Ενέργεια, ασφάλεια, άμυνα, υψηλή τεχνολογία, γεωπολιτικές εξελίξεις και πολιτικές διασφάλισης της πολιτιστικής κληρονομιάς βρέθηκαν στο επίκεντρο των επαφών που είχε χθες στην Αθήνα ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.
Στο πλαίσιο της έναρξης του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαίωσαν ότι οι διμερείς σχέσεις βρίσκονται στο υψηλότερο ιστορικά επίπεδό τους, εστιάζοντας στην άμυνα, την ενέργεια, την οικονομία και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή, ενώ στις κοινές τους δηλώσεις ανέδειξαν τη στρατηγική σημασία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και τη βούληση για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας. «Τα F-35 αναδεικνύουν τη σταθερή αμυντική σχέση με τις ΗΠΑ», τόνισε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ενώ ο κ. Ρούμπιο τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι ένας ισχυρός σύμμαχος των ΗΠΑ».
Κατόπιν ο κ. Ρούμπιο εγκαινίασε το ανακαινισμένο κτήριο της Αμερικανικής Πρεσβείας και μετά έγινε η υπογραφή της Επιστολής Προθέσεων (Letter of Intent) για την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα, με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια να επισημαίνει ότι ενισχύεται η στρατηγική σχέση Ελλάδας-ΗΠΑ μέσω της συνεργασίας των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και η ομιλία του στην Πνύκα.
Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ, επιβεβαίωσε με τον πιο σαφή τρόπο ότι η Κρήτη αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα τετράγωνα της γεωστρατηγικής σκακιέρας της Ανατολικής Μεσογείου. Σε μια περίοδο εντονότατων ανακατατάξεων και αυξημένης αβεβαιότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, η Κρήτη βρέθηκε στο επίκεντρο των ελληνοαμερικανικών συνομιλιών στην Αθήνα τόσο για τη Βάση στη Σούδα, όσο και για τις ενεργειακές υποδομές, το λεγόμενο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου, αλλά και για τα θαλάσσια οικόπεδα και το αμερικανικό ενδιαφέρον από την Exxonmobil. Ο θαλάσσιος χώρος γύρω από το νησί δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως πέρασμα, αλλά ως δυνητική πηγή παραγωγής και μεταφοράς φυσικού αερίου προς την υπόλοιπη Ευρώπη.
Στο αμιγώς αμυντικό πεδίο, η Βάση της Σούδας αναδείχθηκε για ακόμη μία φορά ως ο αδιαμφισβήτητος «ακρογωνιαίος λίθος» της διμερούς στρατιωτικής συνεργασίας. Τόσο ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών όσο και ο Έλληνας ομόλογός του, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογράμμισαν ότι οι εγκαταστάσεις της Σούδας, σε πλήρη συνέργεια με τις υποδομές της Αλεξανδρούπολης, προσφέρουν το αναγκαίο βάθος επιχειρησιακής υποστήριξης στις δυνάμεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Η γεωγραφική της θέση επιτρέπει την άμεση επιτήρηση και παρέμβαση σε μια ευρύτερη περιοχή που εκτείνεται από τη Βόρεια Αφρική έως τη Μαύρη Θάλασσα, καθιστώντας τη σταθερά αμετακίνητο πυλώνα της δυτικής συμμαχίας.
Ωστόσο, το ενδιαφέρον των συνομιλιών μετατοπίστηκε έντονα και στον ενεργειακό τομέα, όπου η Κρήτη διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου (Great Sea Interconnector) αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα υποδομής στην περιοχή. Στο ζήτημα αυτό, ο κ. Ρούμπιο επανέλαβε τη σταθερή υποστήριξη της Ουάσιγκτον στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας για την Ευρώπη. Παράλληλα όμως, δεν παρέλειψε να επισημάνει την ύπαρξη «ευαίσθητων ζητημάτων». Η αναφορά αυτή φωτογραφίζει τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις αμφισβητήσεις που προβάλλει η Τουρκία στη θαλάσσια περιοχή, υποδηλώνοντας την ανάγκη για προσεκτική διπλωματική διαχείριση μέσω των ενδεδειγμένων διεθνών φόρουμ, ενώ αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο για μεγαλύτερη εμπλοκή της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στην υλοποίηση τέτοιων πολυδάπανων έργων.
«Άγκυρα» η Κρήτη στο σχήμα «3+1»
Αναλύοντας το αποτύπωμα των δηλώσεων Ρούμπιο, διεθνολόγοι, πολιτικοί αναλυτές και ειδικοί σε θέματα ενέργειας καταλήγουν σε τρία βασικά συμπεράσματα: α) στη διπλωματία, β) τον ρόλο που διαδραματίζει η Κρήτη και γ) στις επενδύσεις.
Οι αναλυτές παρατηρούν ότι η αμερικανική πλευρά επέλεξε να κρατήσει μια προσεκτικά ζυγισμένη στάση στο θέμα του ηλεκτρικού καλωδίου. Αποφεύγοντας να δώσει μια «λευκή επιταγή» που θα μπορούσε να πυροδοτήσει άμεση κλιμάκωση με την Άγκυρα, ο κ. Ρούμπιο υπογράμμισε τα «ευαίσθητα σημείων» με στόχο να διατηρηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας. Από την πλευρά της, η Αθήνα διαμηνύει με σαφήνεια ότι η προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και η υλοποίηση ευρωπαϊκών έργων κοινού ενδιαφέροντος δεν τελούν υπό την αίρεση ή την έγκριση τρίτων χωρών.
Στο πλαίσιο της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, η Κρήτη λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος. Είναι το σημείο όπου η στρατιωτική ισχύς συναντά τις υποδομές μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αποτελώντας τη φυσική «άγκυρα» για τη σταθερότητα του σχήματος αυτού.
Η εμπλοκή αμερικανικών επιχειρηματικών κολοσσών στις έρευνες νοτιοδυτικά της Κρήτης προσφέρει στην Ελλάδα μια ουσιαστική μορφή πολιτικής προστασίας. Καθώς τα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα ταυτίζονται με τη διασφάλιση της ηρεμίας στην περιοχή, η αμερικανική διπλωματία αποκτά έναν επιπλέον λόγο να εγγυάται τη σταθερότητα των θαλάσσιων ζωνών της Κρήτης.
Διπλωματικά απέφυγε την ερώτηση για την Τουρκία και το καλώδιο
Με διπλωματικό τρόπο απέφυγε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών να δώσει δημόσια απάντηση σε ένα ζήτημα που απασχολεί εντόνως την εσωτερική πολιτική σκηνή.
Ο Μάρκο Ρούμπιο, στο πλαίσιο της κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Έλληνα ομόλογό του, Γιώργο Γεραπετρίτη, ρωτήθηκε από την ΕΡΤ για το εάν η Ελλάδα μπορεί να στηρίζεται στις ΗΠΑ σε θέματα ενεργειακής ασφάλειας, ανάμεσα σε άλλα η γεώτρηση της Exxon Mobil, οι έρευνες στα νότια της Κρήτης, αλλά και το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης με Κύπρο, Αίγυπτο και Ισραήλ, για το οποίο υπάρχουν σφοδρές αντιδράσεις από την πλευρά της Τουρκίας.
Απαντώντας ο κ. Ρούμπιο επέλεξε, αρχικά, να μιλήσει γενικόλογα, κάνοντας αναφορές στο Ιράν και επαναλαμβάνοντας την αμερικανική θέση για διαφοροποιημένες οδούς μεταφοράς ενέργειας. Όμως, πρακτικά δεν θέλησε να πάρει θέση για το κομμάτι που αφορά στο καλώδιο.
«Η ενεργειακή ασφάλεια σχετίζεται με εθνική ασφάλεια κι αν δεν το πιστεύετε, δείτε τι συμβαίνει τώρα στον κόσμο με αυτό που προσπαθεί να κάνει το Ιράν. Τα πρόσφατα γεγονότα μάς υπενθύμισαν πόσο σημαντικό είναι να έχουμε διαφοροποιημένους αγωγούς και διαφοροποιημένες οδούς, γιατί δεν μπορούμε να αντέξουμε να αποκόπτεται ενέργεια σε ένα μέρος και να απειλείται όλος ο κόσμος και ταυτόχρονα, να τίθεται εν αμφιβόλω η ικανότητα μιας χώρας να δράσει λόγω ενός καθεστώτος. Άρα έχουμε μεγάλη αφοσίωση σε όλους τους διαδρόμους και σε όλες αυτές τις προσπάθειες και η Ελλάδα αποτελεί έναν εξαιρετικό εταίρο», είπε ανάμεσα σε άλλα ο Μάρκο Ρούμπιο για να προσθέσει: «Θέλουμε να είμαστε διαφανείς, αλλά υπάρχουν πράγματα που καλύτερα να μην αποτελούν αντικείμενο σε συνεντεύξεις Τύπου και θα ήθελα επίσης να συγχαρώ τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών, διότι πάντοτε εργάζεται σκληρά και αναζητά τον διάλογο και τη σταθερότητα στον κόσμο. Είναι προσωπική του δέσμευση, το εκτιμούμε πάρα πολύ και το αναγνωρίζουμε».
Και συμπλήρωσε: «Φυσικά, κάποια από τα ζητήματα από αυτά που με ρωτήσατε, σχετίζονται με λεπτές καταστάσεις που εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες. Δεν θα αναφερθώ σε ονόματα και τέτοιου είδους ζητήματα που είναι τόσο ευαίσθητα και ζωτικής σημασίας. Είναι καλύτερο ίσως να αντιμετωπιστούν μέσω άλλης πρωτοβουλίας και διπλωματίας, εκτός μιας συνέντευξης Τύπου».
Έσπευσε, πάντως, να σημειώσει ότι «εμείς θέλουμε να πετύχουν αυτά τα έργα και έχουμε απόλυτη αφοσίωση στην εταιρική μας σχέση με την Ελλάδα, στην ενεργειακή ασφάλεια, διότι είναι προς συμφέρον της Ελλάδος αλλά και προς το δικό μας και πιστεύω ότι αυτό είναι προς συμφέρον της παγκόσμιας ασφάλειας. Επί των ζητημάτων που με ρωτήσατε (είπε αναφερόμενος στην εμπλοκή από πλευράς Τουρκίας), αναγνωρίζω ότι εμπεριέχουν κάποια ευαίσθητα θέματα και θέλουμε να τα αντιμετωπίσουμε σωστά», ενώ έδωσε τα εύσημα στον Γιώργο Γεραπετρίτη «που με προσωπική του δέσμευση πάντοτε αναζητά τον διάλογο».