Χειρόφρενο στις απ’ ευθείας αναθέσεις έργων ζητά η ΕΜΔΥΔΑΣ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών) που απαιτεί να ληφθούν θεσμικά μέτρα περιορισμού της καταχρηστικής προσφυγής στις απευθείας αναθέσεις.
Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, την τελευταία εξαετία έχουν δοθεί 12 δισ. σε απευθείας αναθέσεις και 8 δισ. σε αναθέσεις κατόπιν διαγωνισμού, με μονάχα έναν συμμετέχοντα.
Στα στοιχεία δεν προσμετρώνται οι συμβάσεις κατόπιν διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού.
Στην εικόνα αυτή, έρχονται να προστεθούν εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως αυτή για το 2024, που μιλούν για λάθη, χαμηλό ανταγωνισμό και συχνά μη συμμόρφωση με το ισχύον πλαίσιο ανάθεσης σε ό,τι αφορά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων.
Με την παρέμβαση της ΕΜΔΥΔΑΣ (που έρχεται με αφορμή τις πρόσφατες οδηγίες της ΕΑΔΗΣΥ), εφιστάται η προσοχή στους μηχανικούς που εμπλέκονται σε σχετικές διαδικασίες.
Παράλληλα, ζητά να υπάρξουν συγκεκριμένα θεσμικά μέτρα περιορισμού της καταχρηστικής προσφυγής στις απευθείας αναθέσεις. Ειδικότερα, προτείνει τη μείωση του συνολικού ποσοστού των απευθείας αναθέσεων επί του ετήσιου προϋπολογισμού συμβάσεων κάθε αναθέτουσας Αρχής, ώστε η διαδικασία αυτή να παραμείνει πράγματι εξαιρετική και να μη μετατρέπεται σε συνήθη τρόπο ανάθεσης.
Επίσης, τη θέσπιση ανώτατου ετήσιου ορίου απευθείας αναθέσεων ανά φορέα, όχι μόνο ανά μεμονωμένη σύμβαση, αλλά και ως συνολικό ποσοστό επί των έργων, προμηθειών και υπηρεσιών που ανατίθενται κάθε έτος.
Ακόμα, την υποχρεωτική αιτιολόγηση κάθε απευθείας ανάθεσης με τεχνικά, οικονομικά και υπηρεσιακά κριτήρια, ώστε να αποτρέπεται η τυπική ή προσχηματική επίκληση επειγουσών αναγκών.
Επίσης, τη δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών στοιχείων ανά αναθέτουσα Αρχή, με αναφορά στον αριθμό, την αξία, το αντικείμενο και τους αναδόχους των απευθείας αναθέσεων, ώστε να είναι δυνατός ο κοινωνικός, διοικητικός και θεσμικός έλεγχος.
Στα 2.261 δισ. ευρώ, οι απευθείας αναθέσεις το δεκάμηνο Ιανουάριος – Οκτώβριος 2025
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ (Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων), όπως παρουσιάστηκαν στον Τύπο: «το δεκάμηνο Ιανουάριος – Οκτώβριος 2025, οι δημόσιες συμβάσεις ανήλθαν στο ποσό των 13 δισ. ευρώ (επί συνόλου 209.702 συμβάσεων) με τις 161.069 και τα 2.261 δισ. ευρώ να δίνονται σε απευθείας αναθέσεις.
Η ίδια εικόνα υπάρχει και για προηγούμενα έτη. Για παράδειγμα, το πρώτο εξάμηνο του 2024 υπεγράφησαν 108.776 συμβάσεις αξίας 8,25 δισ. ευρώ με τις 80.835, δηλαδή τις 3 στις 4 συμβάσεις, συνολικής αξίας 1,23 δισ. ευρώ (το 15% της αξίας τους), να είναι με απευθείας ανάθεση.
Αντίστοιχα, το 2023, στο σύνολο του ημερολογιακού έτους, από το σύνολο 252.799 συμβάσεων, οι 184.757 ήταν με απευθείας ανάθεση, δηλαδή οι 7 στις 10 συμβάσεις, ή το 73%. Ο αριθμός κάθε χρόνο βαίνει αυξανόμενος. Ενδεικτικά, το 2020, πριν ανέβει το ποσό της απευθείας ανάθεσης στα 30.000 ευρώ, σε σύνολο 215.542 συμβάσεων αξίας 7.934 δισ. ευρώ, οι 138.213 αξίας 1.406 δισ. ήταν με απευθείας ανάθεση.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι απευθείας αναθέσεις κυριαρχούν ποσοτικά, με το κόστος τους να μην είναι επ’ ουδενί αμελητέο, ενώ βαίνουν αυξανόμενες ανά έτος με την αυξητική τάση να συμπίπτει χρονικά με την αύξηση του συνολικού ορίου από 20.000 σε 30.000 ευρώ.
Από το 2020 έως τον Οκτώβριο του 2025, υπεγράφησαν 1.374.580 συμβάσεις αξίας 77,412 δισ. ευρώ με τις 993.089 συμβάσεις αξίας 12.701 δισ. να είναι απευθείας αναθέσεις.
Την τελευταία εξαετία έχουν δοθεί 12 δισ. σε απευθείας αναθέσεις και 8 δισ. σε αναθέσεις κατόπιν διαγωνισμού με μονάχα έναν συμμετέχοντα. Στα στοιχεία δεν προσμετρώνται οι συμβάσεις κατόπιν διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού.
Στην εικόνα αυτή έρχονται να προστεθούν εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως αυτή για το 2024, που μιλούν για λάθη, χαμηλό ανταγωνισμό και συχνά μη συμμόρφωση με το ισχύον πλαίσιο ανάθεσης σε ό,τι αφορά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του vouliwatch.gr («Consultοcracy»), σε διάστημα οκτώ ετών, δόθηκαν σε συμβουλευτικές εταιρείες με 3.000 συμβάσεις 1,56 δισ. ευρώ κυρίως με απευθείας αναθέσεις για συμβουλευτικές υπηρεσίες».