Εκατοντάδες λίτρα νερού ανά τετραγωνικό μέτρο δέχθηκαν πολλές περιοχές της Κρήτης μέσα σε λίγες ημέρες, με τη ραγδαιότητα να είναι πολύ μεγάλη συγκεκριμένες ώρες. Το μέσο ύψος βροχής στους μετεωρολογικούς σταθμούς του νησιού φθάνει περίπου στα 120 χιλιοστά ήδη στο τετραήμερο της κακοκαιρίας, ωστόσο οι διαφορές από περιοχή σε περιοχή ήταν μεγάλες.
Στο οροπέδιο Λασιθίου έπεσαν περίπου 440 χιλιοστά βροχής μέσα σε δύο ημέρες και πάνω από 640 χιλιοστά στα Ανώγεια. Με τέτοια ένταση, οι πλημμύρες δύσκολα θα μπορούσαν να αποφευχθούν πλήρως. Η έκταση των ζημιών, ωστόσο, θα μπορούσε να είχε περιοριστεί, εάν είχαν ολοκληρωθεί αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις που είχαν σχεδιαστεί έπειτα από προηγούμενες καταστροφές. Σε Καστέλλι, Γούβες, Αγία Πελαγία, Μυλοπόταμο, συγκεκριμένα έργα παραμένουν ακόμη στο στάδιο των μελετών ή σε εκκρεμότητα.
Στο Ρέθυμνο εκπονούνται, από το 2019, έντεκα μελέτες για τη διευθέτηση ποταμών και ρεμάτων – Τι ισχύει για Καστέλλι, Γούβες, Αγία Πελαγία και Μυλοπόταμο.
Στις Γούβες του Δήμου Χερσονήσου, οι καταστροφικές πλημμύρες του 2020 ανέδειξαν με δραματικό τρόπο την ανάγκη διευθέτησης των ρεμάτων. Ειδικά για τον Γουβιανό ποταμό, που διασχίζει την περιοχή των Κάτω Γουβών, η σύμβαση για τη μελέτη διευθέτησής του υπεγράφη στα τέλη του 2020 και αφορά τμήμα περίπου 900 μέτρων, από την εκβολή του προς την ενδοχώρα.
Πέντε χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2025, χρειάστηκε να υπογραφεί συμπληρωματική σύμβαση για τη συνέχιση της μελέτης, ενώ μέσα στο 2026 εξακολουθούσαν να εγκρίνονται επιμέρους μελέτες του έργου. Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2026 υπεγράφη προγραμματική σύμβαση ύψους 4,27 εκατ. ευρώ για μελέτες οριοθέτησης και διευθέτησης ρεμάτων ευρύτερα στον Δήμο Χερσονήσου.
Στην Αγία Πελαγία, τον Οκτώβριο του 2022 οι δρόμοι μετατράπηκαν σε χειμάρρους από ισχυρή καταιγίδα και δύο άνθρωποι εγκλωβίστηκαν μέσα στο αυτοκίνητό τους και έχασαν τη ζωή τους. Τότε αποφασίστηκε να δημιουργηθούν φράγματα ανάσχεσης στα ρέματα ως αντιπλημμυρικό έργο. «Σήμερα έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες και αναζητούμε χρηματοδότηση.
Αλλά για να είμαστε ειλικρινείς, ακόμη και αν βρούμε αύριο τα χρήματα θα είναι πολύ δύσκολο να προχωρήσουμε, γιατί τα ρέματα είναι σε ιδιωτικές ιδιοκτησίες και θα χρειαστεί να γίνουν απαλλοτριώσεις», λέει στην «Κ» ο δήμαρχος Μαλεβιζίου Μενέλαος Μποκέας. Τότε οι πλημμύρες είχαν πλήξει το παραλιακό μέτωπο. Αυτήν τη φορά «επλήγησαν κυρίως τα ορεινά», συμπληρώνει.
Στο Καστέλλι, όπου δημιουργείται το νέο αεροδρόμιο, υπάρχει μελέτη για την αντιπλημμυρική προστασία της λεκάνης γύρω από το αεροδρόμιο από το 2021. Τον Ιανουάριο του 2026, όμως, ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου κατήγγειλε στη Βουλή ότι δεν είχαν ακόμη περιληφθεί οι οριστικές μελέτες ούτε τα κρίσιμα αντιπλημμυρικά έργα για ολόκληρη τη λεκάνη απορροής.
Στο Ρέθυμνο, από το 2019 εκπονούνται έντεκα μελέτες για έργα διευθέτησης ποταμών και ρεμάτων. Κάποιες έχουν ολοκληρωθεί, αλλά το κόστος για την εκτέλεση των έργων είναι απαγορευτικό. «Τα κονδύλια που χρειάζονται, 25 και 27 εκατ. ευρώ, δεν μπορεί να τα χρηματοδοτήσει η Περιφέρεια», λέει στην «Κ» η Μαρία Λιονή, χωρική αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου. Τα προβλήματα όμως δεν είναι μόνο οικονομικά, αφού χρειάζεται να διευθετηθούν ρέματα που έχουν καταπατηθεί και εγκιβωτιστεί και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν κτιστεί πεντάστερα ξενοδοχεία. «Προσπαθούμε να κάνουμε τις παρεμβάσεις που μπορούμε. Χτίσαμε δύο νέα γεφύρια και στηρίξαμε εννέα παλιά και αν δεν είχαμε κάνει αυτές τις παρεμβάσεις, οι ζημιές στο επαρχιακό δίκτυο θα ήταν πολύ μεγαλύτερες», συμπληρώνει η αντιπεριφερειάρχης.
Η καταγραφή
Εν τω μεταξύ, σε εξέλιξη βρίσκεται η καταγραφή των ζημιών από την κακοκαιρία και τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται μέχρι στιγμής στο Οροπέδιο Λασιθίου, στον Μυλοπόταμο, στην Ιεράπετρα και σε περιοχές του Ηρακλείου. Σε Ζωνιανά, Λιβάδια, Βενί και Αξό υπάρχουν πολλές ζημιές σε επιχειρήσεις, σπίτια και κτηνοτροφικές μονάδες. Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν μεγάλες καταστροφές σχεδόν στο 50% του αγροτικού δικτύου στις πληγείσες περιοχές. Κατολισθήσεις, καθιζήσεις και φερτά υλικά έχουν προκαλέσει προβλήματα και σε τμήματα του επαρχιακού δικτύου.
Γιατί «βούλιαξε» η Κρήτη
Ηδη κλιμάκια της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών έχουν ξεκινήσει τις αυτοψίες, ενώ και ο ΕΛΓΑ έχει βγει στο πεδίο για τις πρώτες εκτιμήσεις. Ωστόσο, πολλά χωράφια είναι πλημμυρισμένα και θα χρειαστεί πρώτα να τραβηχτούν τα νερά για να ξεκινήσουν επίσημα οι καταγραφές.
Στο Οροπέδιο Λασιθίου οι μεγαλύτερες απώλειες αφορούν την αγροτική παραγωγή. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ζημιές σε περισσότερο από το 80% της πατατοκαλλιέργειας και περίπου στο 50% των κηπευτικών. Εχουν αναφερθεί τουλάχιστον 3.000 τόνοι χαμένης παραγωγής πατάτας, ωστόσο τοπικοί φορείς δίνουν σημαντικά υψηλότερες εκτιμήσεις. Οπως εξηγούν οι παραγωγοί, κανονικά η σοδειά θα είχε συγκομιστεί αυτή την εποχή, αλλά οι βροχές καθυστέρησαν την ωρίμανση της πατάτας και έτσι οι έντονες βροχοπτώσεις έπνιξαν τον καρπό κυριολεκτικά στο παρά πέντε.
Την Κρήτη επισκέφθηκε χθες κυβερνητικό κλιμάκιο με επικεφαλής τον υπουργό Υποδομών Χρίστο Δήμα και πραγματοποιήθηκε ευρεία σύσκεψη στο Ηράκλειο, με τη συμμετοχή πολλών τοπικών παραγόντων και εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ανακοινώθηκε αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων για τους πληγέντες στις περιοχές που θα οριοθετηθούν, καθώς και αναστολή πλειστηριασμών. Προβλέπεται επίσης βοήθεια ύψους 600 ευρώ για τις πρώτες βιοτικές ανάγκες των πληγέντων, ενώ θα ακολουθήσουν αποζημιώσεις για την οικοσκευή, ανάλογα την έκταση της ζημιάς. Η εξειδίκευση των μέτρων θα πραγματοποιηθεί σήμερα.