Με το Πάσχα να αποτελεί το ορόσημο για την κτηνοτροφία και την αγορά κρέατος, η Κρήτη διατηρεί σε πλήρη ισχύ το πλέγμα προληπτικών μέτρων απέναντι στην ευλογιά των αιγοπροβάτων, επιδιώκοντας να φτάσει στη Μεγάλη Εβδομάδα χωρίς ούτε ένα κρούσμα. Το νησί παραμένει «καθαρό», ωστόσο η αυξημένη κινητικότητα ζώων, οχημάτων και ζωοτροφών που παραδοσιακά καταγράφεται πριν από το Πάσχα, κρατά τις Αρχές σε διαρκή επιφυλακή.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το σχέδιο για τη δημιουργία 16 απολυμαντικών σταθμών σε όλη την Κρήτη, το οποίο είχε ανακοινωθεί ήδη από τα μέσα Ιανουαρίου από την Περιφέρεια Κρήτης.
Οι σταθμοί δεν έχουν ακόμη τεθεί σε λειτουργία, ωστόσο -σύμφωνα με τον σχεδιασμό- αναμένεται να υλοποιηθούν το επόμενο διάστημα, ακριβώς ενόψει της κορύφωσης της πασχαλινής περιόδου.
Η αρχική ανακοίνωση του Ιανουαρίου προέβλεπε την ανάπτυξη ενός δικτύου 16 απολυμαντικών σταθμών σε στρατηγικά επιλεγμένα σημεία, ώστε να καλυφθεί γεωγραφικά το σύνολο του νησιού και να δημιουργηθεί μια «ζώνη προστασίας» γύρω από βασικούς άξονες μεταφοράς.
Η κατανομή έχει σχεδιαστεί ως εξής:
Πέντε σταθμοί στον στον νομό Ηρακλείου, τέσσερις στον νομό Χανίων, τέσσερις στον νομό Ρεθύμνου και τρεις στον νομό Λασιθίου.
Η επιλογή των σημείων βασίζεται στη χαρτογράφηση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας και των βασικών διαδρομών μεταφοράς: ζώων προς σφαγεία, ζωοτροφών από λιμάνια και αποθήκες προς ποιμνιοστάσια, ζωικών προϊόντων και εφοδίων.
Στόχος είναι κάθε όχημα που εμπλέκεται στη σχετική αλυσίδα να περνά από διαδικασία απολύμανσης, περιορίζοντας τον κίνδυνο μηχανικής μεταφοράς του ιού μέσω ελαστικών και εξωτερικών επιφανειών.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στους σταθμούς θα δραστηριοποιούνται πιστοποιημένες ιδιωτικές απολυμαντικές εταιρείες, με εξειδικευμένα συνεργεία και εγκεκριμένα σκευάσματα.
Η διαδικασία απολύμανσης
Η διαδικασία θα περιλαμβάνει:
Σχολαστικό ψεκασμό τροχών και κάτω μέρους οχημάτων
Απολύμανση κρίσιμων εξωτερικών επιφανειών
Καταγραφή στοιχείων και διαδρομής
Έκδοση βεβαίωσης απολύμανσης.
Η βεβαίωση αυτή θα αποτελεί αποδεικτικό συμμόρφωσης και θα επιδεικνύεται σε ελέγχους από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, αλλά και σε τυχόν οδικούς ελέγχους, με τη συνδρομή της Τροχαίας. Σε σημεία όπως τα σφαγεία, αναμένεται να αποτελεί βασικό στοιχείο του ελεγκτικού μηχανισμού.
Το μέτρο θα έχει έκτακτο χαρακτήρα και θα επανεκτιμάται διαρκώς, με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα.
Η Κρήτη βρίσκεται σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης ήδη από το 2024, ενώ από τον Σεπτέμβριο του 2025 τα μέτρα εντάθηκαν περαιτέρω.
Ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Σταύρος Τζεδάκης, είχε εκφράσει την ανησυχία του για τους κινδύνους διασποράς μετά την άρση περιορισμών στη διακίνηση ζωοτροφών από την ηπειρωτική Ελλάδα.
Σήμερα εκτιμάται ότι περίπου το 90% των ζωοτροφών που φθάνουν στο νησί προέρχονται από περιοχές χωρίς κρούσματα. Ωστόσο, το υπόλοιπο ποσοστό εξακολουθεί να διατηρεί ενεργή την επιφυλακή, καθώς μια μολυσμένη παρτίδα θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για το ζωικό κεφάλαιο.
Καθοριστική ενίσχυση στις τοπικές δομές παρέχει η παρουσία στρατιωτικών κτηνιάτρων, οι οποίοι έχουν διατεθεί κατ’ εξαίρεση και στην Κρήτη, παρά το γεγονός ότι το νησί παραμένει καθαρό από κρούσματα.
Οι στρατιωτικοί κτηνίατροι αποτελούν εξειδικευμένο προσωπικό των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και έχουν εκπαιδευτεί από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στα ισχύοντα πρωτόκολλα βιοασφάλειας και διαχείρισης ζωονόσων. Σε πανελλαδικό επίπεδο, έχουν αναπτυχθεί δεκάδες στελέχη για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, ενώ στην Κρήτη έχουν διατεθεί τρεις, ενισχύοντας τις υπηρεσίες σε Ηράκλειο, Ρέθυμνο και Χανιά.
Αρχικά, το Ηράκλειο ενισχύθηκε με δύο στρατιωτικούς κτηνιάτρους και στη συνέχεια προστέθηκε ακόμη ένας, ο οποίος κατανέμεται επιχειρησιακά και σε άλλες Περιφερειακές Ενότητες. Η παρουσία τους έχει συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, ωστόσο το αποτύπωμά τους στην εντατικοποίηση των ελέγχων, είναι ήδη ουσιαστικό.
Παρέμβαση ΕΘΕΑΣ
Λίγες εβδομάδες πριν από το Πάσχα και ενώ τα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων συνεχίζονται σε περιοχές της χώρας, η ΕΘΕΑΣ παρενέβη με επιστολή της προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ζητώντας την άμεση εφαρμογή στοχευμένων προληπτικών μέτρων.
Η ΕΘΕΑΣ προτείνει τρεις συγκεκριμένες παρεμβάσεις:
Πρώτον, την υποχρεωτική εγκατάσταση συστημάτων απολύμανσης ελαστικών σε όλα τα οχήματα μεταφοράς ζώων, ώστε να πραγματοποιείται αυτόματη απολύμανση σε κάθε εγκατάσταση κτηνοτρόφου ή εμπόρου· δεύτερον, την καθολική εφαρμογή GPS στα επαγγελματικά οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων για πλήρη ιχνηλασιμότητα των μετακινήσεων· και τρίτον, την αυστηροποίηση των κυρώσεων, με πρόβλεψη ακόμη και για αναστολή λειτουργίας επιχείρησης για ένα έτος, σε περιπτώσεις παραβίασης των μέτρων.
Όπως επισημαίνεται, η περίοδος έως το Πάσχα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη λόγω αυξημένων μετακινήσεων και κλιματικών συνθηκών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της επιτήρησης και την άμεση εφαρμογή αποτρεπτικών μέτρων, πριν η κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω.
Ακριβά θα πληρώσουμε το αρνί
Παράλληλα με τα μέτρα ασφάλειας, η αγορά προετοιμάζεται για την πασχαλινή περίοδο, όπου οι Κρητικοί θα κληθούν να πληρώσουν το αρνί σε ψηλότερη από την τωρινή του τιμή.
Προς το παρόν οι παράγοντες της αγοράς δεν μπορούν να μιλήσουν με ακρίβεια για την τιμή, σίγουρα όμως θα είναι υψηλή. Η τιμή του αρνιού αυτή τη στιγμή διαμορφώνεται περίπου στα 15 ευρώ το κιλό. Ωστόσο, όσο πλησιάζει το Πάσχα θεωρείται πιθανή αναπροσαρμογή προς τα πάνω. Υπενθυμίζεται ότι τα Χριστούγεννα η τιμή είχε φθάσει τα 17-18 ευρώ το κιλό για ολόκληρο ζώο, ενώ υψηλότερη ήταν για τεμαχισμένο κρέας.
Ο πρόεδρος των Κρεοπωλών Ηρακλείου, Λευτέρης Ντουράκης, επισημαίνει ότι οι επαφές με ντόπιους κτηνοτρόφους έχουν ήδη ξεκινήσει, προκειμένου να εξασφαλιστούν επαρκείς ποσότητες ποιοτικών αρνιών.
Από την πλευρά των παραγωγών, ο αντιπρόεδρος των Κτηνοτρόφων Κρήτης, Νίκος Λυδάκης, τονίζει ότι η πασχαλινή περίοδος είναι καθοριστική για να καλυφθεί μέρος των εξόδων μιας δύσκολης χρονιάς, με αυξημένο κόστος ζωοτροφών και δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συμφωνίες μεταξύ κτηνοτρόφων και τοπικών κρεοπωλών, ενώ δεν λείπουν και συνεργασίες με μεγαλύτερους οργανισμούς, βάσει παλαιότερων εμπορικών σχέσεων.