Για το ταξίδι της διπλωματίας… σάλπαρε λίγα λεπτά μετά τις 6 το απόγευμα της Τρίτης το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo που ήταν δεμένο για 14 μέρες στον προβλήτα του Τελωνείου στο λιμάνι του Ηρακλείου.
Ο απόπλους του γαλλικού ερευνητικού που θα κάνει βυθομετρικές έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), ή όπως λέμε το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου, συνοδεύτηκε από ένα διπλωματικό θρίλερ σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής και ένα εσωτερικό μπρα ντε φερ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μετά την ρηματική διακοίνωση της γαλλικής πλευράς προς την Τουρκία. Η μεν κυβέρνηση θεώρησε ότι επρόκειτο για τακτικισμό από πλευράς της Ελλάδας και η δε αντιπολίτευση για έμμεση υποχώρηση. Ωστόσο για τις έρευνες είχε εκδοθεί από την περασμένη Πέμπτη NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου, αντι- NAVTEX από την Τουρκία και σκληρή ρητορική από τον ΦΙντάν για παράνομες ενέργειες της Ελλάδας.
Η Τουρκία ζητούσε γραπτή ενημέρωση για τις έρευνες κάτι που δεν θα μπορούσε να κάνει η Ελλάδα στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου για βυθομετρικές έρευνες δημιουργώντας προηγούμενο. Όμως κακό προηγούμενο λένε ότι δημιουργείται και με τη ρηματική διακοίνωση της γαλλικής πλευράς καθώς είναι σαν να ενημερώθηκε η Τουρκία. Και αναλόγως πως θα πρέπει στη διάρκεια του ερευνητικού ταξιδιού ως τις 21 Μαρτίου του γαλλικού πλοίου θα κριθεί «αν ήταν διπλωματική ήττα ή ελιγμός» η γαλλική ρηματική διακοίνωση.
Ήδη από νωρίς το απόγευμα της Τρίτης ολοκληρώνονται οι απαραίτητες τεχνικές προετοιμασίες και ο συντονισμός των οργάνων βυθομέτρησης με camera on or play! Μετά την έξοδό του από το λιμάνι του Ηρακλείου, το Abeille Marengo θα βρεθεί σε ανοιχτή θάλασσα αρχικά προς την θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης για «σερβάρισμα» και εν συνεχεία νοτιοανατολικά της Καρπάθου και εν συνεχεία της Κάσου, προκειμένου να διεξαγάγει τις προγραμματισμένες μετρήσεις βυθού. Το σκάφος θα κινηθεί προς τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και νότια της Κάσου, σημείο στο οποίο είχαν διακοπεί οι εργασίες το καλοκαίρι του 2024.
Σύμφωνα με πηγές από τη διαχειρίστρια εταιρεία του «Abeille Marengo», το ερευνητικό πλοίο θα αποπλεύσει από το λιμάνι του Ηρακλείου Κρήτης, έχοντας ως αφετηρία της υποθαλάσσιας γραμμής την παράκτια περιοχή Κορακιά στο νομό Ηρακλείου. Θα κινηθεί ανατολικά-νοτιοανατολικά, περνώντας στα ανοιχτά και νότια της Κάσου και της Καρπάθου, περιοχές που αποτελούν κομβικά σημεία για τις έρευνες βυθού.
Η διαδρομή εκτείνεται σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο διασχίζοντας την ελληνική και την κυπριακή ΑΟΖ, με την πορεία να καταλήγει στις ακτές της Κύπρου.
Οι έρευνες αυτές γίνονται με τη χρήση ειδικών σόναρ και μαγνητομέτρων για τη λεπτομερή χαρτογράφηση του βυθού (σε βάθη που φτάνουν έως και τα 700 μέτρα ή και περισσότερο), ώστε να καθοριστεί με απόλυτη ακρίβεια το σημείο όπου θα «καθίσει» το υποθαλάσσιο καλώδιο.
Τα πρώτα μίλια της διαδρομής περιλαμβάνουν την βαθμονόμηση, δηλαδή θα αξιοποιηθούν για τον έλεγχο και τη ρύθμιση των οργάνων βυθομέτρησης με τα οποία είναι εξοπλισμένο. Πρόκειται για μια απαραίτητη τεχνική διαδικασία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα σόναρ και οι αισθητήρες θα καταγράφουν με απόλυτη ακρίβεια το ανάγλυφο του βυθού.
Στη συνέχεια, το πλοίο θα κατευθυνθεί στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά και νότια της Κάσου. Το σημείο αυτό αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό ορόσημο των ερευνών, καθώς είναι η ζώνη στην οποία είχαν διακοπεί οι ερευνητικές εργασίες το καλοκαίρι του 2024. Εκεί θα ξεκινήσει η κανονική φάση της λεπτομερούς βυθομέτρησης και χαρτογράφησης για τη διέλευση του καλωδίου.
Η αποστολή πραγματοποιείται στη βάση της NAVTEX που έχει εκδοθεί από την ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία. Παράλληλα, στην πολιτική και διπλωματική διελκυστίνδα, η ελληνική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι η αδειοδότηση των ερευνών ανήκει αποκλειστικά στα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου, υπογραμμίζοντας πως δεν ζητήθηκε ούτε απαιτείται καμία άδεια από την τουρκική πλευρά για τη διεξαγωγή του έργου. Οι γαλλικές ενημερώσεις προς τρίτες χώρες χαρακτηρίζονται ως τυπικές ρηματικές διακοινώσεις που δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα, ενώ ο επιχειρησιακός σχεδιασμός εξελίσσεται κανονικά για την ολοκλήρωση των ερευνητικών εργασιών.
Η αποστολή συνοδεύεται από έντονη πολιτική και διπλωματική συζήτηση με αφορμή τη ρηματική διακοίνωση που απέστειλε η γαλλική πλευρά προς την Τουρκία. Από την πλευρά της κυβέρνησης, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι οι μόνες νόμιμες άδειες διεξαγωγής ερευνών έχουν δοθεί αποκλειστικά από την Ελλάδα και την Κύπρο. Η γαλλική ρηματική διακοίνωση χαρακτηρίζεται ως μια τυπική, ηπιότερη μορφή διακρατικής ενημέρωσης για λόγους ασφάλειας ναυσιπλοΐας, η οποία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε αναγνωρίζει δικαιώματα στην Άγκυρα. Στόχος της τακτικής αυτής είναι να υλοποιηθεί το έργο στην πράξη (fait accompli) χωρίς να προκληθεί στρατιωτική εμπλοκή στο πεδίο.
Στον αντίποδα, η κριτική της αντιπολίτευσης εστιάζει στο ότι η απευθείας ενημέρωση της Άγκυρας από το Παρίσι –πέραν της ελληνικής NAVTEX– εκλαμβάνεται ως έμμεση αναγνώριση τουρκικού ρόλου στην περιοχή. Παράλληλα, εκφράζεται ο φόβος ότι η Τουρκία θα εκμεταλλευτεί την εξέλιξη για να τροφοδοτήσει τη ρητορική του τουρκολιβυκού μνημονίου και να προβάλει ισχυρισμούς περί ανάγκης δικής της συναίνεσης.
Το κατά πόσο η συγκεκριμένη διπλωματική διαχείριση θα αποτιμηθεί τελικά ως ουσιαστική επιτυχία ή ως υποχώρηση θα κριθεί στην πράξη. Δηλαδή αν το Abeille Marengo ολοκληρώσει απρόσκοπτα τις βυθομετρήσεις του βάσει του σχεδιασμού χωρίς τουρκικές παρεμβολές ή όρους, η Αθήνα θα έχει διασφαλίσει την πρόοδο ενός στρατηγικού ευρωπαϊκού έργου. Αντιθέτως, τυχόν νέες καθυστερήσεις ή τουρκικές αξιώσεις θα ενισχύσουν την προβληματική για προηγούμενο που πάει να παγιωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συνέχεια επί του πεδίου…