Ήταν μοναχοπαίδι και το οικογενειακό του περιβάλλον σκεφτόταν για εκείνον μια άλλη ζωή, αλλά εκείνος από μικρός ήξερε ότι υπάρχει μόνο ένας δρόμος να ακολουθήσει, αυτός της Ιεροσύνης.
Ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος μιλά στην «Π» για τη ζωή του, από την εποχή που, όπως λέει, φύτεψε τους σπόρους της ευσέβειας στην καρδιά του η Μικρασιάτισσα γιαγιά του μέχρι σήμερα, που κατέχει το αξίωμα του ανώτατου Ιεράρχη της Κρήτης.
Τι έχει βιώσει σε όλη αυτή τη διαδρομή; Ποια είναι η καθημερινότητά του, πώς αντιλαμβάνεται τη «διπλωματία της εκκλησίας», τι σχολιάζει για την εκκλησιαστική περιουσία, τι λέει για τα νέα παιδιά που έχουν κουραστεί από την υποκρισία και τους μονόλογους των μεγάλων;
Τι τον ευχαριστεί να κάνει όταν έχει ελεύθερο χρόνο, τι σκέφτεται όταν ακούει την λέξη «ευτυχία», τι ελπίζει και τι εύχεται για το αύριο, αυτού του παράξενου κόσμου;
Οι απαντήσεις, στη συνέντευξη που ακολουθεί:
-Πότε καταλάβατε ότι θέλετε να γίνετε ιερωμένος, ποιος ή τι σας οδήγησε σε αυτόν τον δρόμο;
«Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, στην παιδική μου ηλικία, κάθε τι ήταν συνυφασμένο με την εκκλησιαστική ζωή. Μία Μικρασιάτισσα γιαγιά, που κουβαλούσε ήθος και παραδόσεις, από νωρίς φύτευε τους “σπόρους” της ευσέβειας στην καρδιά μου.
Το πατρικό μου σπίτι συνόρευε με τον Ναό της Παναγίας των Σταυροφόρων, όπου και τα πρώτα μου σχετικά σκιρτήματα. Η διακονία μου αργότερα, ως ιερόπαιδος στο ιερό του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Μηνά και οι υπέροχες μορφές Ιεραρχών και ιερέων που συνάντησα, με πρώτη αυτή του Αρχιεπισκόπου Ευγενίου και έπειτα του τότε Πρωτοσυγκέλλου, μετέπειτα Μητροπολίτου Πέτρας Νεκταρίου, υπήρξαν κινητήριοι μοχλοί, που καθοδήγησαν τα βήματά μου στον δρόμο της Ιεροσύνης και στη μεγάλη και στοργική αγκαλιά της Εκκλησίας μας».
-Όταν ήσασταν νεότερος, δεν σκεφθήκατε ποτέ μια άλλη ζωή; Για παράδειγμα να παντρευτείτε, να κάνετε οικογένεια;
«Το οικογενειακό μου περιβάλλον σκεφτόταν -και ήταν απολύτως φυσικό- κάτι άλλο για εμένα, καθώς ήμουν το μοναχοπαίδι τους. Αλλά ο Θεός άλλα ήθελε. Η αγάπη μου για την Εκκλησία και τον Χριστό μας μεγάλωναν όσο μεγάλωνα κι εγώ, όπως και η επιθυμία να ακολουθήσω τον δρόμο που έβλεπα να έχουν ακολουθήσει αυτοί οι υπέροχοι άνθρωποι που προανέφερα. Έτσι, με πολλή περίσκεψη, είπα το “ναι” στην κλήση του Θεού και από τότε κι Εκείνος δίδει τα πάντα».
-Ποια είναι η ζωή ενός Αρχιεπισκόπου, πώς είναι η καθημερινότητά σας; Θέλετε να μας μιλήσετε γι’ αυτήν;
«Ο Χριστός μας στο Όρος των Ελαιών, έδωσε μία εντολή στους μαθητές Του: “γρηγορείτε και προσεύχεσθε”. Αυτή την εντολή έχω κάνει καθημερινό μου βίωμα, προσπαθώντας στο καθημερινό μου πρόγραμμα να εντάξω τις λατρευτικές Ακολουθίες της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, τις συναντήσεις με ανθρώπους του Τόπου μας, για να αφουγκραστώ τα προβλήματα και τις ανησυχίες τους, τα διοικητικά θέματα με τους συνεργάτες μου στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης, τις εκδηλώσεις και συναντήσεις, στις οποίες οφείλω να παρευρίσκομαι μετά από τις ευγενείς προσκλήσεις ανθρώπων και φορέων. Στενοχωρούμαι όταν ο χρόνος δεν επαρκεί για να τα προλάβει κανείς όλα και για να είναι ουσιαστικά “παρών” σε αυτά. Δόξα τω Θεώ για όλα!».
-Ποιο θεωρείτε ότι είναι το σημαντικότερο επίτευγμα της αρχιεπισκοπικής σας θητείας, μέχρι σήμερα.
«Δεν υπάρχουν προσωπικά έργα, άρα ούτε και επιτεύγματα στην Εκκλησία μας. Ό,τι πράττουμε, το πράττουμε όλοι μαζί και είναι μόνο για τη Δόξα του Κυρίου μας και της Εκκλησίας μας. Αυτό λέει και το όνομά της: το έργο της Εκκλησίας είναι συλλογικό και κανείς δεν δικαιούται να καυχηθεί για προσωπικά έργα. Δεν πρόκειται να αποτιμήσω την επισκοπική διακονία μου, απαντώντας στο ερώτημά σας.
Με συνέχει πάντα ο λόγος του Κυρίου: “Ούτω και υμείς, όταν ποιήσητε πάντα τα διαταχθέντα υμίν, λέγετε ότι δούλοι αχρείοι εσμέν, ότι ό οφείλομεν ποιήσαι πεποιήκαμεν” (Λουκ. 17, 10), δηλαδή ακόμα και εάν κάνετε τα πάντα στην αποστολή σας, να λέτε ότι είστε αχρείοι εργάτες και κάνατε αυτό που οφείλατε να κάνετε».
-Η πιο δύσκολη στιγμή;
«Υπάρχουν αμέτρητες δύσκολες στιγμές στη ζωή ενός Επισκόπου, αδυνατώ να σας απαντήσω επακριβώς. Είναι πια πολλές αυτές οι δύσκολες στιγμές. Θα ξεχώριζα ίσως πως αισθάνομαι τη δυσκολία πως -κάποια φορά- κάποιοι προσδοκούν από εμένα κάποια βοήθεια και αδυνατώ να πράξω κάτι για αυτούς.
Ένα γνωρίζω πάντως πολύ καλά: πως, στις δύσκολες στιγμές, έρχεται η βοήθεια του Θεού από κει που δεν το περιμένεις και υπερβαίνονται όλα. Μεγάλη η δύναμη της σιωπής και της προσευχής και αυτό προτρέπω όλους στις δύσκολες στιγμές να κάνουν».
-Η διπλωματία της Εκκλησίας: Ποιες ικανότητες πρέπει να έχει ο ιερωμένος που βρίσκεται ψηλά στην ιεραρχία, για να διαχειριστεί πρόσωπα και καταστάσεις, εντός και εκτός Ελλάδας;
«Όπως είπα και στο προηγούμενό σας ερώτημα, είμαστε άνθρωποι αδύναμοι, αλλά έχομε τη δύναμη του Θεού. Μακριά από εμάς “διπλωματίες” του κόσμου τούτου, αφού το δικό μας πολίτευμα “εν ουρανοίς υπάρχει”. Στην Εκκλησία, ένα δρόμο γνωρίζομε, τον δρόμο της αγάπης, της συγχώρησης και της ταπείνωσης. Ελπίζω, να σας απάντησα».
-Ποια ταξίδια σάς έχουν μείνει αξέχαστα;
«Ίσως δεν θα μπορούσα να απαντήσω και σε αυτή σας την ερώτηση, γιατί δεν ξέρω τι να επιλέξω πρώτο. Κι η αλήθεια είναι ότι δεν έχω βρει τον χρόνο ακόμη να ταξιδεύσω εκεί που θα ήθελα, αλλά προσβλέπω στο μέλλον.
Από τα ταξίδια μου, πάντα δύο προορισμοί χαράσσονται στην ψυχή μου και προσθέτουν συναισθήματα βαθιά μέσα της. Τα Πανάγια προσκυνήματα στα Ιεροσόλυμα και η Κωνσταντινούπολη.
Προσθέτω το ταξίδι στη Βενετία για την Παναγία τη “Μεσοπαντίτισσα”, αλλά και εσχάτως το ταξίδι στη Βιέννη για την Παναγία “του Χάνδακα”.
Σημαντικά κειμήλια και τα δύο του Μεγάλου Κάστρου μας, που ξενιτεύτηκαν την περίοδο του Κρητικού Πολέμου».
-Τι σας ευχαριστεί να κάνετε, όταν υπάρχει ελεύθερος χρόνος, πώς σας αρέσει να περνάτε την ώρα σας;
«Προσπαθώ να αξιοποιώ τον ελεύθερο χρόνο μου, αναζητώντας βιβλία για την Κρήτη μας σε παλαιοβιβλιοπωλεία και στο διαδίκτυο. Νομίζω ότι είναι γνωστό σε πολλούς, ότι έχω αυτήν την έφεση στη βιβλιοφιλία και πάντα λέγω πως οι καλύτεροι φίλοι μας είναι τα βιβλία τελικά.
Όλοι, κατά καιρούς, ασχολούνται με την μεγάλη περιουσία της Εκκλησίας και με το αν προσφέρει αυτά που όντως μπορεί, στον κόσμο που έχει ανάγκη».
-Τι έχετε να τους πείτε;
«Ο μύθος περί της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι παλαιός, δίχως όμως να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όσο κι αν προσπαθήσω να ρίξω λίγο φως στο ταλαιπωρημένο αυτό ζήτημα, κάποιοι δεν θα πειστούν ποτέ. Δόξα τω Θεώ, που όλα εύκολα κανείς πλέον μπορεί να τα βρει και κανείς δεν μένει στο απυρόβλητο, γι’ αυτό και η γνώση συντελεί στην κατάρρευση των μύθων αυτών. Η περιουσία της Εκκλησίας και αν υπάρχει, υπάρχει για όλους και ανήκει στο πλήρωμά της.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος, πριν λίγα χρόνια, έγραψε ένα εξαιρετικό βιβλίο για την εκκλησιαστική περιουσία και τη διαχείρισή της προς όφελος του λαού διαχρονικά. Ίσως, κάποια στιγμή, πρέπει να κάνουμε το ίδιο εδώ, για να πληροφορηθεί ο λαός μας την προσφορά της Εκκλησίας στα κοινωφελή έργα, στην Παιδεία και τον Πολιτισμό, που συχνά λησμονούνται και παραθεωρούνται.
Ζούμε σε καιρούς αγνωμοσύνης και όχι μόνο. Μακάρι την εναπομείνασα εκκλησιαστική περιουσία να έχουμε τη δυνατότητα να την αξιοποιήσουμε, προς όφελος όλων. Ήδη, αυτό γίνεται πραγματικότητα, προς μεγάλη χαρά όλων μας, με υπευθυνότητα και πάντα σύμφωνα με τον Νόμο».
-Τα νέα παιδιά που σας πλησιάζουν, τι σας λένε, τι τα απασχολεί περισσότερο στις μέρες μας;
«Τα παιδιά μας θέλουν αγάπη, αφού συχνά δεν την έχουν νιώσει, δεν την έχουν γευτεί, ίσως και να μην ξέρουν τι ακριβώς είναι. Εδώ είναι ο ρόλος μας: να τα μάθουμε να αγαπούν πραγματικά, να σέβονται τον εαυτό τους και να τον αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του άλλου, να φτιάχνουν σχέσεις με προοπτική αιωνιότητας και όχι εφήμερες που μόνο πληγές προκαλούν, να τα μάθουμε να σηκώνονται από τις πτώσεις, να βλέπουν το αληθινό φως και να αφήνουν τα σκοτάδια της σύγχυσης μέσα στην οποία ζουν. Προπάντων, να αποκτούν Παιδεία που ελευθερώνει.
Τα παιδιά μας θέλουν να τα ακούμε. Έχομε σκεφτεί εμείς οι μεγαλύτεροι, πως κάποιες φορές, αυτά τα παιδιά δεν τα έχει ακούσει κανείς, γιατί επιμένομε στον μονόλογό μας; Διάλογος λοιπόν! Και ακρόαση! Όχι μονόλογος κηρυγματικού τύπου, και ας με συγχωρήσουν “οι κήρυκες”.
Προσπαθώ, λοιπόν, να διαλέγομαι μαζί τους και να αφουγκράζομαι τις σκέψεις τους για την Εκκλησία μας, αλλά και την καθημερινότητα που τους απασχολεί, τα προβλήματα που έχουν μέσα στην οικογένεια, το σχολείο και την κοινωνία ευρύτερα.
Και έτσι, μπορώ να πω με βεβαιότητα δύο πράγματα: ότι παρόλα αυτά που βιώνουν στον σύγχρονο κόσμο που ζουν, παρά τη γενική σύγχυση, οι περισσότεροι νέοι πιστεύουν στον Θεό, αγαπούν και σέβονται την Ορθόδοξη Πίστη και ότι αυτό που αποστρέφονται περισσότερο είναι η υποκρισία και η ασυνέπεια λόγων και πράξεων από εμάς τους μεγαλύτερους. Μας θέλουν αληθινούς και προσηνείς και όχι απόμακρους και μόνιμα “δασκάλους”, αλλά έτοιμους να τους ακούσουμε».
-Ποια είναι η μεγαλύτερη αγωνία σας για το σήμερα και το αύριο, αυτού του κόσμου;
«Οφείλουμε όλοι μας να συνεργαστούμε για την ενότητα, την πρόοδο, την ειρήνη, την καταλλαγή, τη συμφιλίωση και την ευημερία του Τόπου μας. Να προχωρούμε αφήνοντας πίσω τα λυπηρά και όσα μας καταδυναστεύουν και να ατενίσουμε ένα ελπιδοφόρο αύριο για το καλό όλων των συνανθρώπων μας. Να ζούμε με ελπίδα και αγάπη, να ζητούμε, όπως λέγει το Ευαγγέλιο, τη Δικαιοσύνη του Θεού και όλα τα άλλα θα προστεθούν στη ζωή μας».
Αυτός είναι ευτυχισμένος και ευλογημένος…
-Τι σημαίνει για εσάς «ευτυχία»;
«Επιτρέψτε μου να δανειστώ λίγους από τους λόγους ενός σύγχρονου Αγίου, του Αγίου Νεκταρίου του θαυματουργού, για να αποδώσουμε την έννοια της αληθινής ευτυχίας. Γράφει ο Άγιος σε κάποιο λόγο του:
“Η ευτυχία βρίσκεται μέσα στον ίδιο σας τον εαυτό, και μακάριος είναι ο άνθρωπος που το κατάλαβε αυτό. Εξετάστε την καρδιά σας και δείτε την πνευματική της κατάσταση.
Μήπως έχασε την παρρησία της προς το Θεό; Μήπως η συνείδηση διαμαρτύρεται για παράβαση των εντολών Του; Μήπως σας κατηγορεί για αδικίες, για ψέματα, για παραμέληση των καθηκόντων προς τον Θεό και τον πλησίον;
Ερευνήστε μήπως κακίες και πάθη γέμισαν την καρδιά σας, μήπως γλίστρησε αυτή σε δρόμους στραβούς και δύσβατους…
Δυστυχώς, εκείνος που παραμέλησε την καρδιά του, στερήθηκε όλα τ’ αγαθά κι έπεσε σε πλήθος κακών. Έδιωξε τη χαρά και γέμισε με πίκρα, θλίψη και στενοχώρια. Έδιωξε την ειρήνη και απόκτησε άγχος, ταραχή και τρόμο.
Έδιωξε την αγάπη και δέχτηκε το μίσος. Έδιωξε, τέλος, όλα τα χαρίσματα και τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, που δέχτηκε με το βάπτισμα, και οικειώθηκε όλες τις κακίες εκείνες, που κάνουν τον άνθρωπο ελεεινό και τρισάθλιο.
Αδελφοί μου! Ο Πολυέλεος Θεός θέλει την ευτυχία όλων μας και σ’ αυτή και στην άλλη ζωή. Γι’ αυτό ίδρυσε την αγία Του Εκκλησία.
Για να μας καθαρίζει αυτή από την αμαρτία, να μας αγιάζει, να μας συμφιλιώνει μαζί Του, να μας χαρίζει τις ευλογίες του ουρανού. Η Εκκλησία έχει ανοιχτή την αγκαλιά της, για να μας υποδεχθεί.
Ας τρέξουμε γρήγορα όσοι έχουμε βαριά τη συνείδηση. Ας τρέξουμε και η Εκκλησία είναι έτοιμη να σηκώσει το βαρύ φορτίο μας, να μας χαρίσει την παρρησία προς το Θεό, να γεμίσει την καρδιά μας με ευτυχία και μακαριότητα…”.
Αν και η λέξη ευτυχία σχετίζεται με την τύχη, και προσωπικά δεν μου αρέσει να την χρησιμοποιώ, απλά για να σας απαντήσω προσθέτω μόνο αυτό: ευτυχισμένος και ευλογημένος είναι αυτός που γνωρίζει να αγαπά, να συγχωρεί, να σκύβει με ταπείνωση κι έτσι να αποκτά τα υψηλά.
Καλή πορεία με αυτήν την προοπτική και με αυτές τις προϋποθέσεις εύχομαι σε όλους για το Νέο Έτος, που μας χαρίζει η αγάπη και η φιλανθρωπία του Κυρίου μας».