Αυστηρή παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη σε υποκατάστημα Κτηματολογικού Γραφείου της Κρήτης, με αφορμή τον «ψηφιακό αποκλεισμό» συμπολίτη μας, υπογραμμίζοντας την αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση να διασφαλίζονται στην πράξη η αρχή της δημοσιότητας και η πρόσβαση στις κτηματολογικές εγγραφές.
Η συγκεκριμένη περίπτωση για την οποία έγινε η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη δεν αφορά σε μία πολύπλοκή ιδιοκτησιακή διαφορά, ή ένα σύνθετο τεχνικό ζήτημα που απαιτούσε πολύμηνη διοικητική επεξεργασία, αλλά στην αποστολή ενός απλού ενημερωτικού email, στο οποίο πήρε απάντηση μετά από έξι μήνες μετά από την παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη.
Ειδικότερα, ο πολίτης είχε στείλει ηλεκτρονικά μηνύματα ήδη από τις 30 Μαρτίου και τις 9 Απριλίου 2026, εξηγώντας ότι μπορούσε να δει στο κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου του τους αριθμούς και την ημερομηνία έκδοσης τεσσάρων αποφάσεων Επιτροπών, που είχαν εκδοθεί τον Μάρτιο 2026 κατόπιν ενστάσεων, πλην όμως δεν μπορούσε να έχει πρόσβαση στο περιεχόμενό τους.
Στη σχετική ανακοίνωση του Συνηγόρου του Πολίτη, τονίζεται ότι «επειδή ο πολίτης δε γνώριζε τη δομή και λειτουργία της ηλεκτρονικής βάσης του Κτηματολογίου, ώστε να λάβει τα ψηφιακά έγγραφα, ζήτησε με ηλεκτρονικά μηνύματα από την αρμόδια Προϊσταμένη Αρχή να του δοθούν αντίγραφα, αλλά δεν έλαβε καμία απάντηση ή ενημέρωση, καθώς η αίτηση μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος είναι μη αποδεκτός τρόπος αίτησης λήψης ψηφιακών εγγράφων.
Η Ανεξάρτητη Αρχή απηύθυνε έγγραφο στο αρμόδιο υποκατάστημα τον Αύγουστο 2026, τονίζοντας την υποχρέωση των υπηρεσιών να διευκολύνουν τους πολίτες στην άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στα κτηματολογικά στοιχεία, με την παροχή των κατάλληλων οδηγιών, ώστε να αξιοποιούνται οι ψηφιακές υπηρεσίες που παρέχει το Κτηματολόγιο προς όφελος των πολιτών.
Κατόπιν της διαμεσολάβησης του Συνηγόρου του Πολίτη, το αρμόδιο υποκατάστημα έστειλε αυθημερόν ηλεκτρονικό μήνυμα στον ενδιαφερόμενο πολίτη, με το οποίο τον ενημέρωσε για τον τρόπο εισόδου στην ηλεκτρονική βάση του Κτηματολογίου, κάνοντας χρήση των κωδικών taxisnet και της συγκεκριμένης διαδρομής, που έπρεπε να ακολουθήσει, βάσει των επιλογών που υπέδειξε, ώστε να αποκτήσει πρόσβαση στα συγκεκριμένα έγγραφα».
Όπως αναφέρεται στην έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, ο ιδιοκτήτης ακινήτου ζητούσε πληροφορίες σχετικές με την περιουσία του, και δεν έπαιρνε απάντηση, αφού «παρά την παρέλευση αρκετού χρόνου, δεν έχει καταστεί δυνατή η ενημέρωσή της σχετικά με τις ανωτέρω πράξεις, ούτε της υποδείχθηκε κάποιος τρόπος που θα μπορούσε να έχει πρόσβαση σε αυτές, μέσω της πλατφόρμας του Κτηματολογίου».
Όταν ο Συνήγορος του Πολίτη επικοινώνησε στις 18 Αυγούστου 2026 με το αρμόδιο υποκατάστημα, πληροφορήθηκε ότι η αναζήτηση των ψηφιοποιημένων εγγράφων πραγματοποιείται μέσω της πλατφόρμας του Κτηματολογίου και ότι οι αιτήσεις που υποβάλλονται με email προς τα στελέχη του υποκαταστήματος «δεν διεκπεραιώνονται».
Αυτό το οποίο υπογραμμίζει η Ανεξάρτητη Αρχή είναι ότι ακόμη και εάν ο πολίτης χρησιμοποίησε έναν τρόπο επικοινωνίας, που δεν αποτελεί την προβλεπόμενη διαδικασία για τη χορήγηση ψηφιακού εγγράφου, τίθεται ερώτημα γιατί δεν ενημερώθηκε ο ενδιαφερόμενος ποια διαδικασία έπρεπε να ακολουθήσει.
Η Ανεξάρτητη Αρχή θέτει τις υπηρεσίες του Κτηματολογίου ενώπιον των ευθυνών τους για το γεγονός ότι ένα email, που δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως κανονική αίτηση, έμεινε ουσιαστικά χωρίς απάντηση αντί να επιστραφεί στον πολίτη με μία απλή οδηγία για τη σωστή ηλεκτρονική διαδρομή.
Κυρίως, όμως, η παρέμβαση της Ανεξάρτητης Αρχής είναι κομβική στο επίπεδο ότι την ίδια ώρα που διαφημίζεται η «νέα ψηφιακή εποχή του Κτηματολογίου» με σκοπό να ωφελείται ο πολίτης στην πράξη, όχι απλά δεν συμβαίνει αυτό, αλλά βασανίζεται από μια απίστευτη ψηφιακή γραφειοκρατία.
Ειδικότερα ο Συνήγορος του Πολίτη στην έγγραφη διαμεσολάβησή του συνδέει την υπόθεση με μία από τις θεμελιώδεις αρχές πάνω στις οποίες λειτουργεί το ίδιο το Κτηματολόγιο: την αρχή της δημοσιότητας. Αναφέροντας το άρθρο 2 του ν. 2664/1998, ο ΣτΠ επισημαίνει προς τον φορέα του Κτηματολογίου ότι η αρχή της δημοσιότητας αποτελεί «εγγύηση και δικαιολογητική αιτία της ασφάλειας των συναλλαγών.
Οι αρχές της δημοσιότητας και πρόσβασης στις κτηματολογικές εγγραφές αφορούν τους πολίτες άμεσα και δημιουργούν υποχρέωση των υπηρεσιών να τους διευκολύνουν στην άσκηση των σχετικών δικαιωμάτων τους».
Ο Συνήγορος του Πολίτη στέλνει ηχηρό μήνυμα στον φορέα ότι η πρόσβαση στα ψηφιακά εργαλεία του Κτηματολογίου δεν μπορεί να μετατρέπεται σε προϋπόθεση για την ίδια την άσκηση θεμελιωδών δικαιωμάτων του πολίτη απέναντι στη Διοίκηση. Όπως υπογραμμίζει, το Κτηματολόγιο έχει υποχρέωση να διασφαλίζει στην πράξη την αρχή της δημοσιότητας και την πρόσβαση στις κτηματολογικές εγγραφές.
Επίσης το Κτηματολόγιο, ως διοικητική υπηρεσία οφείλει να εφαρμόζει τις διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και να διεκπεραιώνει τις αιτήσεις, να απαντά στους πολίτες και όταν δεν μπορεί να ικανοποιήσει ένα αίτημα, να εξηγεί εγγράφως το γιατί και να παρέχει κάθε χρήσιμη πληροφορία. Η ψηφιακή μετάβαση δεν καταργεί αυτές τις υποχρεώσεις.