Τα πλήγματα του Ισραήλ κατά του Ιράν τα ξημερώματα της Δευτέρας, δοκιμάζουν τις σχέσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς ο Αμερικανός Πρόεδρος προέτρεψε τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ να αναβάλλει τις επιθέσεις αντιποίνων.
Η νέα αυτή ανάφλεξη, μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, θέτει σε άμεσο κίνδυνο τις ευαίσθητες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις που διεξάγει η κυβέρνηση Τραμπ με την Τεχεράνη, την ώρα που ο Αμερικανός Πρόεδρος επιχειρεί να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση για το ποιος κρατάει τα ηνία της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.
«Εγώ παίρνω τις αποφάσεις» – Το παρασκήνιο και οι πιέσεις Τραμπ
Λίγες ώρες πριν από την ισραηλινή επίθεση, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε διαμηνύσει ότι οι νέες ανταλλαγές πληγμάτων μεταξύ Ισραήλ και Ιράν δεν πρόκειται να επηρεάσουν τις ειρηνευτικές συνομιλίες της κυβέρνησής του με την Τεχεράνη, σπεύδοντας μάλιστα να υπογραμμίσει τον δικό του ηγετικό ρόλο.
Μιλώντας στους Financial Times, ο Τραμπ δήλωσε κατηγορηματικά: «Εγώ παίρνω τις αποφάσεις. Εγώ παίρνω όλες τις αποφάσεις. Αυτός (ο Νετανιάχου) δεν παίρνει τις αποφάσεις».
Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει ασκήσει πιέσεις στο Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις του στον Λίβανο, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για μια συμφωνία τερματισμού της σύγκρουσης με το Ιράν.
Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, την περασμένη εβδομάδα ο Τραμπ επέπληξε έντονα τον Νετανιάχου κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής τους επικοινωνίας.
Την Κυριακή, οι δύο ηγέτες είχαν μια νέα τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας σχεδόν μισής ώρας, με τον Τραμπ να καλεί από το γκολφ κλαμπ του στο Μπέντμινστερ του Νιου Τζέρσεϊ τον Νετανιάχου, λέγοντάς του να απέχει από περαιτέρω πλήγματα.
«Είμαστε κοντά στο να κάνουμε κάτι καλό, όσον αφορά μια συμφωνία».
Παράλληλα, σε μαγνητοσκοπημένη συνέντευξή του στην εκπομπή Meet the Press του NBC News, η οποία προβλήθηκε την Κυριακή με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ημερών της σύγκρουσης, ο Τραμπ προειδοποίησε: «Είμαστε πολύ κοντά σε μια συμφωνία, ή θα τους κάνω σκόνη».
Το χρονικό της νέας κλιμάκωσης
Η νέα ένταση ξεκίνησε νωρίτερα την Κυριακή, όταν το Ισραήλ βομβάρδισε την περιοχή της Βηρυτού για πρώτη φορά από τότε που οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ένα σχέδιο εκεχειρίας για τον Λίβανο.
Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι τα πλήγματα στα νότια προάστια της Βηρυτού, στην Νταχίγια -προπύργιο της Χεζμπολάχ-, έγιναν ως απάντηση σε πυρά της σιιτικής οργάνωσης κατά του Ισραήλ.
Σε αντίποινα, το Ιράν εξαπέλυσε ορυμαγδό 11 βαλλιστικών πυραύλων κατά ισραηλινών στόχων, με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) να ανακοινώνουν ότι έπληξαν την αεροπορική βάση Ραμάτ Νταβίντ κοντά στη Ναζαρέτ.
Λίγες ώρες αργότερα, τη Δευτέρα, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) απάντησαν πλήττοντας στρατιωτικούς στόχους στο δυτικό και κεντρικό Ιράν.
Οι IRGC ανέφεραν ότι το Ισραήλ χρησιμοποίησε βαλλιστικούς πυραύλους εκτοξευόμενους από αέρα.
Σχολιάζοντας την ιρανική επίθεση, ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γιεχιέλ Λάιτερ, έγραψε στην πλατφόρμα X: «Όλοι έχουν μπουχτίσει με αυτό το μανιακό ιρανικό καθεστώς. Κανένα κράτος στον κόσμο που σέβεται τον εαυτό του δεν θα ανεχόταν μια τέτοια επίθεση, και ούτε το Ισραήλ θα την ανεχτεί».
Ο Λάιτερ διευκρίνισε ότι το Ισραήλ έβαλε στο στόχαστρο θέσεις εκτόξευσης πυραύλων εδάφους-εδάφους και υποδομές που δεν σχετίζονται με τον ενεργειακό τομέα.
Οι νέες αυτές εχθροπραξίες εκτίναξαν τις τιμές του πετρελαίου κατά περισσότερο από 3% στις πρώτες πρωινές συναλλαγές της Δευτέρας, με το αργό τύπου Brent να επανέρχεται πάνω από τα 96 δολάρια το βαρέλι.
Ταυτόχρονα, καθώς οι σειρήνες ηχούσαν στο Τελ Αβίβ, οι IDF ενεργοποίησαν τα συστήματα αεράμυνας για να αναχαιτίσουν έναν πύραυλο που εκτοξεύθηκε από την Υεμένη.
Αυτή ήταν η πρώτη επίθεση από την Υεμένη κατά του Ισραήλ από την εκεχειρία της 8ης Απριλίου.
Το «αγκάθι» του Λιβάνου και ο αποκλεισμός των Στενών
Από την έναρξη των διαπραγματεύσεων, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις του στον Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ –μια εκστρατεία που έχει κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους– επιμένοντας ότι το μέτωπο αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί ξεχωριστά από οποιαδήποτε εκεχειρία με το Ιράν.
Αντίθετα, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τις ΗΠΑ εξαρτάται από την τήρηση εκεχειρίας και στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ εισέβαλε τον Μάρτιο.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπακέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι οι αμερικανικές βάσεις και τα ισραηλινά περιουσιακά στοιχεία αποτελούν νόμιμους στόχους λόγω εχθρικών ενεργειών, συμπεριλαμβανομένης της «παραβίασης των συμφωνιών για τον Λίβανο».
Ο ευρύτερος πόλεμος είχε περιέλθει σε τέλμα από τις αρχές Απριλίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ πάγωσαν τις επιθέσεις τους στο Ιράν, με την Τεχεράνη όμως να συνεχίζει να εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ –τη βασική διαδρομή για το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου.
Από την πλευρά της, η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει δικό της ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Οι όροι της συμφωνίας και η τύχη των ιρανικών κεφαλαίων
Αν και οι δύο πλευρές δηλώνουν κοντά σε μια προκαταρκτική συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών, οι ανταλλαγές πληγμάτων συνεχίζονται.
Ο Τραμπ ξεκαθαρίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εμποδίζει το Ιράν από το να αναπτύξει πυρηνικό όπλο, δεχόμενος πιέσεις για όρους πολύ πιο σκληρούς από εκείνους της συμφωνίας του 2015.
Από την άλλη, οι απαιτήσεις της Τεχεράνης περιλαμβάνουν την άρση των κυρώσεων, την αναγνώριση της επιρροής της στα Στενά του Ορμούζ και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία.
Ωστόσο, πηγή με γνώση των αμερικανικών σχεδίων ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να διαθέσει αυτά τα ιρανικά κεφάλαια στους Άραβες γείτονες του Κόλπου για την αποκατάσταση ζημιών.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γχαριμπαμπαντί, δήλωσε την Κυριακή ότι «Οποιαδήποτε τέτοια εκτροπή των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων θα είναι παράνομη» και ότι η Τεχεράνη θα λάβει μέτρα ως απάντηση.