έχει λάβει στο Δημοτικό Συμβούλιο εκτελεστικές αποφάσεις εναντίωσης κατά της εγκατάστασης στο παλιό λατομείο της Ανώπολης, ετοιμάζει το οπλοστάσιο για προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αφού ως τώρα το βήμα για τη λύση της σύμβασης ιδιώτη και Εκκλησίας που κατέχει το ακίνητο δεν έγινε και η διαδικασία για ΑΕΠΟ «τρέχει».
Μάλιστα οι κάτοικοι της περιοχής συλλέγουν υπογραφές κατά του έργου, ενώ η Επιτροπή Αγώνα εναντίον της Μονάδας ΑΕΚΚ στο παλιό λατομείο Γουρνών συνέταξε υπόμνημα, προσφεύγοντας προς κάθε εμπλεκόμενο (Αυτοδιοίκηση και Εκκλησία) εκφράζοντας την αντίθεση των κατοίκων για την επανάχρηση του χώρου και μάλιστα για ανακύκλωση μπαζών.
Το υπόμνημα αναφέρει: «Με αφορμή τη συζήτηση του θέματος στο Τοπικό Συμβούλιο Ανωπόλεως και δεδομένου ότι απομένει η τυπική, τελεσίδικη έγκριση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την αδειοδότηση της μονάδας ΑΕΚΚ (Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων) στο παλαιό λατομείο της περιοχής, ζητούμε να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι ακόλουθες παρατηρήσεις και ενστάσεις.
Η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση και λειτουργία της μονάδας αναμένεται να επιφέρει σοβαρές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των κατοίκων, στη δημόσια υγεία, στην οδική ασφάλεια, στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, καθώς και στη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική μιας κατεξοχήν τουριστικής περιοχής.
Ειδικότερα:
1. Κυκλοφοριακή επιβάρυνση και οδική ασφάλεια
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, προβλέπεται η διέλευση περίπου 150 βαρέων οχημάτων ημερησίως μέσω των οικισμών Γούρνες, Κοκκίνη Χάνι, Βαθειανός Κάμπος και Γούβες.
Η αυξημένη κυκλοφορία βαρέων οχημάτων, σε συνδυασμό με τη στενότητα του υφιστάμενου οδικού δικτύου, θα επιφέρει σημαντική κυκλοφοριακή συμφόρηση, αύξηση του κινδύνου τροχαίων ατυχημάτων και σοβαρή υποβάθμιση της οδικής ασφάλειας για μαθητές, κατοίκους και επισκέπτες, τόσο στην Παλαιά Εθνική Οδό όσο και στους παράλληλους δρόμους του ΒΟΑΚ.
2. Επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον
Η λειτουργία της μονάδας θα προκαλέσει αυξημένες εκπομπές σκόνης, θορύβου και αιωρούμενων σωματιδίων, επιβαρύνοντας μια ήδη περιβαλλοντικά επιβαρυμένη περιοχή.
Παράλληλα, υφίσταται κίνδυνος διασποράς υπολειμμάτων επεξεργασίας μέσω των φυσικών ρεμάτων, πιθανής επιβάρυνσης του υδροφόρου ορίζοντα, καθώς και δημιουργίας πρόσθετων περιβαλλοντικών κινδύνων σε περίπτωση πλημμυρικών φαινομένων.
3. Υποβάθμιση της γεωργικής παραγωγής και της τοπικής οικονομίας
Η αυξημένη σκόνη και οι λοιπές περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τις γεωργικές καλλιέργειες και την τοπική παραγωγή, ενώ παράλληλα θα πλήξουν την εικόνα και την ανταγωνιστικότητα μιας περιοχής που βασίζει σημαντικό μέρος της οικονομικής της ανάπτυξης στον τουρισμό.
4. Προστασία της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς
Η προτεινόμενη εγκατάσταση βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με χώρους ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας, όπως το ιστορικό Σπήλαιο των Αμάχων της Ανωπόλεως, τόπο μαρτυρίου εκατοντάδων αμάχων, καθώς και τον ιστορικό χώρο της Μάχης του Κοψά.
Η προστασία και ανάδειξη των χώρων αυτών αποτελεί θεσμική και ηθική υποχρέωση όλων των αρμόδιων φορέων.
5. Καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος
Η λειτουργία της μονάδας θα προκαλέσει περαιτέρω υποβάθμιση της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής, ενώ υπάρχει σοβαρός κίνδυνος καταστροφής των δενδρυλλίων που φυτεύτηκαν στο πλαίσιο της προηγούμενης αποκατάστασης και ανάπλασης του χώρου.
6. Υποβάθμιση της αξίας των ακινήτων
Η λειτουργία της μονάδας θα επιφέρει περαιτέρω μείωση της αξίας των ακινήτων μιας περιοχής που έχει ήδη επιβαρυνθεί από άλλες εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας, όπως οι δεξαμενές λυμάτων, αποτρέποντας νέες επενδύσεις και περιορίζοντας την οικιστική ανάπτυξη.
7. Αδυναμία αξιοποίησης δημοτικής περιουσίας
Η εγκατάσταση της μονάδας θα δυσχεράνει ουσιαστικά την αξιοποίηση δημοτικής έκτασης που βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή και θα ακυρώσει τη δυνατότητα υλοποίησης σημαντικών έργων κοινής ωφέλειας, όπως:
* δημιουργία νέας σχολικής μονάδας,
* αθλητικού κέντρου,
* πάρκου αναψυχής,
* πολιτιστικών εγκαταστάσεων,
* πεζοπορικών διαδρομών,
* έργων ανάπλασης,
* εκτεταμένων δενδροφυτεύσεων και περιβαλλοντικής αποκατάστασης.
8. Προηγούμενη εμπειρία λειτουργίας του λατομείου
Υπενθυμίζεται ότι κατά τη λειτουργία του λατομείου από την εταιρεία ΤΙΤΑΝ προκλήθηκαν σημαντικές φθορές στο οδικό δίκτυο της περιοχής, οι οποίες ουδέποτε αποκαταστάθηκαν πλήρως.
Συμπέρασμα:
Η σχεδιαζόμενη δραστηριότητα δεν συνάδει με τον χαρακτήρα, τη φυσιογνωμία και τις αναπτυξιακές προοπτικές της ευρύτερης περιοχής. Αντίθετα, δημιουργεί σοβαρές κοινωνικές, περιβαλλοντικές, οικονομικές και πολιτιστικές επιπτώσεις, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ οποιοδήποτε ενδεχόμενο όφελος.
Για τους παραπάνω λόγους, η Δημοτική Κοινότητα Ανωπόλεως και οι τοπικοί φορείς εκφράζουν την κατηγορηματική αντίθεσή τους στη σχεδιαζόμενη αδειοδότηση και λειτουργία της μονάδας ΑΕΚΚ ή οποιασδήποτε άλλης συναφούς λατομικής δραστηριότητας στον συγκεκριμένο χώρο.
Παράλληλα, προτείνουμε την πλήρη αποκατάσταση του παλαιού λατομείου, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες περιβαλλοντικές μελέτες, και την αξιοποίησή του προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, με τη δημιουργία ενός πολυχώρου πολιτισμού, αθλητισμού, αναψυχής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, συνοδευόμενου από τις απαραίτητες υποδομές πρόσβασης, ύδρευσης, αποχέτευσης και ηλεκτροφωτισμούΗ ανάπτυξη της περιοχής πρέπει να βασίζεται στον σεβασμό του περιβάλλοντος, της ιστορικής μνήμης και της ποιότητας ζωής των κατοίκων και όχι σε δραστηριότητες που οδηγούν σε μακροχρόνια υποβάθμιση του τόπου».
Η δέσμευση για λύση σύμβασης
Τόσο ο Δήμος Χερσονήσου όσο και η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κρήτης έχουν αποφάσεις αρνητικές για την εγκατάσταση μονάδας Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατεδαφίσεων και Κατασκευών στο παλιό λατομείο Γουρνών ήδη από το 2024, ενώ ο Δήμος Χερσονήσου έχει και νεότερη τον Μάρτιο του 2026, στην οποία προβλέπεται είτε να απευθυνθεί στον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης ζητώντας λύση της σύμβασης ενοικίασης του χώρου από τον ιδιώτη, είτε προσφεύγοντας στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η περιοχή, όπως είναι γνωστό, ανήκει στην Τοπική Εκκλησία και έχει γίνει ενοικιαστήριο που η διάρκειά του λήγει σε έναν χρόνο. Στα τέλη Απριλίου ο δήμαρχος Χερσονήσου Ζαχαρίας Δοξαστάκης συνάντησε τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης και ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης δεσμεύθηκε προς τη λύση της σύμβασης ενοικίασης του χώρου. Λένε οι πηγές ότι έχει ανατεθεί φάκελος στον νομικό εκπρόσωπο της Εκκλησίας, αλλά είναι άγνωστες οι υπόλοιπες κινήσεις.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΠΕΣΠΑ
Η κρίσιμη ψηφοφορία 3-2
Στις 10 Ιουλίου 2026 συνήλθε το ΠΕΣΠΑ, το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικών Αδειοδοτήσεων, που απαρτίζεται από 5 μέλη με εκπροσώπους της Αρχαιολογίας, της Περιφέρειας Κρήτης, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και το Δασαρχείο.
Σε αυτή τη συνεδρίαση, η οποία είναι επιβεβλημένη για μεγάλα έργα πριν την έκδοση ΑΕΠΟ από την αρμόδια Αρχή, η συζήτηση ήταν αμφίρροπη ως προς το να γίνει ή να μη γίνει το έργο. Στην τελική ψηφοφορία μεταξύ των 5 μελών επικράτησε η πλευρά με μια ψήφο διαφορά που υποστήριξε ότι μπορεί να γίνει το έργο. Έτσι διαμορφώθηκε ψηφοφορία 3-2, με υπηρεσιακούς της Περιφέρειας Κρήτης να διχάζονται.
ΞΑΦΝΙΚΑ ΤΟ 2026 ΕΝΩ ΕΙΧΕ «ΠΑΓΩΣΕΙ» ΤΟ 2024
Η αποκάλυψη για την επανάχρηση του λατομείου
Η εφημερίδα «Πατρίς», με αλλεπάλληλα δημοσιεύματά της στη διάρκεια του Μαρτίου 2026, δημοσιοποίησε ρεπορτάζ, πληροφορίες και έγγραφα που αποδείκνυαν ότι όχι μόνο η διαδικασία από τον ιδιώτη -που ήθελε να εγκαταστήσει ΑΕΚΚ στο παλιό λατομείο- συνεχιζόταν, παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του 2023, αλλά μάλιστα είχε δώσει έγκριση και το ΚΑΣ.
Στο πρώτο δημοσίευμα της «Π» στις 5 Μαρτίου, έγινε γνωστό ότι στα δυτικά της Χερσονήσου, δηλαδή στο παλιό λατομείο, προωθούνταν ΑΕΚΚ, ενώ στα δυτικά του Δήμου, στον ΧΥΤΑ της περιοχής, έπαιρναν «καρότα» για τη δημιουργία λατομείου! Το δημοσίευμα δημιούργησε τριγμούς και ο δήμαρχος Χερσονήσου Ζαχαρίας Δοξαστάκης, από το Βερολίνο όπου βρισκόταν για τη Διεθνή Έκθεση, αμέσως έκανε δηλώσεις στην εφημερίδα «Π», λέγοντας ότι είναι κάθετα αρνητικός.
Την επόμενη ημέρα, η εφημερίδα «Πατρίς» παρουσίασε και την έγκριση όχι μόνο του ΚΑΣ, αλλά και του ΓΕΕΘΑ, που ελήφθη πρώτη και άνοιξε τις πόρτες προς όλες τις υπηρεσίες να γνωμοδοτήσουν θετικά παρά την αρνητική απόφαση της Περιφέρειας Κρήτης, αλλά και του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου.
Στις 18 Μαρτίου, με νέο πρωτοσέλιδό της, η εφημερίδα «Π» παρουσίασε αναλυτικά τη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο Χερσονήσου, που προκλήθηκε μετά τα δημοσιεύματά μας και εκεί αποφασίστηκαν δύο πράγματα:
α) να ζητηθεί παρέμβαση Αρχιεπισκόπου για καταγγελία της σύμβασης, ακόμη κι αν θα πρέπει ο Δήμος Χερσονήσου να καλύψει την απώλεια πόρων του Μοναστηριού Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στον οποίο ανήκει η έκταση
β) προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της ΑΕΠΟ, όταν θα την εξέδιδε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης.
Στις 23 Απριλίου φιλοξενήθηκε ρεπορτάζ από τη συνάντηση Αρχιεπισκόπου και δημάρχου Χερσονήσου, κατά την οποία ο Αρχιεπίσκοπος δεσμεύθηκε ότι θα καταγγείλει τη σύμβαση, κάτι που ως τώρα δεν έχει γίνει και προβληματίζει τους κατοίκους, αφού προωθήθηκε ο φάκελος μέσω του νομικού εκπροσώπου, αλλά δεν έχει παρθεί κάποια απόφαση και η διαδικασία προς έκδοση ΑΕΠΟ… «τρέχει»!