«Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό, δικαίωμα, φυσικός πόρος που πρέπει να τον σεβόμαστε. Στοχοπροσήλωση στην αφαλάτωση δεν ταιριάζει στις ανάγκες του Ηρακλείου και παραπέμπει αλλού». Αυτό το συμπέρασμα αναδεικνύει ο γνωστός χημικός, πρώην δημοτικός σύμβουλος και πρώην πρόεδρος της ΔΕΥΑΗ, Γιάννης Μπαλαχούτης, ο οποίος μιλά σήμερα στην «Π» για την κατάσταση, στην οποία έχει περιέλθει το Ηράκλειο λόγω της λειψυδρίας.
Όπως ξεκαθαρίζει, η πόλη έχει ανάγκη από φυσικό νερό από τις γεωτρήσεις και από την αξιοποίηση των πηγών του Αλμυρού.
Σήμερα, όχι αύριο, γιατί θα είναι αργά. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο η Περιφέρεια σε ένα πλαίσιο ενιαίας διαχείρισης των υδάτων σε επίπεδο Κρήτης, και μάλιστα, καλεί τον περιφερειάρχη, Σταύρο Αρναουτάκη, να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας.
-Με ποιες σκέψεις ξεκινήσατε τον έλεγχο στο νερό της πόλης και ποιο κατά την άποψή σας είναι το επιστέγασμα της έρευνας που έχετε πραγματοποιήσει;
«Η μη τήρηση της κείμενης νομοθεσίας και η ελλειμματική λειτουργία της ΔΕΥΑΗ ως προς τη διαχείριση ενός φυσικού πόρου και κοινωνικού αγαθού, όπως το νερό, σε συνδυασμό με τις επανειλημμένες και αναποτελεσματικές οχλήσεις μου προς τη Δημοτική Αρχή Ηρακλείου, με οδήγησαν στην υλοποίηση ενός εκτεταμένου προγράμματος ποιοτικού ελέγχου του νερού ύδρευσης της πόλης.
Στο πλαίσιο της λειτουργίας του Χημικού Εργαστηρίου, του οποίου είμαι υπεύθυνος, διενεργούνται συστηματικά έλεγχοι σε δείγματα νερού που προσκομίζονται από πολίτες, οι οποίοι αδυνατούν να αποδεχθούν ότι υδροδοτούνται με νερό αυτής της ποιότητας και ζητούν τεκμηριωμένη ενημέρωση.
Με αυτά τα δεδομένα, μου δίνεται η δυνατότητα να έχω άμεση αντίληψη για την ποιότητα του νερού ύδρευσης, που ρέει στα δίκτυα της πόλης του Ηρακλείου και των όμορων Δήμων, από τους ελέγχους που πραγματοποιώ.
Δεν αρκέστηκα όμως σ’ αυτό και θεώρησα υποχρέωσή μου -ως επαγγελματίας και ως πολίτης- να πραγματοποιήσω εκτεταμένες δειγματοληψίες και αντιπροσωπευτικούς ελέγχους από το σύνολο του πολεοδομικού συγκροτήματος του Ηρακλείου για την τεκμηριωμένη διάγνωση της ύπαρξης και της έκτασης του προβλήματος ύδρευσης, του προβλήματος ποιότητας, όπως το βιώνουν οι πολίτες του Ηρακλείου και ταυτόχρονα αρνείται πεισματικά να το αναγνωρίσει η Δημοτική Αρχή.
Από τα παραπάνω, προκύπτει ευθέως, ότι το Ηράκλειο υδρεύεται με υφάλμυρο, μη κανονικό νερό, σε ποσοστό 50-70%, σύμφωνα και με το πρόσφατο πρόγραμμα μετρήσεων που υλοποιήθηκε. Το νερό αυτό, αν μη τι άλλο, είναι μη αποδεκτό για πόση.
Δεδομένων των 60.000 κυβικών ως ημερήσια κατανάλωση, το ημερήσιο έλλειμμα αποδεκτού-κατάλληλου φυσικού νερού ύδρευσης στο Ηράκλειο φτάνει στις 35.000 με 40.000 κυβικά μέτρα. Ο εφιάλτης έχει επιστρέψει».
-Είναι αποδεκτό το νερό ύδρευσης που διατίθεται από τα δίκτυα της ΔΕΥΑΗ, για τις υπόλοιπες καθημερινές χρήσεις;
«Στο νερό, που διατίθεται από το δίκτυο, δεν διακρίνονται προβλήματα υγιεινότητας· είναι, όμως, ποιοτικά ακατάλληλο. Εξ ανάγκης οι πολίτες χρησιμοποιούν υφάλμυρο νερό σε ποσοστό 50-70% των νοικοκυριών (αυτή η αναφορά βασίζεται στην πυκνότητα κατοίκησης των συνοικιών του Ηρακλείου), για την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών τους, μη έχοντας άλλη επιλογή. Καταστρέφονται εγκαταστάσεις, οικιακές συσκευές, πολλαπλασιάζεται το κόστος διαβίωσης και το κόστος λειτουργίας επαγγελματικών εγκαταστάσεων.
Μη αποσιωπούμενες είναι και οι περιπτώσεις πολιτών που αντιμετωπίζουν δερματολογικά προβλήματα και εξαναγκάζονται να κάνουν μπάνιο και να ξεβγάζονται με εμφιαλωμένο νερό.
Οι πολίτες του Ηρακλείου, σε κάθε περίπτωση, εξαναγκάζονται στη χρήση του υφάλμυρου, μη κατάλληλου νερού για τις καθημερινές τους ανάγκες, αλλά και για την πόση, εκτός κι αν έχουν τη δυνατότητα να προμηθεύονται συστηματικά εμφιαλωμένο νερό».
-Είπατε ότι η Δημοτική Αρχή πεισματικά αρνείται να αναγνωρίσει ότι το Ηράκλειο υδρεύεται με μη κανονικό νερό. Γιατί συμβαίνει αυτό;
«Οι φορείς ύδρευσης, ως ορίζεται ρητά στην κείμενη νομοθεσία, είναι υποχρεωμένοι να δημοσιοποιούν τα αποτελέσματα των ποιοτικών ελέγχων και να ενημερώνουν τους πολίτες για την ποιότητα του νερού, έτσι ώστε να εμπεδώνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στις υπηρεσίες, αλλά και στο προσφερόμενο νερό.
Από την ΔΕΥΑΗ αυτή η υπηρεσία δεν παρέχεται, ή δεν παρεχόταν τουλάχιστον· είναι ένας τομέας ελλειμματικός. Τυχαία; Δεν νομίζω. Η μύηση των πολιτών και η συνειδητοποίηση της διάστασης ότι το νερό ύδρευσης είναι μη κανονικό-υφάλμυρο, αναδεικνύει ευθύνες και έχει συνέπειες και επιπτώσεις.
Δημιουργεί αλγεινή εντύπωση η ταύτιση των χλωριούχων με τα χλωρικά, όταν γίνεται από επιστήμονες (τα χλωριούχα είναι συστατικό στοιχείο του νερού, τα χλωρικά είναι απολυμαντικό μέσο του νερού), δεν ενδιαφέρει αν το κάνουν από άγνοια ή επί σκοπού, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Το ίδιο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με ανεύθυνες αναφορές για διάφορες ποιοτικές παραμέτρους, όταν μάλιστα δεν υπάρχει γνώση.
Στο νερό ύδρευσης, η περιεκτικότητα των 250 mgr/l σε χλωριούχα είναι η ελάχιστη απαίτηση και αποτυπώνει τον βαθμό υφαλμύρινσης».
-Με το εργαστήριο ποιοτικού ελέγχου του νερού, τι γίνεται σήμερα;
«Το γεγονός ότι τα εργαστήρια ποιοτικού ελέγχου της ΔΕΥΑΗ, με πλήρη στελέχωση και εξοπλισμό αποστελεχώθηκαν πλήρως τα τελευταία χρόνια, και τώρα μόνο μετά από καταγγελίες, προσλαμβάνονται συμβασιούχοι για να καλύψουν κάποιες ανάγκες, παραπέμπει σε ελλειμματική διοίκηση.
Σε κάθε περίπτωση με τους συμβασιούχους, ό,τι φιλότιμες προσπάθειες κι αν καταβάλλουν, δεν διασφαλίζεται η λειτουργία ενός εργαστηρίου στρατηγείου, το οποίο έγκαιρα θα κρούει τον κώδωνα στη Δημοτική Αρχή για τα επιμέρους προβλήματα και θα διασφαλίζει την άριστη ποιότητα του νερού ύδρευσης, στην τέταρτη πόλη της Ελλάδας».
-Πόσο δύσκολη -κατά την άποψη σας- είναι η πραγματικότητα με την οποία σήμερα είμαστε αντιμέτωποι σε σχέση με το νερό και πώς προσεγγίζετε εσείς τη διαχείριση του προβλήματος της λειψυδρίας;
«Το Ηράκλειο έχει δύο πηγές υδροδότησης, τα υπόγεια και τα επιφανειακά ύδατα, πηγές τις οποίες πρέπει να αξιοποιήσει, ιεραρχώντας τις ανάγκες, προτάσσοντας τις υδρευτικές, δεδομένου του ότι στην ανατολική Κρήτη έχουμε σοβαρή έλλειψη βροχοπτώσεων, αλλά και χιονοπτώσεων, οι οποίες εμπλουτίζουν τον υπόγειο υδροφορέα.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, στην Κρήτη έχουμε τέσσερεις οροσειρές (τα βουνά της Σητείας, τα Λασηθιώτικα ή Οροσειρά του Δίκτη, τον Ψηλορείτη και Λευκά Όρη), με αστείρευτες πηγές νερού αρίστης ποιότητας στα έγκατά τους. Εκεί είναι οι εφεδρείες σήμερα, και όχι στις μονάδες αφαλάτωσης των 2.000 κυβικών η κάθε μία.
Η πόλη μας και λόγω των αυξανόμενων συνεχών υδρευτικών αναγκών, αλλά και οι όμοροι Δήμοι του βόρειου μετώπου του νομού Ηρακλείου, μέχρι τον Άγιο Νικόλαο, αντιμετωπίζουν διαχρονικά έλλειμμα ποσότητας, αλλά και πρόβλημα ποιότητας μέχρι τη λειτουργία του φράγματος του Αποσελέμη.
Το πρόβλημα ποιότητας επανακάμπτει με έντονο τρόπο, δεδομένης της αποστράγγισης του φράγματος και της επανάχρησης υφαλμυρισμένων πηγών από το παρελθόν. Φυσικά, ο κίνδυνος της υφαλμύρινσης και σε άλλες γεωτρήσεις είναι υπαρκτός.
Έτσι, παρόλο που τα τελευταία χρόνια, τα αποθέματα του νερού στερεύουν, μην ψάχνοντας να ανακαλύψουμε τον τροχό, απλά και υπεύθυνα πρέπει να υλοποιήσουμε τις πρακτικές, που εφαρμόστηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και του 1990 με την ανόρυξη νέων γεωτρήσεων. Η ανόρυξη νέων γεωτρήσεων θα έπρεπε να είχε γίνει χθες· όχι αύριο. Εκεί είναι τα αποθέματα και οι εφεδρείες».
-Πώς σχολιάζετε τα προβλήματα των δικτύων μεταφοράς του νερού από τα Μάλια και από την Τύλισο;
«Τα δίκτυα διανομής στο πολεοδομικό συγκρότημα του Ηρακλείου έχουν αντικατασταθεί σε βαθμό 80-90% επί δημαρχίας Βασίλη Λαμπρινού, αρχής γενομένης από το 2016, περιορίζοντας σημαντικά τις απώλειες από διαρροές, ενώ απομένουν μόνο επιμέρους τμήματα για την ολοκλήρωση του έργου.
Σε ό,τι αφορά το δίκτυο μεταφοράς από τα Μάλια, πράγματι χρήζει αντικατάστασης λόγω παλαιότητας και διαρροών. Ωστόσο, μέχρι την οριστική επίλυση του υδρευτικού προβλήματος στο βόρειο μέτωπο του νομού Ηρακλείου δεν ενδείκνυται καμία μείωση των μεταφερόμενων ποσοτήτων, καθώς η κάλυψη των αναγκών είναι οριακή.
Αντίθετα, το δίκτυο μεταφοράς από την Τύλισο δεν θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, καθώς οι πηγές της περιοχής είναι υφαλμυρισμένες. Η ορθολογική επιλογή είναι η παύση της λειτουργίας του αγωγού, κάτι που έχει εφαρμοστεί και στο παρελθόν -έστω και προσωρινά- μετά την έναρξη λειτουργίας του φράγματος Αποσελέμη.
Η διαχείριση της ύδρευσης οφείλει να υπηρετεί τη διασφάλιση της ποιότητας και όχι την κατασπατάληση δημοσίου χρήματος, με επενδύσεις σε δαπανηρά έργα χωρίς ουσιαστικό όφελος».
-Οι καρστικές πηγές του Αλμυρού μπορεί να είναι πηγή υδροδότησης του Ηρακλείου;
«Φυσικά, άφησα τελευταία τη λύση της υδροδότησης του Ηρακλείου, της Χερσονήσου, του Αγ. Νικολάου και του Μαλεβιζίου με νερό φυσικό, αρίστης ποιότητας από τις αστείρευτες πηγές του Αλμυρού, νερό το οποίο για μεγάλο διάστημα είναι γλυκό και μετά υφαλμυρίζεται στα υφιστάμενα υψόμετρα εξαγωγής της φυσικής πηγής. Θεωρώ υπερφίαλο από πλευράς μου να επιχειρηματολογήσω σε σχέση μ’ αυτή τη διάσταση, δεδομένου του ότι σε βάθος χρόνου η επιστημονική κοινότητα έχει καταγράψει την άποψή της και έχει εργαστεί πάνω στη λύση και στην αξιοποίηση των καρστικών πηγών του Αλμυρού:
Α. Αρχικά, ο Γιουγκοσλάβος υδρολόγος Μπρέζνικ -στα πλαίσια αποστολής του FAO του OHE- τη δεκαετία του 1960.
Β. Το 1987 πραγματοποιήθηκε πείραμα ανύψωσης της στάθμης της εξόδου της πηγής με τη χρησιμοποίηση του υφιστάμενου -και σήμερα- φράγματος από την Υπηρεσία Εγγείων Βελτιώσεων του Υπουργείου Γεωργίας, με επικεφαλής τον Δημήτρη Παπαμαστοράκη.
Γ. Έχει προκρίνει τη λύση αυτή της αξιοποίησης, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, των πηγών του Αλμυρού “Συγκριτική τεχνικοοικονομική αξιολόγηση για την αξιολόγηση των υφάλμυρων πηγών του Αλμυρού”, η οποία πραγματοποιήθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης το 2020-21, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δ. Ομοίως, έχει προκρίνει τη λύση της αξιοποίησης των νερών του Αλμυρού το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και
Ε. Έχει προκρίνει τη λύση αυτή της άμεσης αξιοποίησης των γλυκών νερών του Αλμυρού ο κυρίος Α. Μαραμαθάς, υδρογεωλόγος. Η πρότασή του παρουσιάστηκε στην τοπική εφημερίδα “Πατρίς” στις 20 Ιανουαρίου 2026 και περιλαμβάνει τη λειτουργία του υφιστάμενου φράγματος και την ανακατασκευή των απαιτούμενων θυροφραγμάτων για να ανέβει η στάθμη εξόδου των πηγών στα + 10 μέτρα από την υφιστάμενη στάθμη εξόδου σήμερα. Έτσι, θα επιμηκυνθεί το διάστημα δυνητικής αξιοποίησης του γλυκού νερού του Αλμυρού.
Προβλεπόμενη αξιοποιούμενη ποσότητα γλυκού νερού: 150 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, με ελάχιστη πρόβλεψη τα 30 εκατ. κυβικά σε μια άνυδρη χρονιά, όταν οι ετήσιες ανάγκες ύδρευσης του Ηρακλείου είναι 22 εκατομμύρια κυβικά.
Κόστος ανακατασκευής των προαναφερόμενων θυροφραγμάτων: λιγότερο από 200.000 ευρώ.
Το σημαντικότερο, όμως, όλων είναι ότι το κόστος παραγωγής ανά λίτρο διατιθέμενου νερού είναι μηδέν (0) ευρώ, αφού το νερό εκβάλλει φυσικά και αβίαστα στην πηγή του.
Η αξιοποίηση των καρστικών πηγών του Αλμυρού είναι η λύση, η οποία σέβεται το περιβάλλον και μπορεί να καλύψει εξολοκλήρου τις ανάγκες ύδρευσης της βόρειου μετώπου του νομού Ηρακλείου, μέχρι τον Άγιο Νικόλαο, χωρίς να απαιτεί έργα υποδομής ή συνεχή ενεργειακή κατανάλωση».
-Γιατί λοιπόν δεν διερευνάται αυτή η λύση ύδρευσης του Ηρακλείου, τόσο χαμηλού κόστους;
«Κάποιοι παροικούντες στην Ιερουσαλήμ, στις βαθυστόχαστες αναλύσεις τους για το θέμα της αξιοποίησης των πηγών του Αλμυρού, την θεωρούν μη προκρίσιμη λύση, με βάση τις προτάσεις της επιστημονικής κοινότητας, λόγω του μικρού κόστους. Όχι μόνο να μην υλοποιηθεί η λύση της αξιοποίησης των νερών του Αλμυρού, ούτε καν να εξετασθεί. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του.
Σε αντίθεση με το μηδενικό κόστος αξιοποίησης του Αλμυρού και παρά τις αναμενόμενες ευεργετικές επιπτώσεις στην ύδρευση (150 εκατομμύρια κυβικά φυσικό νερό ετησίως), οι παράγοντες μοιράζουν τα εκατομμύρια ευρώ (2, 5, 5, 10, 15 50!) με περισσή απερισκεψία, όταν μάλιστα τα αναμενόμενα αποτελέσματα είναι πενιχρά (2.000 κυβικά αφαλατωμένο ανά ημέρα) και χωρίς να συμπεριλαμβάνεται το λειτουργικό κόστος, με το οποίο θα επιβαρυνθούν οι δημότες του Ηρακλείου.
Οι μονάδες αφαλάτωσης, ως έχουν προταθεί από τους παράγοντες του Δήμου Ηρακλείου, θα παράγουν 4.000 κυβικά ημερησίως, δηλαδή το 6,5% των ημερήσιων αναγκών του Ηρακλείου, όταν το έλλειμμα ημερησίως σε αποδεκτό νερό ύδρευσης είναι της τάξης των 35.000-40.000 κυβικών τουλάχιστον. Ο θυμόσοφος λαός θα έλεγε “τι να του κάνει του κούβου το σουσάμι”. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του.
Σ’ αυτό το πλαίσιο, πρέπει να αντιμετωπιστεί και η υποτιθέμενη αξιοποίηση του Αλμυρού από τη Δημοτική Αρχή Ηρακλείου ως η τρίτη, η μακροχρόνια λύση. Πρόβλεψη και πάλι για εγκατάσταση μονάδας αφαλάτωσης, παραγωγής 1.000 κυβικών αφαλατωμένου νερού ωριαίως, ενώ μπορεί να υπάρξει αξιοποίηση άμεσα του φυσικά εκβαλλόμενου νερού. Εκεί, κολλημένοι με την μπάλα, η διγλωσσία σ’ όλη της τη μεγαλοπρέπεια.
Για να λύσουμε το θέμα της ύδρευσης του Ηρακλείου, πρέπει πάνω απ’ όλα να γίνει αντιληπτό ότι το Ηράκλειο -εκτός από το πρόβλημα της ποσότητας- πρέπει να αντιμετωπίσει και το πρόβλημα της ποιότητας.
Το Ηράκλειο σήμερα υδρεύεται από τα Μάλια, το Λουτράκι, τον Κρουσώνα, τον Άγ. Μύρωνα, τις Βούτες, τα Σταυράκια, τις Βασιλειές, τις Ασίτες, τις Δαφνές, το Θραψανό και το φράγμα του Αποσελέμη (που στερεύει όμως), με νερό καλής ποιότητας και από τις γεωτρήσεις των περιοχών της Κέρης και της Τυλίσου, με παροχή 6 εκατομμύρια κυβικά, το 28% της κατανάλωσης, που το νερό είναι υφάλμυρο, μη κανονικό.
Δεν έχουν καταλάβει τίποτα εκεί στον Δήμο Ηρακλείου. Η πόλη μας, σε ποσοστό 50-70%, υδρεύεται με υφάλμυρο, μη κανονικό νερό. Δεν μπορεί να συνεχίσει να γίνεται η υδροδότηση που γίνεται σήμερα, η υδροδότηση από την Τύλισο και την Κέρη πρέπει να σταματήσει και τα 4.000 κυβικά ημερησίως από την αφαλάτωση, που αποτελούν το 6,5 των ημερήσιων αναγκών, δεν λύνουν κανένα πρόβλημα.
Είμαι από αυτούς που πιστεύουν ότι το Ηράκλειο και τα βόρεια του νομού Ηρακλείου ως τον Άγιο Νικόλαο, πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ένα ενιαίο σύστημα και οι πολίτες και οι επισκέπτες της περιοχής έχουν δικαίωμα ύδρευσης από φυσικό νερό αρίστης ποιότητας.
Πάνω από 280 εκατομμύρια, που πλήρωσε ο ελληνικός λαός για το σύστημα Αποσελέμη (ταμιευτήρας και δίκτυα) από το υστέρημά του, είναι παροπλισμένα, ενώ μπορούν να αξιοποιηθούν ως αποθηκευτική δεξαμενή του Αλμυρού. Αυτά, εν έτει 2026 στην ανατολική Κρήτη, κι αυτοί το βιολί τους με την αφαλάτωση, ενώ η ζωή και η οικονομία είναι στον αέρα».
-Έχετε χρηματίσει αντιπρόεδρος της ΔΕΥΑΗ στο παρελθόν και θέλω να ρωτήσω γιατί την περίοδο εκείνη, που είχε ανοίξει η συζήτηση για την αξιοποίηση των νερών του Αλμυρού, δεν έγινε το αποφασιστικό βήμα στην κατεύθυνση αυτή;
«1995-1996, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΗ και αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, επί προεδρίας του Κώστα του Ασλάνη και του Χάρη του Λασηθιωτάκη.
Πραγματικά, έντονες συζητήσεις, ζωντανός και γόνιμος διάλογος για την αξιοποίηση των πηγών του Αλμυρού και των νερών του Ψηλορείτη με την υδρομαστευτική στοά.
Ενημερωνόμασταν διεξοδικότατα για κάθε ενδεχόμενο και κάθε εξέλιξη, τόσο για τον Αλμυρό, όσο και με την υδρομαστευτική στοά. Οι παρουσιάσεις των υπευθύνων επιστημόνων ήταν τακτικότατες. Βλέπετε, εμείς δεν ήμασταν ξερόλες, ούτε αντιμετωπίζαμε την ύδρευση της πόλης του Ηρακλείου με τον πρωτόγνωρο ετσιθελισμό, που αντικρίζουμε σήμερα από τους διοικούντες.
Παράλληλα, είχε μπει στο τραπέζι -από την κεντρική Κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου- η λύση της ύδρευσης του Ηρακλείου με την αξιοποίηση των επιφανειακών νερών που θα συνέρρεαν στο μετέπειτα κατασκευασθέν φράγμα του Αποσελέμη από τη Λαγκάδα και τα πλημμυρικά νερά του Οροπεδίου του Λασιθίου, έργο το οποίο υπερεκτιμήθηκε, όπως απολογιστικά αποδείχτηκε.
Ο πυρήνας της πρότασης αυτής, η αξιοποίηση δηλαδή των επιφανειακών υδάτων, όχι μόνο δεν έχει ανατραπεί, όχι μόνο δεν έχει απορριφθεί, αλλά είναι η άλλη λύση ύδρευσης εκτός από την αξιοποίηση των υπογείων υδάτων με τις γεωτρήσεις.
Τη στιγμή που είχε προχωρήσει ο σχεδιασμός και συζητιόταν ο τρόπος χρηματοδότησης του έργου κατασκευής του φράγματος και είχαν πέσει όλοι πάνω για να υλοποιηθεί, θα ήταν ανεύθυνη, επιπόλαιη και υποκριτική η οποιαδήποτε άλλη συζήτηση για την κατασκευή του οποιουδήποτε άλλου έργου ύδρευσης.
Οι δράσεις μας όμως είχαν να κάνουν με δύο αντικείμενα:
– Την υλοποίηση του προγράμματος ανόρυξης γεωτρήσεων που είχε ξεκινήσει επί αειμνήστου Γιάννη Σμπώκου στην Τύλισο και συνεχίστηκε και επί δημαρχίας Κώστα Ασλάνη με το Λουτράκι, τον Κρουσώνα, τον Άγ. Μύρωνα κ.λπ. Το εγχείρημα τότε στέφτηκε με επιτυχία και πήραμε παράταση μέχρι την υδροδότηση του Ηρακλείου από το φράγμα του Αποσελέμη.
– Τη διευκόλυνση των διάφορων διαδικασιών για τη μελέτη και δημοπράτηση της κατασκευής του φράγματος, μεταξύ άλλων και τον έλεγχο για την ανίχνευση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, με σκοπό τη λήψη μέτρων σε περίπτωση που διαπιστωνόταν η παρουσία τους. Για την ιστορία θα αναφέρω ότι το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από το Γενικό Χημείο του Κράτους και τα συμπεράσματά του αξιοποιήθηκαν στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου».
-Είναι γνωστό ότι σήμερα κάποιοι είναι θιασώτες της άποψης ότι πρέπει να προχωρήσει η λύση της αφαλάτωσης ως μέσο της αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Αν σας ζητούσα να κάνετε μια λίστα με τα υπέρ και τα κατά μιας τέτοιας λύσης, τι θα απαντούσατε;
«Ως αφαλάτωση ορίζεται η διαδικασία επεξεργασίας -κατά βάση- του θαλασσινού νερού, με σκοπό την απομάκρυνση των αλάτων, για την κάλυψη υδρευτικών αναγκών σε περιπτώσεις που είναι ανέφικτη η οποιαδήποτε άλλη λύση ύδρευσης μιας περιοχής ή μιας λειτουργίας.
Γιατί, όμως, η αφαλάτωση έχει αξιολογηθεί ως η έσχατη λύση ύδρευσης μιας περιοχής από την επιστημονική κοινότητα:
Α. Λόγω των επιπτώσεων στο θαλάσσιο οικοσύστημα από την παραγόμενη άλμη, η οποία περιέχει πλείστα όσα κατάλοιπα-απόβλητα από τη λειτουργία της μονάδας αφαλάτωσης.
Β. Λόγω των υψηλών ενεργειακών αναγκών λειτουργίας της μονάδας αφαλάτωσης, το κόστος παραγωγής ανά λίτρο επεξεργασμένου-παραγόμενου αφαλατωμένου νερού επιβαρύνεται ιδιαιτέρως. Οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες ενισχύουν το φαινομένου του θερμοκηπίου από την αύξηση των εκπομπών καυσαερίων. Δηλαδή, φαύλος κύκλος.
Γ. Γιατί παράγεται ένα προϊόν μετά την αφαλάτωση με τα χαρακτηριστικά του βιομηχανικού προϊόντος.
Αναφερθήκατε σε θιασώτες της αφαλάτωσης, εγώ θα τους ονόμαζα αλλιώς.
Σε κάθε περίπτωση, αυτοί οι θιασώτες θα πρέπει να ανατρέψουν την αξιολόγηση της επιστημονικής κοινότητας, του 2020-2021, η οποία είχε ειδικό αντικείμενο την αξιοποίηση των καρστικών πηγών του Αλμυρού, πράγμα που δεν έχει γίνει μέχρι τώρα. Η αξιολόγηση, μάλιστα, αυτή έγινε με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης!
Η παγκόσμια επιστημονική εμπειρία από την αξιοποίηση των καρστικών πηγών είναι πλουσιότατη, με λαμπρά αποτελέσματα. Ας την ανατρέψουν! Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό.
Εκτός, βέβαια, από τους θιασώτες της αφαλάτωσης, υπάρχουν και οι ντίλερ της αφαλάτωσης, οι οποίοι μάλιστα προσπαθούν να ανατρέψουν τα δεδομένα, με τα γνωστά διαχρονικά παπαγαλάκια που επανεμφανίστηκαν ξανά στις μέρες μας. Τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν στερούνται περιεχομένου και δεν αντέχουν στη βάσανο της λογικής.
Ας παραδειγματιστούμε από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού για την Αθήνα.
Ας ρωτήσουν να μάθουν αν δεν πήραν χαμπάρι τίποτα. Μαραθώνας, Μόρνος, Υλίκη, Ταμιευτήρας Ευήνου, πάνω από 100 γεωτρήσεις και αύριο Καρπενησιώτης και Κρικελιώτης από την Ευρυτανία (!) για την ύδρευση με φυσικό νερό του Λεκανοπεδίου της Αττικής.
Ας συνειδητοποιήσουν οι υπεύθυνοι ότι η Κρήτη δεν είναι ένα άνυδρο νησί του Αιγαίου, χωρίς υδροφόρο. Ας συνειδητοποιήσουν ότι αναφερόμαστε για την ύδρευση τους θερινούς μήνες πάνω από 500.000 πολίτες, κατοίκους και επισκέπτες του νησιού μας και ας αφήσουν κατά μέρος τους πειραματισμούς για αλλού».
-Πιστεύετε ότι υπάρχουν ευθύνες και παραλείψεις, δεδομένου ότι έχουμε φτάσει στο σημείο μηδέν σε σχέση με την υδροδότηση;
«Είναι εξόφθαλμα αντιληπτό ότι οι διοικούντες μάς οδήγησαν στα βράχια. Το υφάλμυρο νερό υποβαθμίζει την ποιότητα διαβίωσης των κατοίκων και κατατρώει τις σάρκες της πόλης του Ηρακλείου.
Αυτοί που δημιούργησαν το πρόβλημα με την απραξία τους, τα δύο τελευταία χρόνια τουλάχιστον, εξωθώντας τα πράγματα στο απροχώρητο και αποτελούν μέρος του προβλήματος της ύδρευσης του Ηρακλείου, δεν μπορούν, για να μη πω τίποτα πιο βαρύ και κακοχαρακτηριστώ, να συνεχίσουν να διαχειρίζονται τα πράγματα της ύδρευσης του Ηρακλείου σ’ όποια θέση της πυραμίδας διοίκησης κι αν βρίσκονται. Πρέπει να μπει ένα τέλος στον κατήφορο. Δεν είναι το πρόβλημα η λειψυδρία, το πρόβλημα είναι η λειτουργία των διοικούντων. Αυτή τη στιγμή στο τραπέζι υπάρχουν δύο προτάσεις:
Η πρώτη πρόταση αφορά την αξιοποίηση του φυσικού νερού, είτε προέρχεται από τις γεωτρήσεις, είτε από τις καρστικές πηγές του Αλμυρού. Αυτή είναι η κρατούσα η προκρίσιμη από την επιστημονική κοινότητα· είναι, όμως, απορριπτέα οικονομικά, γιατί δεν παράγει επιπλέον οικονομικά οφέλη.
Η δεύτερη αφορά την εφαρμογή της αφαλάτωσης, η οποία είναι επιστημονικά περιθωριακή, αλλά οικονομικά προκρίσιμη, γιατί παράγει οικονομικά οφέλη και μεγιστοποιεί τα κέρδη των επενδυτών.
Το πρόβλημα ύδρευσης του Ηρακλείου μπορεί να λυθεί μόνο με όρους ποιότητας και με την αξιοποίηση των αποθεμάτων του φυσικού νερού.
Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό, δικαίωμα, φυσικός πόρος που πρέπει να τον σεβόμαστε.
Η στοχοπροσήλωση στην αφαλάτωση ή όπως αλλιώς ήθελε βαπτιστεί (εφεδρεία, λύση έκτακτης ανάγκης κ.λπ.) δεν ταιριάζει στις ανάγκες του Ηρακλείου και παραπέμπει αλλού.
Εμείς πιστεύουμε στην στοχοπροσήλωση για την ύδρευση του Ηρακλείου με φυσικό νερό.
– Φυσικό νερό από τις γεωτρήσεις, χθες, όχι αύριο.
– Φυσικό νερό από την αξιοποίηση των πηγών του Αλμυρού σήμερα, όχι αύριο, θα είναι αργά και
– Ενιαία διαχείριση των υδάτων σε επίπεδο Κρήτης, με τον συντονισμό της Περιφέρειας Κρήτης.
Καλώ, λοιπόν, για πολλοστή φορά τον περιφερειάρχη Κρήτης, Σταύρο Αρναουτάκη να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας. Η ύδρευση της ανατολικής Κρήτης είναι θέμα κοινωνικής ευθύνης, ποιότητας ζωής και οικονομικής ανάπτυξης».