Στη σκιά της -προσωρινής τουλάχιστον- οπισθοχώρησης του Ντόναλντ Τραμπ για το θέμα της Γροιλανδίας, οι «27» της ΕΕ συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες για να τοποθετηθούν επί του θέματος.
Οι τελευταίες εξελίξεις θα «ζυγιστούν» από τους ευρωπαίους ηγέτες που ωστόσο αναμένεται να τοποθετηθούν για μία ακόμη φορά κατά της προθυμίας των ΗΠΑ και δηλώνοντας τη στήριξή τους στη Δανία και τη Γροιλανδία. Αυτό που προβληματίζει τους ευρωπαίους, σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλείται το Politico, είναι το γεγονός ότι ο Τραμπ μετά τη συνάντηση με τον Μαρκ Ρούτε, έκανε λόγο για «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, κάτι για το οποίος δεν έχουν ενημερωθεί τι περιλαμβάνει.
Παρότι ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι δεν θα επιβληθούν δασμοί στην ΕΕ, γεγονός που απομακρύνει προσωρινά το ενδεχόμενο ευρωπαϊκών αντιποίνων, η σύνοδος θεωρείται κρίσιμη. Οι ηγέτες καλούνται να συζητήσουν ευρύτερα ζητήματα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, όπως οι αμερικανικές πρωτοβουλίες για Ουκρανία και Γάζα.
Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθεί και το περίφημο «Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ» όπου πέρα από την αναμενόμενη συμμετοχή της Ουγγαρίας (Όρμπαν), θα συμμετέχει σε αυτό και η Βουλγαρία, η οποία εντάχθηκε σε αυτή την ομάδα των «19».
Οι «5» που θα κινήσουν τα νήματα και οι τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις
Στο αποψινό συμβούλιο, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα βρίσκεται αντιμέτωπος με τρεις διαφορετικές «γραμμές».
Στην πιο σκληρή στάση ηγείται ο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος κατηγορεί τον Τραμπ για «νεοαποικιακή λογική» στο ζήτημα της Γροιλανδίας και προωθεί μια πιο αυτόνομη Ευρώπη, λιγότερο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ. Στο πλευρό του βρίσκονται ηγέτες όπως ο Βέλγος Μπαρτ ντε Βέβερ και ο Ισπανός Πέδρο Σάντσεθ, οι οποίοι δεν αποκλείουν ακόμη και εμπορική σύγκρουση.
Η Γερμανία, με καγκελάριο τον Φρίντριχ Μερτς, εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, αλλά σταδιακά συγκλίνει με τη γαλλική θέση. Αν και επιδιώκει την αποφυγή κλιμάκωσης, δηλώνει έτοιμη να υπερασπιστεί τα ευρωπαϊκά και εθνικά της συμφέροντα, ενώ για πρώτη φορά Βερολίνο και Παρίσι δείχνουν κοινό μέτωπο.
Καθοριστικός παράγοντας θεωρείται η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία διατηρεί απευθείας δίαυλο με τον Τραμπ, αλλά αναμένεται τελικά να ευθυγραμμιστεί με την ΕΕ αν αυτός δεν αποδώσει. Πιο διστακτικές εμφανίζονται χώρες της ανατολικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία του Ντόναλντ Τουσκ, λόγω της εξάρτησής τους από την αμερικανική ασφάλεια.
Τέλος, η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν παραμένει ο σταθερός υποστηρικτής του Τραμπ, αν και επιλέγει προς το παρόν να μην προκαλέσει εντάσεις ενόψει εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων.
H στάση της Ελλάδας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης λόγω της κακοκαιρίας ακύρωσε το ταξίδι στο Νταβός και πήγε απευθείας στις Βρυξέλλες. Κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν πως η Ελλάδα δεν αποκλείνει από τις θέσεις της ΕΕ και στέκονται στο πλευρό της Δανίας και της Γροιλανδίας. Γι’ αυτό εξάλλου και αποφάσισε να μην συμμετέχει στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ.
«Η απόφαση που έχει λάβει η κυβέρνηση είναι ταυτόσημη με αυτήν των άλλων ευρωπαϊκών κρατών», δήλωσε χθες το βράδυ στο Action24 ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, σημειώνοντας πως η Ε.Ε. διαμορφώνει ως θέση «να μη συνταχθεί με το Συμβούλιο Ειρήνης». «Εμείς θα κάνουμε τις αναγκαίες προσαρμογές, όμως υπάρχουν αξίες οι οποίες είναι αδιαπραγμάτευτες. Και πάνω στις αξίες αυτές εμείς δεν πρόκειται να κάνουμε καμία απολύτως έκπτωση. Οι αξίες αυτές είναι οι αξίες που στήριξαν την εθνική ελληνική εξωτερική πολιτική», ανέφερε ο κ. Γεραπετρίτης εξηγώντας τη θέση της χώρας.
Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ
Ο Ντόνταλντ Τραμπ με την παρουσία του στο Νταβός σφράγισε σήμερα την επόμενη φάση της εξωτερικής του πολιτικής.
Με μια τελετή υψηλού συμβολισμού και έντονων πολιτικών μηνυμάτων, ο Τραμπ επέλεξε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός για να παρουσιάσει ένα από τα πιο φιλόδοξα -και αμφιλεγόμενα- εγχειρήματα της δεύτερης προεδρικής του θητείας.
Αυτό δεν είναι άλλο από το αμφιλεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης», το όργανο το οποίο η Ευρώπη και εν γένει οι υπερασπιστές του ΟΗΕ βλέπουν σαν ένα εργαλείο αφισβήτησης της καθιερωμένης εδώ και δεκαετίες διεθνούς τάξης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε τον ιδρυτικό χάρτη του νέου οργανισμού, δηλώνοντας ότι πρόκειται για έναν επίσημο διεθνή θεσμό, ο οποίος θα λειτουργεί σε «συντονισμό» με τον ΟΗΕ, αν και με σαφώς διαφορετική φιλοσοφία και δομή.
Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ είναι γεγονός
«Συγχαρητήρια πρόεδρε Τραμπ, ο χάρτης είναι πλέον σε ισχύ και το Συμβούλιο Ειρήνης είναι πλέον ένας επίσημος διεθνής οργανισμός», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, παρουσία 19 ηγετών κρατών που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της Ουάσιγκτον.
Η εικόνα της υπογραφής, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ της Ελβετίας, παρουσία μεγάλου μέρους της οικονομικής και πολιτικής ελίτ, δεν ήταν τυχαία. Ο Τραμπ ήθελε να στείλει το μήνυμα ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ περνάει στην εποχή που νέοι κανόνες και διαφορετικά πλαίσια διεθνούς συνεργασίας θα επαναπροσδιορίσουν την παγκόσμια κοινότητα.
Αρχικά, το Συμβούλιο Ειρήνης είχε σχεδιαστεί ως ένας μηχανισμός εποπτείας της ανασυγκρότησης της Γάζας μετά τον πόλεμο. Ωστόσο, ο ιδρυτικός του χάρτης αποκαλύπτει μια πολύ ευρύτερη εντολή, καθώς προβλέπει τη δυνατότητα εμπλοκής του οργανισμού και σε άλλες διεθνείς συγκρούσεις. «Η Γάζα είναι η περιοχή όπου το Συμβούλιο Ειρήνης πραγματικά ξεκίνησε. Αν πετύχουμε εκεί, μπορούμε να το επεκτείνουμε και σε άλλα ζητήματα», δήλωσε ο Τραμπ, καθιστώντας σαφές ότι το νέο όργανο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν εναλλακτικό πόλο διαχείρισης κρίσεων.
«Λίγος» ο ΟΗΕ
Ταυτόχρονα, δεν παρέλειψε να επικρίνει εκ νέου τον ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι «δεν έχει αξιοποιήσει» τις δυνατότητες που έχει, επαναλαμβάνοντας μια πάγια θέση του για τη γραφειοκρατία και την αναποτελεσματικότητα των υφιστάμενων πολυμερών θεσμών.
Στη σκηνή του Νταβός ανέβηκαν οι ηγέτες χωρών που αποδέχθηκαν την πρόσκληση να συμμετάσχουν στο νέο σχήμα βάζοντας την υπογραφή τους σε αυτό που έμοιαζε με μια τελετή κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του Τραμπ.
Μεταξύ αυτών ήταν οι πρόεδροι του Αζερμπαϊτζάν, της Αργεντινής, του Καζακστάν, της Ινδονησίας και του Κοσσυφοπεδίου, καθώς και ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν. Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι «όλοι θέλουν να συμμετάσχουν», μέχρι στιγμής μόνο 19 χώρες υπέγραψαν τον ιδρυτικό χάρτη, ενώ από την Ευρώπη συμμετείχαν μόνο η Ουγγαρία και η Βουλγαρία.
Έχει το ενδιαφέρον του επίσης ότι εκ μέρους της Τουρκίας υπέγραψε ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, καθώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απουσίαζε.
Έτοιμος να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη μέρα «συναρπαστική» και υποστήριξε ότι το Συμβούλιο Ειρήνης, σε συνδυασμό με τον ΟΗΕ, «μπορεί να δώσει εξαιρετικά αποτελέσματα για τον κόσμο». Δεν δίστασε μάλιστα να διακηρύξει ότι «θα έχουμε ειρήνη στον κόσμο», υιοθετώντας τον γνώριμο αισιόδοξο και μεγαλοπρεπή τόνο του.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στις διεθνείς συγκρούσεις, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνησή του έχει συμβάλει στην επίλυση οκτώ πολέμων, ενώ χαρακτήρισε τον πόλεμο στην Ουκρανία ως τον «πιο δύσκολο» από όσους περίμενε.
Συνάντησε τον Ζελένσκι
Παρέθεσε μάλιστα τον αριθμό των 29.000 νεκρών μέσα σε έναν μήνα, κυρίως στρατιωτών, μιλώντας για ένα «τρομερό» τίμημα, αλλά τόνισε ότι σημειώνεται «μεγάλη πρόοδος» στις ειρηνευτικές συνομιλίες, προμηνύοντας εξελίξεις μπροστά στις επικείμενες διαβουλεύσεις με τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν.
Μάλιστα, μετά το πέρας της τελετής, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δια ζώσης συνάντηση με τον Ζελένσκι, η οποία διήρκεσε κάτι περισσότερο από μία ώρα. Ο Τραμπ εμφανίστηκε μπροστά στις κάμερες και δήλωσε ότι οι συνομιλίες με τον πρόεδρο της Ουκρανίας ήταν «καλές». Όταν ρωτήθηκε αν υπάρχει πιθανότητα να επιτευχθεί συμφωνία σήμερα, απάντησε «θα πρέπει να δούμε τι θα συμβεί».
Το «Master Plan» για την νέα Γάζα
Ο Τραμπ όμως, στην τελετή που διοργάνωσε για την ίδρυση του «Συμβουλίου Ειρήνης» άφησε το καλύτερο για το τέλος.
Αφού ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες των υπογραφών, πήραν τον λόγο ο Μάρκο Ρούμπιο και ο Τζάρεντ κούσνερ για να εκθειάσουν τα επιτεύγματα του Τραμπ και ακολούθησε μια παρουσίαση για το μέλλον της Γάζας, το αμερικανικό «Master Plan».
Τον κεντρικό ρόλο στην παρουσίαση είχε οΚούσνερ, γαμπρός και στενός συνεργάτης του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μίλησε στην τελετή συγκρότησης του Συμβουλίου, παρουσιάζοντας ένα «γενικό σχέδιο» για το μέλλον της περιοχής. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η ανοικοδόμηση θα υλοποιηθεί σε φάσεις και θα περιλαμβάνει τη στέγαση του εργατικού δυναμικού, την πλήρη απασχόληση και τη δημιουργία «ευκαιριών για όλους», τονίζοντας πως δεν υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο αλλά πλήρης δέσμευση στην εφαρμογή της συμφωνίας που έχει υπογραφεί.
Μετά την παρουσίαση, τον λόγο πήρε ο ίδιος ο Τραμπ, ο οποίος ευχαρίστησε τον Κούσνερ και τον απεσταλμένο του Στιβ Γουίτκοφ για τον ρόλο τους στις διαπραγματεύσεις και την εκπόνηση του σχεδίου. Περιγράφοντας τη Γάζα ως «ένα όμορφο κομμάτι γης», υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας, δίπλα στη θάλασσα, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μπορεί να μετατραπεί σε έναν χώρο που θα προσφέρει υψηλό επίπεδο ζωής σε ανθρώπους που σήμερα ζουν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Με αυτή τη δήλωση έκλεισαν και επίσημα οι εργασίες της συνόδου και τα μηνύματα του Αμερικανού πρόεδρου έφτασαν στον προορισμό τους.