Το καλοκαίρι ξεκινά και μαζί του αρχίζει μια νέα μεγάλη επιχείρηση της ΑΑΔΕ κατά της φοροδιαφυγής. Αυτή τη φορά, όμως, οι ελεγκτές δεν θα βασιστούν μόνο στην εμπειρία και στις καταγγελίες. Στο πλευρό τους θα έχουν την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία θα αναλαμβάνει να εντοπίζει τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες που εμφανίζουν τα μεγαλύτερα σημάδια φορολογικού κινδύνου.
Σύμφωνα με τον αναθεωρημένο επιχειρησιακό σχεδιασμό της φορολογικής διοίκησης, μέσα στους επόμενους μήνες θα πραγματοποιηθούν 4.000 στοχευμένοι έλεγχοι σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που θεωρούνται ύποπτοι για απόκρυψη εισοδημάτων, μη έκδοση αποδείξεων ή άλλες παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας.
Πώς θα γίνει η επιλογή των υποθέσεων
Η επιλογή των υποθέσεων δεν θα γίνει τυχαία. Τα συστήματα της ΑΑΔΕ θα «χτενίσουν» στοιχεία από τις πλατφόρμες myDATA, τις συναλλαγές μέσω POS, τις δηλώσεις ΦΠΑ και τα φορολογικά δεδομένα προηγούμενων ετών, δημιουργώντας προφίλ επικινδυνότητας για χιλιάδες ΑΦΜ σε όλη τη χώρα.
Η απόφαση για την εντατικοποίηση των ελέγχων μόνο τυχαία δεν είναι. Τα αποτελέσματα των περσινών ελέγχων έδειξαν ότι η φορολογική παραβατικότητα παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Σε προληπτικούς ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν το 2022, περισσότεροι από ένας στους τρεις ελεγχόμενους βρέθηκαν με παραβάσεις, καθώς το ποσοστό παραβατικότητας έφτασε το 34,2%.
Στην κορυφή της λίστας των ελέγχων παραμένει η εστίαση. Εστιατόρια, καφέ, μπαρ και λοιπές επιχειρήσεις του κλάδου εξακολουθούν να απασχολούν έντονα τις φορολογικές αρχές. Πέρυσι πραγματοποιήθηκαν πάνω από 22.000 έλεγχοι, με το ποσοστό παραβατικότητας να ξεπερνά το 32%.
Υψηλά ποσοστά παραβάσεων καταγράφηκαν και στο λιανεμπόριο. Από τους περισσότερους από 11.000 ελέγχους που διενεργήθηκαν το 2022, σχεδόν τρεις στις δέκα επιχειρήσεις εντοπίστηκαν να παραβιάζουν φορολογικές διατάξεις.
Καθώς η χώρα ετοιμάζεται για μία ακόμη ιδιαίτερα ισχυρή τουριστική περίοδο, το ενδιαφέρον της ΑΑΔΕ στρέφεται και στις επιχειρήσεις που συνδέονται άμεσα με τον τουρισμό. Ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, βίλες, τουριστικά γραφεία, επιχειρήσεις θαλάσσιων δραστηριοτήτων, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων και σκαφών, αλλά και τα γνωστά beach bars βρίσκονται ήδη στον χάρτη των ελέγχων.
Δεν είναι τυχαίο ότι στους συγκεκριμένους κλάδους η παραβατικότητα προσέγγισε το 34% κατά τη διάρκεια του 2022, γεγονός που τους τοποθετεί ψηλά στις προτεραιότητες των ελεγκτικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στο χονδρικό εμπόριο, ειδικά σε κλάδους όπως τα τρόφιμα, τα φάρμακα, τα μέταλλα και τα προϊόντα τεχνολογίας. Πρόκειται για αγορές που θεωρούνται κρίσιμες στη μάχη κατά του κενού ΦΠΑ, δηλαδή των εσόδων που χάνονται κάθε χρόνο από τη μη απόδοση φόρων.
Στα δημοφιλή νησιά θα επικεντρωθούν οι πρώτοι έλεγχοι
Οι πρώτοι έλεγχοι θα επικεντρωθούν στα πιο δημοφιλή τουριστικά νησιά. Μύκονος, Σαντορίνη, Πάρος, Νάξος, Ρόδος, Κως, Κέρκυρα και Ζάκυνθος βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της λίστας, μαζί με περιοχές της Κρήτης όπως τα Χανιά και το Ηράκλειο.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους καλοκαιρινούς προορισμούς. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν και μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, αλλά και πόλεις με έντονη οικονομική δραστηριότητα, μεταξύ των οποίων η Πάτρα, η Λάρισα, ο Βόλος και τα Ιωάννινα.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν οι περιοχές όπου η βραχυχρόνια μίσθωση έχει γνωρίσει εκρηκτική ανάπτυξη. Η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει απόκλιση ανάμεσα στην πραγματική τουριστική κίνηση και στα έσοδα που δηλώνονται στις φορολογικές αρχές, κάτι που αναμένεται να αποτελέσει βασικό αντικείμενο ελέγχου.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του νέου σχεδίου είναι τα κριτήρια που θα ενεργοποιούν το «καμπανάκι» για έναν έλεγχο. Μεταξύ άλλων, στο στόχαστρο θα μπαίνουν επιχειρήσεις που εμφανίζουν ασυνήθιστα χαμηλές εισπράξεις σε σχέση με τον κλάδο τους, παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ αγορών και πωλήσεων ή καθυστερούν συστηματικά να διαβιβάσουν στοιχεία στην πλατφόρμα myDATA.
Παράλληλα, ύποπτες θεωρούνται περιπτώσεις με συχνές ακυρώσεις αποδείξεων, υπερβολικό αριθμό πιστωτικών τιμολογίων ή πολύ χαμηλές δηλώσεις ΦΠΑ παρά την έντονη εποχική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια νέα παράμετρος που αξιοποιούν οι ελεγκτικές αρχές: η ψηφιακή εικόνα μιας επιχείρησης. Όταν μια εταιρεία εμφανίζει έντονη προβολή στα κοινωνικά δίκτυα, μεγάλη πελατειακή κίνηση και σημαντική εμπορική δραστηριότητα, αλλά τα δηλωμένα εισοδήματα δεν συμβαδίζουν με αυτή την εικόνα, οι πιθανότητες ελέγχου αυξάνονται σημαντικά.
Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να περιορίσει τη φοροδιαφυγή εκεί όπου θεωρεί ότι εξακολουθεί να ανθίζει και να κατευθύνει τους ελεγκτικούς της πόρους στις περιπτώσεις που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα παραβατικότητας. Το φετινό καλοκαίρι, πάντως, για αρκετές επιχειρήσεις δεν θα φέρει μόνο τουρίστες, αλλά και… ελεγκτές.
Τα κριτήρια επιλογής των ΑΦΜ
Για την επιλογή των επιχειρήσεων που θα ελεγχθούν, η ΑΑΔΕ αξιοποιεί ειδικά μοντέλα ανάλυσης κινδύνου και εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων ανάμεσα σε myDATA, POS και φορολογικές δηλώσεις, λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη συμπεριφορά των επιχειρήσεων.
Αναλυτικότερα, το πλέγμα των κριτηρίων για την επιλογή των ΑΦΜ περιλαμβάνει:
Χαμηλά δηλωθέντα έσοδα σε σύγκριση με τις εισπράξεις μέσω POS, τα στοιχεία του myDATA ή τον μέσο τζίρο του κλάδου.
Συχνή ακύρωση αποδείξεων ή εκδόσεις πιστωτικών τιμολογίων.
Μη διαβίβαση ή αδικαιολόγητη καθυστέρηση στη διαβίβαση των φορολογικών παραστατικών.
Έντονη εποχική λειτουργία που συνοδεύεται από χαμηλές δηλώσεις ΦΠΑ.
Σοβαρές ανακολουθίες μεταξύ των συναλλαγών αγορών και πωλήσεων.
Βεβαρυμένο παρελθόν φορολογικών παραβάσεων.
Επιχειρήσεις που προβάλλουν έντονη εικόνα και δραστηριότητα στα social media, αλλά εμφανίζουν πολύ χαμηλά εισοδήματα.
Γεωγραφικές περιοχές όπου η πραγματική τουριστική κίνηση δεν συμβαδίζει επ’ ουδενί με τα έσοδα που δηλώνονται στην εφορία.
Αξίζει να σημειωθεί πως όλη η εξέλιξη του προγράμματος (η γεωγραφική κατανομή, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, η αποδοτικότητα της στόχευσης και τα ποσοστά παραβατικότητας) θα παρακολουθείται στενά καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού από τη Διεύθυνση Φορολογικής Συμμόρφωσης της ΑΑΔΕ.