Κορυφαία στελέχη του καθεστώτος στο Καράκας – ανάμεσά τους η Ντέλσι Ροντρίγκες- είχαν ήδη ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον λίγες εβδομάδες πριν από την αιφνιδιαστική επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Guardian, η νυν προσωρινή πρόεδρος της Βενεζουέλας και ο αδελφός της Χόρχε – από τα ισχυρότερα πρόσωπα του καθεστώτος στο Καράκας – διαβεβαίωναν μυστικά την Ουάσιγκτον ότι θα συνεργάζονταν με τις ΗΠΑ «την επόμενη μέρα» της αποχώρησης του Μαδούρο.
Τέσσερις πηγές με άμεση γνώση των συνομιλιών αναφέρουν ότι οι διαβεβαιώσεις δόθηκαν μέσω μεσαζόντων σε αξιωματούχους από ΗΠΑ και Κατάρ και στόχο είχαν να αποτραπεί το χάος στη Βενεζουέλα μετά την πτώση του ισχυρού άνδρα της χώρας.
«Ο Μαδούρο πρέπει να φύγει»
Οι επαφές ξεκίνησαν ήδη από το φθινόπωρο, όταν η Ροντρίγκες ήταν ακόμη αντιπρόεδρος και εντάθηκαν μετά την κρίσιμη τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ – Μαδούρο στα τέλη Νοεμβρίου, κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος απαίτησε ευθέως την αποχώρηση του ηγέτη της Βενεζουέλας, αίτημα που απέρριψε ο Μαδούρο.
Μέχρι τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που συμμετείχε στις συζητήσεις, το μήνυμα από τη Ροντρίγκες ήταν ξεκάθαρο: «Η Ντέλσι έλεγε: “Ο Μαδούρο πρέπει να φύγει”».
Άλλος γνώστης των μηνυμάτων ανέφερε: «Είπε: “Θα συνεργαστώ με ό,τι προκύψει μετά”».
Η στάση αυτή άρχισε να αλλάζει τις ισορροπίες στην Ουάσινγκτον, ακόμη και για σκληροπυρηνικά στελέχη της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στη Βενεζουέλα.
Από σκεπτικισμός σε αποδοχή στην Ουάσινγκτον
Ο υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, φέρεται αρχικά να ήταν επιφυλακτικός απέναντι σε οποιαδήποτε συνεργασία με πρόσωπα του καθεστώτος. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές, κατέληξε να θεωρεί τις δεσμεύσεις της Ροντρίγκες ως τον πιο ρεαλιστικό δρόμο για να αποφευχθεί η αποσταθεροποίηση της Βενεζουέλας μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο.
Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η οικογένεια Ροντρίγκες δεν συμφώνησε ποτέ να βοηθήσει ενεργά στην ανατροπή του Μαδούρο. «Δεν επρόκειτο για πραξικόπημα που οργάνωσαν οι ίδιοι», επιμένουν. Η συμφωνία αφορούσε μόνο τη συνεργασία αφού εκείνος θα είχε φύγει.
Η επιβεβαίωση Τραμπ και οι παράλληλοι δίαυλοι επικοινωνίας με το Καράκας
Λίγες ώρες μετά την επιχείρηση, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι οι συνομιλίες είχαν πράγματι υπάρξει. «Έχουμε μιλήσει πολλές φορές μαζί της και καταλαβαίνει. Καταλαβαίνει», δήλωσε στη New York Post.
Παράλληλα με τους μυστικούς διαύλους επικοινωνίας συνεχίζονταν και επίσημες επαφές μεταξύ αξιωματούχων της κυβέρνησης Τραμπ και του καθεστώτος στη Βενεζουέλα. Ο ίδιος ο Μαδούρο είχε συναντηθεί με τον Ρικ Γκρένελ, ειδικό απεσταλμένο για ειδικές αποστολές του Τραμπ μόλις 10 ημέρες μετά την ορκωμοσία του Ρεπουμπλικανού προέδρου, με αντικείμενο τους Αμερικανούς κρατούμενους, οι οποίοι απελευθερώθηκαν σύντομα.
Οι επαφές με τη Ντέλσι και τον Χόρχε Ροντρίγκες συνεχίστηκαν για πρακτικά ζητήματα, όπως οι πτήσεις απέλασης μεταναστών, οι κρατούμενοι στο Ελ Σαλβαδόρ και πιθανοί πολιτικοί κρατούμενοι που θα μπορούσαν να αφεθούν ελεύθεροι.
Το Κατάρ, το πετρέλαιο και το σχέδιο για τη «μετά Μαδούρο» εποχή στη Βενεζουέλα
Καθοριστικό ρόλο φέρεται να έπαιξε το Κατάρ, με το οποίο η Ντέλσι Ροντρίγκες διατηρούσε στενές προσωπικές σχέσεις. Σύμφωνα με πηγές, η Ντόχα – σύμμαχος των ΗΠΑ – αξιοποίησε την επιρροή της στον Λευκό Οίκο για να ανοίξει πόρτες στις μυστικές διαπραγματεύσεις.
Ήδη από τον Οκτώβριο, η εφημερίδα Miami Herald είχε αποκαλύψει αποτυχημένες συνομιλίες μέσω Κατάρ, στις οποίες η Ροντρίγκες πρότεινε μεταβατική κυβέρνηση υπό την ηγεσία της στη Βενεζουέλα, εφόσον ο Μαδούρο αποσυρόταν σε «ασφαλές καταφύγιο». Παρότι η ίδια διέψευσε τότε το ρεπορτάζ, στις ΗΠΑ άρχισαν να τη βλέπουν «όχι ως δογματική φιγούρα, αλλά ως πραγματίστρια».
«Η Ντέλσι είναι η πιο πρόθυμη να συνεργαστεί με τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες», ανέφερε σύμμαχός της, στοιχείο που βάρυνε ιδιαίτερα στους αμερικανικούς υπολογισμούς.
Στόχος να αποφευχθεί ένα αποτυχημένο κράτος
Σύμφωνα με τις πηγές, ο βασικός στόχος της Ουάσινγκτον δεν ήταν μόνο η απομάκρυνση του Μαδούρο, αλλά η αποτροπή ενός εμφυλίου ή της πλήρους κατάρρευσης της Βενεζουέλας.
«Το μεγαλύτερο ζητούμενο ήταν να αποφευχθεί ένα αποτυχημένο κράτος», είπε χαρακτηριστικά ένας από τους συνομιλητές.
Η ίδια η Ροντρίγκες, ωστόσο, κινούνταν σε τεντωμένο σχοινί. Όπως σημειώνει αξιωματούχος με γνώση των γεγονότων, «δεν συμφώνησε ποτέ να προδώσει ενεργά τον Μαδούρο. Τον φοβόταν».
Όταν τα αμερικανικά ελικόπτερα έφθασαν στο Καράκας στις αρχές Ιανουαρίου, η Ντέλσι Ροντρίγκες δεν εμφανίστηκε δημόσια. Φήμες την ήθελαν στη Μόσχα, ωστόσο, σύμφωνα με δύο πηγές, βρισκόταν στο νησί Μαργαρίτα.
Το ρεπορτάζ του Guardian σκιαγραφεί έτσι ένα παρασκήνιο όπου η πτώση του Μαδούρο δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα στρατιωτικής ισχύος, αλλά και μιας μακράς, σιωπηρής διεργασίας στο εσωτερικό του ίδιου του καθεστώτος της Βενεζουέλας.<