Η απουσία βροχοπτώσεων από τις 20 Φεβρουαρίου στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας και στην Κρήτη σε συνδυασμό με τις αυξημένες για την εποχή θερμοκρασίες οδήγησαν σε έντονη μείωση της υγρασίας εδάφους με το νησί να παραμένει σε συνθήκες ήπιας έως έντονης σχετικής ξηρασίας.
Αυτό αποδεικνύουν τα δεδομένα υγρασίας εδάφους της υπηρεσίας Copernicus που ανέλυσε η ομάδα meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Ελλάδος.
Η ανάλυση του meteo
Η ομάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθήνας εξέδωσε δελτίο για τις συνθήκες ξηρασίας στην Ελλάδα στις 10 Μαρτίου του 2026.
Η ανάλυση βασίζεται στην απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων υπεδάφους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε δύο στρώματα:
-το επιφανειακό στρώμα 7-28 εκατοστών, όπου η υγρασία εδάφους αποκρίνεται πιο άμεσα στις μετεωρολογικές συνθήκες και διαμορφώνεται κυρίως από τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων εβδομάδων
-το βαθύτερο στρώμα 28-100 εκατοστών, το οποίο έχει μεγαλύτερη αδράνεια στις μεταβολές του καιρού και αντικατοπτρίζει τις συνθήκες των τελευταίων μηνών
Με βάση τα δεδομένα υγρασίας εδάφους της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζουμε τον κανονικοποιημένο δείκτη υγρασίας εδάφους (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Στις περιπτώσεις που ο δείκτης αυτός είναι σημαντικά αρνητικός κατατάσσουμε την ξηρασία στα επίπεδα 1 έως 5 ανάλογα με το μέγεθός του, τα οποία υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία. Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε σχετικό πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.
Τα κυριότερα σημεία για τις συνθήκες κατά την 10η Μαρτίου είναι τα εξής:
-Η απουσία βροχοπτώσεων από τις 20 Φεβρουαρίου στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας σε συνδυασμό με τις αυξημένες για την εποχή θερμοκρασίες οδήγησαν σε έντονη μείωση της υγρασίας εδάφους (Εικόνα 1).
-Η μείωση είναι ιδιαιτέρως εμφανής σε Ήπειρο και δυτική Στερεά Ελλάδα που πλέον βρίσκονται σε συνθήκες σημαντικής έως ακραίας ξηρασίας για τα δεδομένα της εποχής και στα δύο στρώματα.
-Η κεντρική Μακεδονία και περιοχές της Θράκης παραμένουν σε συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας όσον αφορά το βαθύτερο υπό εξέταση στρώμα ενώ η ανατολική Στερά Ελλάδα και Πελοπόννησος παραμένουν σε κανονικά επίπεδα.
-Το μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης παραμένει σε συνθήκες ήπιας έως έντονης σχετικής ξηρασίας και στα δύο στρώματα υπεδάφους.
Εικόνα 1. Επίπεδα ξηρασίας στην Ελλάδα κατά την 10η Μαρτίου 2026 στα στρώματα υπεδάφους 7-28 εκ. (αριστερά) και 28-100 εκ. (δεξιά). Οι περιοχές που βρίσκονται σε κατάσταση σχετικής ξηρασίας είναι χρωματισμένες σύμφωνα με την 5-βάθμια κλίμακα στο άνω δεξιά άκρο του χάρτη. Περιοχές όπου η εδαφική υγρασία είναι σημαντικά πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα απεικονίζονται με πράσινο, ενώ περιοχές με εδαφική υγρασία κοντά στην μέση τιμή απεικονίζονται με άσπρο. Η μαύρη διαγράμμιση στον δεξιά χάρτη υποδηλώνει περιοχές με ιδιαίτερα ρηχό/πετρώδες έδαφος (< 40 εκ.) όπου η εκτίμηση του μοντέλου αναμένεται να έχει μικρότερη αξιοπιστία.
Η περιεκτικότητα σε νερό στα στρώματα αυτά του υπεδάφους είναι κρίσιμα για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, την εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτά είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.
Όπως προαναφέρθηκε, τα επίπεδα ξηρασίας αυτά έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του εδάφους σε σχέση με τις μέσες συνθήκες της περιόδου αναφοράς (1991-2020). Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής την συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και επίπεδο 5 ξηρασίας (ακραία ξηρασία) χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Παρομοίως, αν η εδαφική υγρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε απόλυτο βαθμό, αλλά σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, τότε έχουμε κανονικές συνθήκες ξηρασίας (ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός). Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.