Στην Ευρώπη, η αποτυχία των δημοκρατικών θεσμών και η σύγκρουση των αξιών έχει πάρει άκρως φυσικές διαστάσεις, με τις μαζικές διαδηλώσεις στη Γαλλία ως την ύστατη έως τώρα πολιτική έκφρασή τους, με καθαρά αριστερό πρόσημο.
Έχοντας ξεκινήσεις ως μαθητικές κινητοποιήσεις, με αιτήματα για την ενίσχυση της Παιδείας, γρήγορα διαχύθηκαν στους φοιτητές και τους εκπαιδευτικούς, προτού πάρουν και άλλοι κλάδοι τη σκυτάλη.
Τώρα, η μάστιγα του κόστους διαβίωσης, με πηγή τις τιμές των καυσίμων, εντοπίζεται ως κοινός παρονομαστής σε πολλές αριστερές διεκδικήσεις, αλλά ταυτόχρονα, μέσα στη θέρμη της οργής, γίνεται και εκκολαπτήριο για ακροδεξιούς καιροσκόπους.
Πολιτικό «καμίνι» η Γαλλία
Όπως σχολιάζει το Reuters, καθώς οι καλπάζουσες τιμές των καυσίμων πιέζουν τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών και τις επιχειρήσεις, οι πιέσεις στο κόστος ζωής προκαλούν αναταραχή και δίνουν νέα ώθηση στα ακροδεξιά κόμματα ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Κόμματα που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακά είχαν ήδη κερδίσει έδαφος, με τους ψηφοφόρους, από τους οδηγούς στην αγροτική Γαλλία μέχρι τους νέους άνδρες στην πρώην κομμουνιστική ανατολική Γερμανία, να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις στα νεοφιλελεύθερα καθεστώτα.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, ο οποίος ξέσπασε τον Φεβρουάριο και οδήγησε σε απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας, έχει επιδεινώσει την πρόκληση για τις κυβερνήσεις που ήδη αγωνίζονται να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, να στηρίξουν την ανάπτυξη και να περιορίσουν τις δαπάνες.
Στη Γαλλία, οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν για τις επιδεινούμενες σχολικές εγκαταστάσεις στα βόρεια προάστια του Παρισιού έχουν μετατραπεί σε μερικές από τις χειρότερες αναταραχές της χώρας εδώ και δεκαετίες, με λεηλασίες καταστημάτων, πυρπολήσεις κτιρίων και πυρπόληση ενός δημαρχείου του 19ου αιώνα στη Λιμόζ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η σύγκρουση στο Ιράν έχει κοστίσει στην Ευρώπη περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ λόγω διαταραχών στις αγορές εμπορίου και ενέργειας. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% και οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Σε ομιλία του το Σαββατοκύριακο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε τα «νόμιμα αιτήματα» των διαδηλωτών που έχουν εξοργιστεί από την αύξηση του κόστους διαβίωσης και καυσίμων, ενώ καταδίκασε τους υπεύθυνους για τη βία και τις λεηλασίες.
«Δεν πρέπει ποτέ να τους συγχέουμε με εκείνους που κατέστρεψαν, βανδάλισαν και λεηλάτησαν», είπε.
Γαλλία: Οι διαδηλώσεις εξαπλώνονται στην Ευρώπη
Βία έχει ξεσπάσει και αλλού. Στην πλούσια πόλη του Μιλάνου στη βόρεια Ιταλία, η αστυνομία συγκρούστηκε την Κυριακή με διαδηλωτές που πετούσαν πέτρες και λεηλατούσαν καταστήματα κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων για την υποχρηματοδότηση των δημοσίων υπηρεσιών και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης.
Στη Γέλα, στη νότια ακτή της Σικελίας, οι αγρότες λένε ότι το κόστος των καυσίμων έχει καταστήσει τη λειτουργία μηχανημάτων απαγορευτικά ακριβή. «Καλλιεργούμε τη γη, μαζεύουμε χρέη», έγραφε ένα πανό.
«Βρισκόμαστε σε πλήρη ακινησία», δήλωσε ο Αρκάντζελο Γκαμπίνο, εκπρόσωπος των αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα. «Το κόστος (των καυσίμων) έχει υπερδιπλασιαστεί».
Δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν στη Λισαβόνα το Σάββατο διαμαρτυρόμενοι για τους χαμηλούς μισθούς, το κόστος στέγασης και την αύξηση του κόστους ζωής, αυξάνοντας την πίεση στην κεντροδεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας.
Στην Ισπανία, η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν από το σπίτι της πυροδότησε διαδηλώσεις σε εθνικό επίπεδο για την έλλειψη κατοικιών και την αύξηση των ενοικίων, συμβάλλοντας στην κήρυξη πρόωρων εκλογών τον επόμενο μήνα.
Το Βέλγιο έχει επίσης δει διαδηλώσεις, ενώ πολύμηνες διαδηλώσεις στην Αλβανία έχουν προκληθεί από οργή για τη διαφθορά της κυβέρνησης Ράμα, την έλλειψη θέσεων εργασίας και τα χαμηλά εκπαιδευτικά πρότυπα.
Οι διαμαρτυρίες αντανακλούν ευρύτερες οικονομικές ανησυχίες που διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο την πολιτική σε ολόκληρη την ήπειρο.
Γαλλία: Οι «εκστρατείες» γύρω από την ακρίβεια
Το τελευταίο ενεργειακό σοκ έρχεται μετά από χρόνια οικονομικής πίεσης μετά την πανδημία και τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Στη Γαλλία, το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας έχει δημιουργήσει ένα εκρηκτικό σκηνικό για τις προεδρικές εκλογές του επόμενου Απριλίου. Η κυβέρνηση Μακρόν παλεύει με ένα αυξανόμενο έλλειμμα του προϋπολογισμού και την πίεση από τις αγορές ομολόγων.
Η επικρατούσα υποψήφια Μαρίν Λεπέν του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού και ο βετεράνος της Αριστεράς Ζαν Λυκ Μελανσόν έχουν θέσει τις τιμές των καυσίμων στο επίκεντρο των προεκλογικών τους εκστρατειών.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, τα ποσοστά δημοτικότητας της Λεπέν έχουν βελτιωθεί, ενώ του Μακρόν έχουν μειωθεί, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις της Elabe.
Στη γειτονική Γερμανία, το ακροδεξιό Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται στις εθνικές δημοσκοπήσεις μετά από ισχυρά κέρδη στις τοπικές εκλογές . Το κόστος ζωής βρίσκεται στην κορυφή των ανησυχιών των Γερμανών για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά σε έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα.
Ο γερμανικός πληθωρισμός εκτοξεύτηκε σε σχεδόν τριετές υψηλό τον Σεπτέμβριο, με τον πληθωρισμό των τιμών ενέργειας να αυξάνεται στο 14,9%, δίνοντας πυρομαχικά στο AfD για να επιτεθεί στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό από το Εθνικό Μέλλον, ένα νέο ακροδεξιό κόμμα με επικεφαλής τον πρώην στρατηγό του στρατού Ρομπέρτο Βαννάτσι, το οποίο υποστηρίζει την αποκατάσταση των δεσμών φυσικού αερίου με τη Ρωσία.
Στην Πολωνία, έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της Ουκρανίας, η ανησυχία για τους λογαριασμούς ενέργειας συμβάλλει στην ενίσχυση της υποστήριξης προς την ακροδεξιά Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος.
Ο ηγέτης της, Γκρζέγκορζ Μπράουν, έχει ζητήσει την επιστροφή στην αγορά ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, υποστηρίζοντας το θέμα μαζί με πολιτικούς του AfD στο Λούμπμιν, όπου οι κατεστραμμένοι αγωγοί Nord Stream καταλήγουν στη Γερμανία.