Με ιδιαίτερη συγκίνηση πραγματοποιήθηκε στη Γέργερη η επετειακή εκδήλωση για τα 20 χρόνια του θεσμού «Ποιμένες Αγραυλούντες», ενός θεσμού που ξεκίνησε το 2006 με πρωτοβουλία του τότε Δημάρχου Ρούβα Φανούρη Οικονομάκη, σε συνεργασία με τον Γιώργη Λαγκαδινό και συνεχίστηκε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Γέργερης, κρατώντας ζωντανή την παράδοση της Πάνω Ρίζας και καθιερώθηκε σε σημαντικό σημείο συνάντησης μουσικών και ανθρώπων λαϊκών πνευστών οργάνων της Κρήτης και άλλων περιοχών του ελληνισμού.
Στην επετειακή εκδήλωση παρουσιάστηκε η ιστορική διαδρομή των «Ποιμένων Αγραυλούντων», μέσα από φωτογραφικό και αρχειακό υλικό, αναδεικνύοντας τους ανθρώπους, τις συνεργασίες και τις στιγμές που διαμόρφωσαν την πορεία τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συμβολή του θεσμού στην αναβίωση και τη διάδοση της ασκομαντούρας στη Γέργερη και την Κρήτη. Οι «Ποιμένες Αγραυλούντες» αποτέλεσαν έναν χώρο όπου η τοπική μουσική παράδοση συναντήθηκε με αντίστοιχες παραδόσεις από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και της Κάτω Ιταλίας, δημιουργώντας ένα ζωντανό δίκτυο ανταλλαγής και συνέχειας.
Σημαντικό μέρος του αφιερώματος αποτέλεσε η αναφορά στον Κωστή Μουζουράκη, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στην αναβίωση της ασκομαντούρας στη Γέργερη και στη μετάδοση της γνώσης της σε νεότερους, αποτελώντας τον κρίκο στην αλυσίδα μετάδοσης μιας γνώσης που είχε εκπνεύσει όχι μόνο στην Πάνω Ρίζα αλλά σε όλη την Κρήτη.
Η συμβολή του θεσμού, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη διατήρηση ενός μουσικού οργάνου. Αφορά κυρίως τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος μέσα στο οποίο η γνώση, η μνήμη και η πρακτική της παραδοσιακής μουσικής μπορούσαν να μεταδοθούν και να αποκτήσουν συνέχεια. Με αυτή την έννοια, οι «Ποιμένες Αγραυλούντες» αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας διαφύλαξης και ανάδειξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς: όχι ως κάτι στατικό και αποκομμένο από τη σύγχρονη ζωή, αλλά ως ζωντανή παράδοση που μεταδίδεται, εξελίσσεται και περνά από γενιά σε γενιά.
Η φετινή 20ή διοργάνωση πραγματοποιήθηκε με τη συνδιοργάνωση του Ομίλου για την Unesco Κνωσός, γεγονός που προσέδωσε ιδιαίτερο συμβολισμό στην επετειακή συνάντηση και ανέδειξε τη σημασία της διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της συνέχισης των ζωντανών τοπικών παραδόσεων.
Τιμήθηκαν επίσης οι άνθρωποι που συνέβαλαν στην αναβίωση των λόγων και του χορού του Γεργιανού Πηδηχτού «Στου Παπαχατζή το Μύλο», καθώς και οι γηραιότεροι χορευτές και οι πρωτοχορευτές της πρώτης συνάντησης του 2006.
Ξεχωριστή ήταν η τιμητική αναφορά στους τρεις Γεργιανούς τεχνίτες που συνεχίζουν να κρατούν ζωντανή την τέχνη της κατασκευής της ασκομαντούρας.
Οι τρεις προσκεκλημένοι ομιλητές της επετειακής εκδήλωσης, Φανούρης Οικονομάκης, Γιώργος Λαγκαδινός και Περικλής Σχινάς, αναφέρθηκαν στη διαδρομή και τη σημασία του θεσμού, αλλά και στην ανάγκη να υπάρξει συνέχεια και προοπτική για το μέλλον και στην αξία των καταγραφών που υπήρξαν (Φωτογραφικό Άλμπουμ με 5cd 2007-2010).
Ο Σύλλογος τιμώντας τους εμπνευστές και πρωτοδιοργανωτές των Ποιμένων, τους παρέδωσε τιμητική πλακέτα. Μαζί τους τιμήθηκαν ο φωτογράφος των εκδηλώσεων Μανόλης Πρινιανάκης, η φωνή της διοργάνωσης Ρόδω Κατσαμάνη καθώς και η εικαστικός Φυλακτή Ζαχαριουδάκη που κόσμησε το εξώφυλλο της έκδοσης και των αφισών.
Μετά το αφιέρωμα ακολούθησε το μουσικό πρόγραμμα των Ποιμένων Αγραυλούντων – Συνάντηση 16η, με κορυφαίους οργανοπαίχτες από την Κάλυμνο, τον Πόντο, την Ήπειρο, τη Θράκη και τη Γέργερη, ενώ συμμετείχε η Σχολή Χορού Φλουρή «Χοροκαστρίτες».
Ένα μεγάλο ευχαριστώ απευθύνεται στους μουσικούς από την Κρήτη και την υπόλοιπη Ελλάδα που, όλα αυτά τα χρόνια, τίμησαν τους «Ποιμένες Αγραυλούντες» με την παρουσία και την προσφορά τους, συμμετέχοντας αφιλοκερδώς και συμβάλλοντας στη δημιουργία αυτής της ξεχωριστής μουσικής συνάντησης.
Ευχαριστίες οφείλονται επίσης σε όλους τους ανθρώπους που εργάστηκαν διαχρονικά στο παρασκήνιο, αλλά και στους κατοίκους της Γέργερης που αγκάλιασαν και συνεχίζουν να αγκαλιάζουν τον θεσμό.
Είκοσι χρόνια μετά την πρώτη συνάντηση, οι «Ποιμένες Αγραυλούντες» δεν αποτελούν μόνο μια ανάμνηση. Αποτελούν μια ζωντανή παρακαταθήκη, που συνδέει τη μνήμη με το παρόν και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη συνέχιση της παράδοσης στο μέλλον.