Η πολεμική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, με τους βομβαρδισμούς των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στις διεθνείς αγορές και εντείνει την ανησυχία για σοβαρές επιπτώσεις στην ελληνική – και κατ’ επέκταση την κρητική – οικονομία. Η πρώτη και πιο άμεση αντίδραση καταγράφηκε στις τιμές της ενέργειας, με το πετρέλαιο να εκτινάσσεται έως και 13% με το άνοιγμα των ασιατικών αγορών. Το Brent διαμορφώθηκε στα 80,16 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο 9,90%, ενώ νωρίτερα είχε αγγίξει ακόμη και το +13%. Το αμερικανικό WTI κινήθηκε στα 72,55 δολάρια, με άνοδο 8,25%. Είναι ενδεικτικό ότι στις αρχές του έτους το Brent κυμαινόταν κοντά στα 61 δολάρια, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της ανατροπής, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και κίνηση προς τα 100 δολάρια σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.
Στο επίκεντρο της παγκόσμιας ανησυχίας βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μια ενδεχόμενη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος διεθνώς, με άμεσες συνέπειες σε καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια και μεταφορές.
Στην Κρήτη, η ανησυχία υπάρχει ήδη όπως λέει ο πρόεδρος του Επιμελητήριου Ηρακλείου, Βαγγέλης Καρκανάκης, ο οποίος επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της κρίσης, τονίζοντας πως οι ανατιμήσεις στην ενέργεια επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Προειδοποιεί ότι τυχόν σοβαρή διαταραχή στα στενά του Ορμούζ θα επιδεινώσει σημαντικά την κατάσταση, ενώ υπενθυμίζει ότι η αγορά αντιδρά ταχύτερα στις αυξήσεις παρά στις μειώσεις τιμών, ενισχύοντας τον κίνδυνο πληθωριστικών πιέσεων.
Ιδιαίτερα ευάλωτος εμφανίζεται ο τουριστικός τομέας, βασικός πυλώνας της κρητικής οικονομίας. Η στάση των επισκεπτών από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αλλά και η πορεία της κρουαζιέρας, θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος των επιπτώσεων.
Σε καθεστώς αναμονής βρίσκονται και οι εξαγωγές. Ο αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Κρήτης, Μανώλης Καρπαδάκης, σημειώνει ότι κάθε παρατεταμένη κρίση λειτουργεί σαν ντόμινο στην αγορά, επηρεάζοντας τη διακίνηση εμπορευμάτων και «παγώνοντας» επενδυτικά σχέδια. Το ενδιαφέρον στρέφεται στις διεθνείς εκθέσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, στη στάση των χωρών και στις αποφάσεις των αεροπορικών εταιρειών, με τις επιχειρήσεις να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Όπως επισημαίνει ο ψυχολογικός παράγοντας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς τέτοιου είδους γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν αίσθημα ανασφάλειας και συγκρατούν καταναλωτικές και επενδυτικές αποφάσεις.
Σε εθνικό επίπεδο, το οικονομικό επιτελείο τελεί σε αυξημένη επιτήρηση, καθώς η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια. Ο προϋπολογισμός του 2026 έχει βασιστεί σε υπόθεση μέσης τιμής πετρελαίου περίπου στα 62 δολάρια το βαρέλι· ένα παρατεταμένο κύμα ανόδου θα μπορούσε να ανατρέψει τις προβλέψεις για ανάπτυξη, πληθωρισμό και δημοσιονομικά μεγέθη. Σε ένα περιβάλλον υψηλών τιμών ενέργειας εντείνονται οι πληθωριστικές πιέσεις, περιορίζεται το διαθέσιμο εισόδημα, αυξάνονται τα λειτουργικά κόστη των επιχειρήσεων και επιβραδύνονται η κατανάλωση και οι επενδύσεις. Παρότι ενδέχεται να υπάρξουν πρόσκαιρα αυξημένα φορολογικά έσοδα λόγω υψηλότερων τιμών, η πραγματική οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να δεχθεί ισχυρές πιέσεις, ιδίως εάν η κρίση αποκτήσει διάρκεια.