Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, φέρεται να επιχείρησε τον περασμένο μήνα να επανεκκινήσει τον διάλογο με τη Μόσχα, αξιοποιώντας ως άτυπο μεσολαβητή τον πρώην ιδιοκτήτη της Τσέλσι, Ρομάν Αμπράμοβιτς.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση και μίλησαν στους FT, η πρωτοβουλία δεν απέδωσε, καθώς ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έδειξε ενδιαφέρον για μια απευθείας συνάντηση.
Το μήνυμα του Ζελένσκι προς τον Πούτιν
Στις 21 Μαΐου, ο Ζελένσκι ζήτησε από τον Αμπράμοβιτς να μεταφέρει στον Ρώσο πρόεδρο ότι ήταν διατεθειμένος να πραγματοποιήσει απευθείας συνάντηση κορυφής, η πρώτη μεταξύ των δύο ηγετών μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία.
Στόχος του Κιέβου ήταν να καταδείξει ότι επιθυμεί ουσιαστικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν αναλάβει πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης, είναι απορροφημένες από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Η στρατιωτική εικόνα και η επιδίωξη εκεχειρίας
Η ουκρανική ηγεσία εκτιμά ότι η επιβράδυνση της ρωσικής προέλασης, σε συνδυασμό με τις σημαντικές απώλειες που υφίστανται οι ρωσικές δυνάμεις και τα πλήγματα που δέχονται από ουκρανικές επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας βαθιά στα μετόπισθεν, μπορεί να ενισχύσουν την πίεση για μια άμεση κατάπαυση του πυρός.
Ωστόσο, ο Πούτιν εξακολουθεί να πιστεύει ότι οι μεγαλύτεροι πόροι της Ρωσίας θα εξαντλήσουν τελικά την ουκρανική αντίσταση και μέχρι στιγμής δεν έχει εκδηλώσει πρόθεση να συναντήσει τον Ζελένσκι.
Ο ρόλος του Ρομάν Αμπράμοβιτς
Η νέα εμπλοκή του Ρώσου δισεκατομμυριούχου, ο οποίος βρίσκεται υπό διεθνείς κυρώσεις, δεν είχε γίνει μέχρι σήμερα γνωστή.
Ο ίδιος ο Πούτιν αποκάλυψε την Παρασκευή ότι συναντήθηκε με «έναν εκπρόσωπο των επιχειρηματικών κύκλων» μετά την επίσκεψή του στο Κίεβο, διευκρινίζοντας ότι δεν έβλεπε λόγο να πραγματοποιήσει συνάντηση με τον Ζελένσκι. Όπως ανέφερε, η μόνη χρησιμότητα μιας τέτοιας συνάντησης θα ήταν να σταματήσει η προέλαση των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.
Το γραφείο του Ουκρανού προέδρου αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες, ενώ ούτε το Κρεμλίνο ούτε εκπρόσωπος του Αμπράμοβιτς απάντησαν άμεσα στα σχετικά αιτήματα.
Η μεσολάβηση από την αρχή του πολέμου
Παρότι ο Πούτιν υποστήριξε ότι ο Αμπράμοβιτς δεν ενεργεί με επίσημη ιδιότητα, ο επιχειρηματίας έχει διαδραματίσει διαμεσολαβητικό ρόλο στις επαφές Ρωσίας και Ουκρανίας ήδη από τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου το 2022.
Είχε συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης τον Μάρτιο εκείνης της χρονιάς, οι οποίες κατέρρευσαν όταν η Ουκρανία ενημερώθηκε για τις καταγγελλόμενες θηριωδίες των ρωσικών δυνάμεων κατοχής. Παράλληλα, συνέβαλε στην επίτευξη της συμφωνίας που επέτρεψε τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Αν και ο ρόλος του έχει περιοριστεί από τότε που η Ρωσία ξεκίνησε απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ, παραμένει ενεργός σε ανταλλαγές αιχμαλώτων και άλλες διμερείς επαφές, καθώς και σε πτυχές του αδιέξοδου ειρηνευτικού σχεδίου που προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως ανέφερε μία από τις πηγές, «είναι απαραίτητος επειδή είναι ο μοναδικός Ρώσος που η ουκρανική πλευρά είναι διατεθειμένη να ανεχθεί. Διατηρεί καλές σχέσεις με όλους».
Η επιμονή του Ζελένσκι για συνάντηση κορυφής
Παρά το αδιέξοδο στις αμερικανικές προσπάθειες για ειρηνευτική συμφωνία, ο Ζελένσκι εξακολουθεί να επιδιώκει προσωπική συνάντηση με τον Πούτιν.
Πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στον Ουκρανό πρόεδρο εκτίμησε ότι δύσκολα θα υπάρξει ουσιαστική πρόοδος πριν από το τέλος του καλοκαιριού, καθώς η Ουάσιγκτον έχει στραμμένη την προσοχή της στο Ιράν, ενώ η Μόσχα δεν έχει ακόμη αποδεχθεί ότι πιθανότατα δεν θα καταφέρει να καταλάβει το υπόλοιπο του Ντονμπάς μέσα στο καλοκαίρι.
Η διαφορετική προσέγγιση των δύο ηγετών
Σύμφωνα με άτομο που βρίσκεται κοντά στον Αμπράμοβιτς, ο Ζελένσκι πιστεύει ότι μπορεί να επιλύσει τα ζητήματα μέσω της προσωπικής του επιρροής και της άμεσης επαφής των ηγετών.
Ο Αμπράμοβιτς αποκαλεί αυτή την προσέγγιση «τον διαγωνισμό των αρχηγών», παραπέμποντας σε γνωστό στοιχείο της σατιρικής εκπομπής KVN, στην οποία συμμετείχε ο Ζελένσκι πριν εισέλθει στην πολιτική. Όπως σχολιάζει η ίδια πηγή, αυτή η τακτική δεν επηρεάζει καθόλου τον Πούτιν, ούτε φαίνεται να λειτουργεί ιδιαίτερα και στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ, παρότι ο Ουκρανός πρόεδρος παραμένει προσηλωμένος σε αυτή.
Η ανοιχτή επιστολή και η αντίδραση της Μόσχας
Δύο υψηλόβαθμοι Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το μήνυμα που μετέφερε ο Αμπράμοβιτς είχε παρόμοιο περιεχόμενο με την ανοικτή επιστολή που δημοσίευσε ο Ζελένσκι στην προεδρική ιστοσελίδα του, αν και ήταν διατυπωμένο σε ηπιότερο τόνο.
Στην επιστολή, ο Ουκρανός πρόεδρος πρότεινε κατάπαυση του πυρός και απευθείας συνομιλίες με τον Πούτιν, ενώ ταυτόχρονα αναφέρθηκε στις αποτυχίες της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης, στις επιθέσεις ουκρανικών drones στην Αγία Πετρούπολη, αλλά και στην εξάρτηση της Μόσχας από τη Βόρεια Κορέα και την αυξανόμενη στήριξη της Κίνας.
«Δεν θα διαθέτεις για πάντα τα χρήματα και το πολιτικό κεφάλαιο για να αγοράζεις την πίστη των Ρώσων όπως τα τελευταία 26 χρόνια», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ζελένσκι.
Ο Πούτιν απάντησε ότι η επιστολή ήταν «κάπως αγενής» και διατυπωμένη με τρόπο που καθιστά ουσιαστικά αδύνατη οποιαδήποτε προσωπική συνάντηση.
Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και η στάση της Ρωσίας
Ο Ρώσος πρόεδρος συνέδεσε επίσης ουκρανική επίθεση με drones σε παιδαγωγική σχολή στην κατεχόμενη πόλη Σταρομπίλσκ, όπου σκοτώθηκαν 21 άνθρωποι, με την έλλειψη πραγματικής διάθεσης του Κιέβου για ειρήνη.
Την ίδια ώρα, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν το ενδεχόμενο ορισμού ειδικού απεσταλμένου για συνομιλίες με τη Ρωσία. Ο Πούτιν έχει επανειλημμένα προτείνει ως πιθανό διαμεσολαβητή τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας, Γκέρχαρντ Σρέντερ, επιλογή που απορρίπτεται από τις Βρυξέλλες λόγω των στενών δεσμών του με τη Μόσχα.
Όπως δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος, δυσκολεύεται να αντιληφθεί πώς η Ρωσία θα μπορούσε να εμπιστευθεί πρόσωπα που επί χρόνια υποστηρίζουν την ανάγκη στρατηγικής ήττας της χώρας του. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Μόσχα παραμένει ανοιχτή σε συνομιλίες, οι οποίες όμως θα μπορούσαν να διεξαχθούν σε επίπεδο υπουργείων Εξωτερικών ή μυστικών υπηρεσιών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο ίδιος δεν προτίθεται να συμμετάσχει προσωπικά.