Διανοούμενες, χειραφετημένες, αυτόνομες και πρωτοπόρες σε όλα!

Μια σημαντική ομιλία και παρουσίαση, που είχε γίνει στις 3 Νοεμβρίου 2017 στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου -από την αείμνηστη αρχαιολόγο, Λιάνα Σταρίδα- αφιερωμένη στις γυναίκες του αστικού Ηρακλείου του 20^ού αιώνα και πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου για την αναπαραγωγή στο Ηράκλειο, επέλεξε φέτος η εφημερίδα «Πατρίς» να δημοσιεύσει, και με αυτόν τον τρόπο να αναδείξει και να τιμήσει ως ένα μικρό αφιέρωμα για τον φετινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Γυναίκας την προσφορά των γυναικών.

Η αείμνηστη Λιάνα Σταρίδα, μέσα από έρευνα στον χρόνο, είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει αρκετά βιογραφικά στοιχεία για τις πρωτοπόρες γυναίκες του Ηρακλείου, εκ των οποίων αρκετές έσπασαν τα σύνορα της Κρήτης και μεγαλούργησαν στη διάρκεια του 20^ού αιώνα. Επικεντρώνεται, κυρίως, στις προσωπικότητες εκείνες που ήταν πρωτοπόρες στον τομέα τους, σπάζοντας τα στερεότυπα της εποχής τους.

Για παράδειγμα, θα διαβάσετε για την πρώτη μικροβιολόγο του Ηρακλείου, την πρώτη φαρμακοποιό, την πρώτη δικηγόρο, την πρώτη μαιευτήρα στο Ηράκλειο, άλλες ζωγράφους, λογοτέχνες, ηθοποιούς και ποιήτριες. Όπως για παράδειγμα την Παΐζη, σπουδαία προσωπικότητα που αγνοεί κάποιος ότι της ανήκουν οι στίχοι του σπουδαίου τραγουδιού που ερμήνευσε ο Χρήστος Θηβαίος, με τίτλο: «Πόσο πολύ σ’ αγάπησα», ή η Ίλια Λυβικού, ή ακόμη και η Μερόπη Λυδάκη Ματζαπετάκη, μητέρα των σημερινών Ματζαπετάκηδων, έχοντας αποκτήσει τρία παιδιά: τον πρώην βουλευτή Στ. Ματζαπετάκη, τον αδελφό του, Νίκο, και την αδελφή τους, Αλίκη, εγγόνια του νομάρχη Ηρακλείου και πατέρα της Μερόπης, Εμμ. Λυδάκη.

Η Λιάνα Σταρίδα, σε αυτήν την έρευνα που είχε διεξαγάγει, έγραφε στην παρουσίασή της ότι «η κοινωνία της Κρήτης, παρά τις ιδιαιτερότητές της και την αυστηρότητα των ηθών σε ό,τι αφορούσε την ανατροφή των κοριτσιών στις αρχές του 1900, αναδείχθηκε σε φυτώριο διανοούμενων γυναικών λόγω της ανάπτυξης δύο αστικών κέντρων, των Χανίων και του Ηρακλείου, στα οποία η πνευματική κίνηση, αλλά και οι συναλλαγές με ξένους, επέτρεψαν τις ομάδες καλλιεργημένων αστών με δράση».

Αναφερόμενη μάλιστα στις γυναίκες αυτές, η Λιάνα Σταρίδα σημείωνε και τους παράγοντες που είχαν δημιουργηθεί από τον 19^ο αιώνα με το Διδασκαλείο της Κρήτης, ώστε οι επόμενες γενιές γυναικών να είναι φωτισμένες προσωπικότητες και επαγγελματικά χειραφετημένες.

Συγκεκριμένα, ανέφερε: «Από τον 19ο αι., το Διδασκαλείο της Κρήτης και το επάγγελμα της δασκάλας έδωσαν τη δυνατότητα στις γυναίκες να κερδίσουν τη ζωή τους και -αποκτώντας οικονομική ανεξαρτησία- να αποκτήσουν αυτόνομη υπόσταση. Δεν είναι τυχαίο που η πλειοψηφία των γυναικών λογοτεχνών -από τα μέσα του 19ου αι. έως και τον Μεσοπόλεμο- είναι κατά κύριο λόγο δασκάλες.
Όπως έγραφε η Σταρίδα: «Η αναφορά γίνεται στις γυναίκες εκείνες, που ξεπήδησαν μέσα από το παραληρηματικό και λαχταρισμένο για έντονη ζωή, διασκέδαση και προβολή αστικό Ηράκλειο των δεκαετιών 1920-1940, αφήνοντας έντονα τα ίχνη τους μέχρι σήμερα». Ανάμεσα στις πολλές γυναίκες του 20^ού αιώνα, που μεγαλούργησαν στο Ηράκλειο και την Κρήτη, η Λιάνα είχε επιλέξει τις εξής 14:

Η Γαλάτεια Αλεξίου ήταν πρωτότοκη κόρη του τυπογράφου Στυλιανού Αλεξίου και της Ειρήνης Ζαχαριάδη. Η μόρφωσή της προήλθε από το οικογενειακό της περιβάλλον και από τη φοίτησή της σε γαλλικό σχολείο. Παντρεύτηκε τον Νίκο Καζαντζάκη, έζησε μαζί του 15 χρόνια και χώρισαν.

Το 1927 παντρεύτηκε τον Μάρκο Αυγέρη και εντάχτηκε στο ΚΚΕ. Διώχτηκε για τη δράση της από τη δικτατορία του Μεταξά, αλλά και τη μεταπολεμική Κυβέρνηση. Πέθανε μετά από τραυματισμό σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στην Αθήνα το 1962.

Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1906 με το πεζογράφημα “Δικταίον Άντρον” με το ψευδώνυμο “Lalo de Kastro”. Ακολούθησαν ποιήματα, μεταφράσεις, κριτικά δοκίμια, θεατρικά έργα και μελέτες της σε πολλά περιοδικά, αρχικά με το πατρικό της όνομα ή με ψευδώνυμα και μετά τον πρώτο γάμο της, με το όνομα Γαλάτεια Καζαντζάκη, το οποίο διατήρησε και μετά το διαζύγιό της.

Γεννήθηκε το 1894. Ήταν η μικρότερη αδελφή της Γαλάτειας. Το 1911, αφού τελείωσε το Παρθεναγωγείο του Ηρακλείου, πήγε για ανώτατες σπουδές στην Αθήνα. Το 1919 γνωρίστηκε με τον πεζογράφο Βάσο Δασκαλάκη, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1920 στο Παρίσι, έγινε διπλωματούχος του Institut Supérieur d’ Études Françaises και διορίστηκε στο Ανώτερο Παρθεναγωγείο Ηρακλείου. Τ

ο 1925 αποφοίτησε από τη Γερμανική Σχολή Αθηνών και το 1934 πήρε μέρος στην ίδρυση της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών. Ως μέλος του ΚΚΕ, συνελήφθη και ανακρίθηκε από την Ειδική Ασφάλεια της μεταξικής δικτατορίας. Τα χρόνια του πολέμου και της Κατοχής, ταυτόχρονα με την ενεργή συμμετοχή της στο «EAM Λογοτεχνών», ανέλαβε τα σχολικά συσσίτια μέχρι το 1945, οπότε έφυγε για σπουδές στο Παρίσι ως υπότροφος της γαλλικής Κυβέρνησης.

Παρακολούθησε στη Σορβόννη μαθήματα Ιστορίας και Φωνητικής και ήλθε σε επαφή με Γάλλους λογοτέχνες, όπως οι Λουί Αραγκόν και Πωλ Ελυάρ. Ήδη, όμως, της είχε αφαιρεθεί η ελληνική ιθαγένεια και της είχε απαγορευτεί η επιστροφή στην Ελλάδα.

Το 1952 δικάστηκε ερήμην και εκδόθηκε ένταλμα σύλληψής της. Το 1962, λόγω του θανάτου της Γαλάτειας, ζήτησε και της παραχωρήθηκε ολιγοήμερη άδεια για να παραστεί στην κηδεία. Δεν ξαναέφυγε, παρότι η ζωή στην Ελλάδα την απογοήτευσε. Η Έλλη Αλεξίου εργάστηκε στην εκπαίδευση, σε Ελλάδα και εξωτερικό, συνολικά επί 42 χρόνια. Το συγγραφικό της έργο υπήρξε τεράστιο και πολυποίκιλο. Όταν «έφυγε» το 1988, πλησίαζε σχεδόν έναν αιώνα ζωής.

 

Η Μαρία Αμαριώτου υπήρξε μια φωτισμένη παιδαγωγός. Γεννήθηκε το 1896 στο Καστέλλι Φουρνής Μεραμβέλλου. Μετά τις βασικές της σπουδές σε σχολεία του Λασιθίου, φοίτησε δύο χρόνια στο Διδασκαλείο Ηρακλείου και έλαβε το πτυχίο της δασκάλας το 1915. Την εποχή της παραμονής της στο Ηράκλειο, σχετίστηκε με τον ζωγράφο Τάκη Καλμούχο, τον Νίκο Καζαντζάκη, τη Γαλάτεια και την Έλλη Αλεξίου. Είχε ήδη αρχίσει να γράφει ποιήματα, που συμπεριέλαβε αργότερα σε πέντε ποιητικές συλλογές.

Το 1926 αναγορεύτηκε διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Μονάχου, με θέμα της διατριβής της: «Το γράψιμο και η αγωγή».
Το 1928 διορίστηκε μέλος του Ανώτατου Γνωμοδοτικού Συμβουλίου του Υπουργείου Παιδείας, όπου συνεργάστηκε σε θέματα εκπαίδευσης με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Γεώργιο Παπανδρέου ως υπουργό Παιδείας. Μετά την πτώση του Βενιζέλου και την κατάργηση του Ανωτάτου Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, η Μαρία Αμαριώτου δεν υπηρέτησε ποτέ ξανά σε δημόσιο αξίωμα.
Πέθανε στο Ηράκλειο το 1997, έχοντας συμπληρώσει ήδη έναν αιώνα ζωής και τάφηκε στο Καστέλλι Φουρνής.

 Γεννήθηκε στο χωριό Φουρνή Μεραμβέλλου από πολύ φτωχή οικογένεια. Αποφοίτησε με πολλές δυσκολίες από την Παιδαγωγική Ακαδημία του Ηρακλείου και εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση στην Κρήτη για τρία χρόνια. Στη συνέχεια, μπήκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, απ’ όπου αποφοίτησε το 1930 και παράλληλα φοίτησε στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Τον ίδιο χρόνο, δημοσίευσε ποιήματα στο περιοδικό «Νεοελληνικά Γράμματα».

Το 1930, παντρεύτηκε τον ποιητή και αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού, Κώστα Παπαδάκη, και ένα χρόνο αργότερα διορίστηκε ως καθηγήτρια στη Χαροκόπειο Σχολή Οικιακής Οικονομίας στην Καλλιθέα. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής και του Εμφυλίου, διώχτηκε για λόγους πολιτικών φρονημάτων (μέλος του ΕΛΑΣ και άλλων πολιτικών οργανώσεων, ανέπτυξε αντιστασιακή δράση και δημοσίευσε κείμενά της στον παράνομο Τύπο). Το 1934, κυκλοφόρησε η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο: «Ώρες αγάπης». Πέθανε το 1977 στην Αθήνα από βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο.

 

Γεννήθηκε στα Χανιά το 1906, σπούδασε στη Μέση Εμπορική Σχολή και αργότερα στην Πάντειο. Πήρε μαθήματα γαλλικής, αγγλικής και γερμανικής γλώσσας. Από το 1930 πήρε το βάπτισμα στη λογοτεχνία, δημοσιογραφία και ζωγραφική! Κύριο βιοποριστικό της επάγγελμα η δημοσιογραφία, απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε.

Όταν άρχισε να εκδίδει τις «Κρητικές Σελίδες» το 1936, ήταν ήδη γνωστή στους τοπικούς κύκλους, αφού δημοσιογραφούσε στις εφημερίδες του Ηρακλείου, είχε παντρευτεί Ηρακλειώτη δερματέμπορο και είχε δημιουργήσει λογοτεχνικό σαλόνι. Το περιοδικό της Θάλειας Καλλιγιάννη φιλοδοξούσε να συντελέσει στην κοινωνική και πνευματική πρόοδο του τόπου και με την τρίχρονη παρουσία του, συνιστούσε το σημαντικότερο περιοδικό έντυπο κατά τη δεύτερη δεκαετία του Μεσοπολέμου στο Ηράκλειο.

Οι «Κρητικές Σελίδες» ήταν το βήμα της έκφρασης του πνευματικού Ηρακλείου και της πνευματικής Κρήτης. Ο Νίκος Καζαντζάκης δημοσίευσε σε αυτό ένα απόσπασμα της «Οδύσσειάς» του, ενώ φιλοξενήθηκαν κείμενα της Έλλης Αλεξίου, του Νικηφόρου Βρεττάκου και μεγάλων λογοτεχνών της εποχής.

Ήταν γυναίκα με πείσμα και ιδιαίτερο δυναμισμό, δραστήρια, φιλόδοξη, με σπάνια μόρφωση και εξαιρετικά όμορφη. Συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση ως μέλος του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, στα συσσίτια για τους απόρους της Κατοχής και το 1948-51 εξορίστηκε στη Χίο, στο Τρικέρι μαζί με την Κατίνα Παΐζη και στη Μακρόνησο.

 

Ποιος από μας δεν ξέρει το τραγούδι «Πόσο πολύ σ’ αγάπησα», που έγινε επιτυχία με τη φωνή του Χρήστου Θηβαίου και ανήκει στην Ηρακλειώτισσα ποιήτρια του Μεσοπολέμου, Κατίνα Παΐζη.
Γεννήθηκε το 1911 στην Ανώπολη Σφακίων, το χωριό της μητέρας της, η οποία προερχόταν από μεγάλη οικογένεια αγωνιστών, ενώ ο πατέρας καταγόταν από την Ανωγή της Ιθάκης. Στο Ηράκλειο τελείωσε το Διδασκαλείο και στη συνέχεια πήγε στην Αθήνα για μετεκπαίδευση, όπου και πήρε πτυχίο Παιδαγωγικής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η Κατίνα Παΐζη-Ζωγράφου αρχικά εργάστηκε στο Μαράσλειο, απ’ όπου τη μετέθεσαν για πολιτικούς λόγους στο Β’ Εξατάξιο Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας. Ήταν ενταγμένη στο ΕΑΜ τα χρόνια της Κατοχής, όπως η αδελφή της, ηθοποιός Αλέκα Παΐζη. Οι γνώσεις της και το κύρος της την έφεραν στη θέση της διευθύντριας, στην οποία παρέμεινε για πολλά χρόνια. Πέθανε το 1996 στην Αθήνα.

Γεννήθηκε το 1922 στο Ηράκλειο, όπου πέρασε τα παιδικά της χρόνια. Ο πατέρας της ήταν ο εκδότης της εφημερίδας «Ανόρθωση», με ιδιαίτερα φιλελεύθερες ιδέες για την εποχή του και πάθος για τη δημοσιογραφία. Φοίτησε στο «Λύκειο ο Κοραής» και στο Καθολικό Γυμνάσιο των Ουρσουλίνων στη Νάξο. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, φυλακίστηκε για αντιστασιακή δράση, ενώ ήταν έγκυος και γέννησε στη φυλακή. Μετά την απελευθέρωση, εργάστηκε ως δημοσιογράφος.

Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1950 με τη συλλογή από νουβέλες «Αγάπη», γνωστή έγινε όμως εννιά χρόνια αργότερα με την έκδοση του βιβλίου της «Νίκος Καζαντζάκης, ένας τραγικός», μια απομυθοποιητική και ψυχαναλυτική προσέγγιση της προσωπικότητας του συγγραφέα.

Συζητήσεις προκάλεσε και το δοκίμιό της «Αντίγνωση: Τα δεκανίκια του καπιταλισμού», στο οποίο υποστήριζε τη θεωρία τής περί του χριστιανισμού ως θεμελιακού όρου για την επικράτηση του καπιταλισμού ανά τον κόσμο. Το 1998 έφυγε από τη ζωή.

Η ζωγράφος Μαρία Φιοράκη γεννήθηκε στις Αρχάνες το 1912 και έζησε στο Ηράκλειο. Φοίτησε στη Σχολή Καλογραιών Κρήτης και στη Νομική Σχολή Αθηνών. Μέχρι τα 48 της χρόνια, ασχολήθηκε περισσότερο με αγροτικές εργασίες, ζώντας κοντά στη φύση. Ξεκίνησε να ασχολείται με την τέχνη, αρχικά με τη γλυπτική και το σχέδιο, και μετά με τη ζωγραφική. Δάσκαλος, σύμβουλος και θαυμαστής της υπήρξε ο ζωγράφος Θωμάς Φανουράκης, που την ενθάρρυνε στα πρώτα της βήματα. Πραγματοποίησε λίγες σχετικά εκθέσεις, αρχίζοντας από μια ομαδική έκθεση στη Νέα Υόρκη το 1961, και ακολούθως στο Ηράκλειο το 1962 και το 1970.

Όσο ζούσε, τα έργα της έμεναν άγνωστα στους πολλούς, αλλά μετά τον θάνατό της θεωρήθηκε ένα από τα πιο ρωμαλέα και αυθόρμητα ταλέντα στην ελληνική ζωγραφική. Η χρωματική της γκάμα ήταν πάντα σωστή και ρωμαλέα και οι φυλλωσιές της από τις πιο συναρπαστικές που έχουν ζωγραφιστεί ποτέ.

 Η ηθοποιός Ίλυα Λιβυκού έγινε γνωστή από τις κινηματογραφικές ταινίες, αλλά και από τις θεατρικές εμφανίσεις της στο πλευρό του κωμικού Βασίλη Λογοθετίδη. Η Λιβυκού, το πραγματικό όνομα της οποίας ήταν Αμαλία Χατζάκη, τελειώνοντας το Γυμνάσιο, παντρεύτηκε τον δικηγόρο Αγησίλαο Κοζύρη, απέκτησε τρία παιδιά και όταν γνώρισε τον Λογοθετίδη, ήταν ήδη χωρισμένη.

Ήταν δυναμικός χαρακτήρας, επίμονη, πεισματάρα και σκληρή. Σπούδαζε στη Νομική Σχολή Αθηνών όταν γράφτηκε κρυφά στη Δραματική Σχολή, από την οποία αποφοίτησε με άριστα.

Το 1960, όταν ο Λογοθετίδης πέθανε, έχασε τον αγαπημένο της παρτενέρ στο σανίδι και τον σύντροφό της στη ζωή, συνέχισε όμως να συμμετέχει σε παραστάσεις στο θέατρο και να παίζει σε ταινίες. Το 1986 έχασε την κόρη της και κατέρρευσε. Το 2002 πέθανε μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και τάφηκε στο Κοιμητήριο της Καισαριανής, δίπλα στην αγαπημένη της κόρη, όπως ήταν και η επιθυμία της.

Ήταν η πρώτη φαρμακοποιός της πόλης μας. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο το 1907. Πατέρας της ήταν ο γνωστός φαρμακοποιός Σωκράτης Χανιωτάκης. Το 1925 γράφτηκε στη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, απ’ όπου πήρε το πτυχίο της με Άριστα.

Για ένα χρόνο περίπου, εργάστηκε στο φαρμακείο του πατέρα της και το 1930 άνοιξε το δικό της φαρμακείο στις Άνω Αρχάνες, που λειτούργησε μόνο 6 μήνες, διότι το Πανάνειο Νοσοκομείο ζητούσε φαρμακοποιό. Μετά από εξετάσεις τις οποίες πέτυχε, υπήρξε η φαρμακοποιός του Πανανείου, από το 1930 έως το 1955.

Με την ολοκλήρωση των 25 ετών υπαλληλικής υπηρεσίας, αποφάσισε να ανοίξει δικό της φαρμακείο στο Ηράκλειο, αγοράζοντας την άδεια λειτουργίας από τον φαρμακοποιό κ. Ζαχαριάδη. Το φαρμακείο λειτούργησε πρώτη φορά στο κάτω μέρος της λ. Καλοκαιρινού και αργότερα μεταφέρθηκε στο Μεϊντάνι.

Πέθανε σε ηλικία 97 ετών, ενώ μέχρι το τέλος κατέβαινε με τα πόδια από τη Θέρισσο και έκανε ταμείο στο φαρμακείο. Ήταν αδερφή του πατέρα της Λιάνας Σταρίδα, το πατρώνυμο ήταν Χανιωτάκη και είχε παντρευτεί έναν Αρχανιώτη χημικό και οινοπαραγωγό, ονόματι Λυδάκης.

Γεννήθηκε το 1905. Ήταν κόρη του νομάρχη Ηρακλείου και στενού συνεργάτη του Ελ. Βενιζέλου, Εμμ. Λυδάκη. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα ιατρός-μικροβιολόγος του Ηρακλείου. Σπούδασε στη Γαλλία και πήρε την ειδικότητα της Μικροβιολογίας και το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.

Το 1935 άρχισε να εξασκεί το επάγγελμα της μικροβιολόγου στο Ηράκλειο. Παντρεύτηκε τον φαρμακοποιό και μετέπειτα βουλευτή της Ε.Κ., Εμμ. Ματζαπετάκη. Έφυγε από τη ζωή το 1989 και απέκτησε τρία παιδιά, τον Στέλιο (μετέπειτα βουλευτή), τον Νίκο και την Αλίκη.

Γεννήθηκε το 1915 στον Αγ. Κωνσταντίνο Σάμου από πατέρα Αλατσατιανό. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα μαιευτήρας-γυναικολόγος στο Ηράκλειο. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, απ’ όπου πήρε το πτυχίο της το 1945, και αμέσως μετά πήρε την ειδικότητα της χειρουργού γυναικολόγου. Λόγω της ένταξής της στο ΚΚΕ και τη συμμετοχή της στην Εθνική Αντίσταση, υπέστη πολιτικές διώξεις και αντιμετώπισε οξύ πρόβλημα επιβίωσης.

Τότε, αποφάσισε να εγκατασταθεί στο Ηράκλειο. Παντρεύτηκε με τον παθολόγο Ι. Τζάννη και το 1950 άνοιξε την πρώτη της κλινική στον δεύτερο όροφο της οικίας Μηλιαρά, επί της οδού Αγ. Μηνά, και το 1958 τη δεύτερη, στην οδό Μ. Καρδιωτίσσης, όπου στεγάζονται σήμερα τα Αρχεία του Κράτους.

Η Μαρία Μακαρώνα ήταν η μοναδική μαιευτήρας, που καλείτο στο Πανάνειο και το Βενιζέλειο Νοσοκομείο για να πραγματοποιεί επείγουσες καισαρικές επεμβάσεις. Πέθανε το 1989. Ήταν μητέρα του εικαστικού Δημήτρη Τζάνη. Ξεγέννησε 3.000 παιδιά και κανένα ανώμαλο. Της έκλεισαν το ιατρείο το 1972 διότι δεν ήταν γιατρός, αλλά μαία, αν και είχε αποφοιτήσει από την Ιατρική Αθηνών με πτυχίο το 1945.

Γεννήθηκε στο Ηράκλειο το 1908. Ήταν αδελφή της μικροβιολόγου Μερόπης Λυδάκη και κόρη του νομάρχη Ηρακλείου και στενού συνεργάτη του Ελ. Βενιζέλου, Εμμ. Λυδάκη. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα σολίστ στο Ηράκλειο.

Η Σοφία Λυδάκη – Ρωμανού σπούδασε μουσική στην École Normale de Musique de Paris και πήρε το πτυχίο της το 1931 και το δίπλωμα σολίστ το 1932, με δάσκαλο τον Αλφρέντ Κορτώ, σπουδαίο ερμηνευτή έργων του Σοπέν και του Νταντελό. Το 1935, έδωσε δύο ρεσιτάλ πιάνου στο Θέατρο «Πουλακάκη», με έργα Σοπέν και Μπετόβεν. Απεβίωσε το 1984.

Όπως ανέφερε η Λιάνα Σταρίδα, δεν μπόρεσε ποτέ να εντοπίσει φωτογραφία της Κασέλου, παρά μια ημερομηνία 1936. Ήταν η πρώτη γυναίκα δικηγόρος στο Ηράκλειο και η πρώτη γυναίκα μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου με αριθμό μητρώου ως προς την εγγραφή της Κ-28 και δικηγόρησε ως τις 14 Νοεμβρίου 1957. Εκ των υστέρων, έγινε γνωστό ότι εξαφανίστηκε και εγκατέλειψε το λειτούργημα και παντρεύτηκε τον έμπορο Τσαχάκη.