Ο «πόλεμος» ανάμεσα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου με βαρείς χαρακτηρισμούς, ευθείες απειλές και αναφορά στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο αναδεικνύουν μια βαθύτερη γεωπολιτική σύγκρουση, η οποία δεν αφορά μόνο την Τουρκία και το Ισραήλ, αλλά αγγίζει άμεσα τα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προειδοποίησε ότι εάν απειληθούν τα δικαιώματα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων στην Ανατολική Μεσόγειο, η απάντηση της Άγκυρας θα είναι «πολύ σαφής και πολύ σκληρή», ενώ επιτέθηκε στις χώρες που συνεργάζονται με το Ισραήλ στην περιοχή, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την Ελλάδα και την Κύπρο. Από την πλευρά του, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε τον Ερντογάν «αντισημίτη τύραννο» και διεμήνυσε ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να δρα με ισχύ εναντίον όσων θεωρεί απειλή για την ασφάλειά του.
Η όξυνση της ρητορικής ανάμεσα σε Άγκυρα και Τελ Αβίβ δεν είναι αποκομμένη από το ευρύτερο περιφερειακό σκηνικό και με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν να μην λέει να τελειώσει και το Ιράν απειλεί με ολική καταστροφή μετά τις νέες επιθέσεις των ΗΠΑ.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Τουρκία προετοιμαζόταν για έναν κόσμο στον οποίο η αμερικανική επιρροή θα υποχωρούσε σταδιακά από τη Μέση Ανατολή. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επένδυσε πολιτικά στην ιδέα ότι η χώρα του μπορεί να εξελιχθεί σε μια αυτόνομη περιφερειακή δύναμη, ικανή να χαράσσει τη δική της πορεία χωρίς να εξαρτάται από την Ουάσιγκτον ή τις Βρυξέλλες. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ δημιούργησε αρχικά αισιοδοξία στην τουρκική ηγεσία.
Ο Ερντογάν θεωρούσε και ευελπιστούσε ότι η προσωπική σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, οι προσδοκίες αυτές δεν επιβεβαιώθηκαν.
Η υπόθεση των F-35 παραμένει άλυτη, οι στρατηγικές διαφωνίες δεν έχουν εξαφανιστεί και η αμερικανική πολιτική συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από έντονη απρόβλεπτη συμπεριφορά.
Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν ήρθε και ανέτρεψε τις προσδοκίες Ερντογάν.
Αντί να βρεθεί μπροστά σε μια αποδυναμωμένη αμερικανική παρουσία, η Άγκυρα είδε την Ουάσιγκτον να επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο των περιφερειακών εξελίξεων.
Ταυτόχρονα, το Ισραήλ εμφανίζεται πιο επιθετικό και περισσότερο πρόθυμο να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ για να διαμορφώσει τους συσχετισμούς στη Μέση Ανατολή, με ένα Ιράν που αποδείχτηκε σκληρότερος αντίπαλος από όσο περίμεναν Τραμπ και Νετανιάχου.
Για την Τουρκία του Ερντογάν, αυτό είναι ίσως το χειρότερο δυνατό σενάριο, καθώς βρίσκεται πλέον ανάμεσα σε δύο δυσάρεστες πραγματικότητες: από τη μία πλευρά ένα Ιράν που παραμένει ισχυρό και εχθρικό παρά τα πλήγματα που δέχθηκε και από την άλλη ένα Ισραήλ που δείχνει αποφασισμένο να επεκτείνει την επιρροή του σε ολόκληρη την περιοχή.
Η σκιά του Ισραήλ
Αν υπάρχει ένας παράγοντας που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην τουρκική ηγεσία, αυτός είναι το Ισραήλ.
Η αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών δεν αφορά πλέον μόνο το Παλαιστινιακό, αλλά έχει αποκτήσει πολύ ευρύτερες διαστάσεις και εκτείνεται από τη Συρία μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο.
Στην Άγκυρα υπάρχει η πεποίθηση ότι το Ισραήλ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πλέγμα περιφερειακών συνεργασιών που περιορίζει την τουρκική επιρροή. Οι στρατηγικές σχέσεις του Τελ Αβίβ με την Ελλάδα και την Κύπρο αντιμετωπίζονται ως μέρος αυτής της εξίσωσης.
Μόνο τυχαίες δεν μπορούν να θεωρηθούν οι πρόσφατες δηλώσεις του Ερντογάν για την Ανατολική Μεσόγειο που συνοδεύτηκαν από προειδοποιήσεις προς όσους, όπως είπε, ακολουθούν τις πολιτικές του Ισραήλ στην περιοχή.
Ο Ερντογάν απειλεί Ισραήλ και… Ελλάδα – Κύπρο
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέβασε πολύ τους τόνους μιλώντας στην τουρκική εθνοσυνέλευση (10.06.26) και επιτέθηκε στην Κύπρο αλλά και στο Ισραήλ.
Ειδικότερα ο Τούρκος πρόεδρος εξαπέλυσε επίθεση κατά χωρών της Ανατολικής Μεσογείου (χωρίς να τις κατονομάσει, εννοώντας ωστόσο την Ελλάδα και την Κύπρο) κάνοντας λόγο για “μικρές οντότητες” που, όπως είπε, έχουν προσχωρήσει στις πολιτικές του Ισραήλ.
Έριξε τα βέλη του εναντίον οποιουδήποτε όπως είπε απειλήσει τα δικαιώματα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων στην Ανατολική Μεσόγειο και επιτέθηκε με πολύ σκληρό τρόπο στο Ισραήλ δείχνοντας την ενόχλησή του για την συμμαχία που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στην Λευκωσία και το Τελ Αβίβ.
«Βλέπουμε», είπε, «τώρα ότι προσπαθούν να ανάψουν την φωτιά της διχόνοιας στη Μεσόγειο και ειδικά στο νησί της Κύπρου και παρακολουθούμε τις εξελίξεις πολύ στενά. Κάποιοι με φιλοδοξίες που ξεπερνούν κατά πολύ το μέγεθός τους έχουν επιβιβαστεί στο σκάφος της διχόνοιας του Ισραήλ και έχουν αναλάβει το ρόλο του υποκαταστήματος του σιωνισμού. Υποτίθεται ότι έχουν επιδοθεί σε κάποιες αφελείς φαντασιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Το λέω ξεκάθαρα: ας μην επιδιώκει κανείς περιπέτειες ας μην ακολουθήσει κανείς το δρόμο του σιωνιστικού δικτύου σφαγών. Εάν τα δικαιώματα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων απειληθούν στην Ανατολική Μεσόγειο, θέλω να γίνει γνωστό ότι η απάντηση μας θα είναι πολύ σαφής και πολύ σκληρή», είπε ο Τούρκος Πρόεδρος.
«Ο αντισημίτης τύραννος Ερντογάν, που διαπράττει γενοκτονία κατά των Κούρδων, υποστηρίζει την τρομοκρατική οργάνωση Χαμάς, καταπιέζει τον ίδιο του τον λαό και φυλακίζει πολιτικούς αντιπάλους, είναι ο τελευταίος που μπορεί να κάνει κηρύγματα περί ηθικής στο κράτος του Ισραήλ» απάντησε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.
«Το κράτος του Ισραήλ και ο ισραηλινός στρατός, ο πιο ηθικός στρατός στον κόσμο, θα συνεχίσουν να ενεργούν δυναμικά εναντίον του Ιράν και των πληρεξουσίων του που απειλούν τη Μέση Ανατολή και ολόκληρο τον κόσμο» συνέχισε.
Κύπρος και Ελλάδα στο κάδρο
Η Κύπρος αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς στρατηγικούς εταίρους του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Τα τελευταία χρόνια οι δύο χώρες έχουν ενισχύσει τη συνεργασία τους στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της ασφάλειας, ενώ η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε αυτό το τριμερές σχήμα συνεργασίας.
Η Άγκυρα θεωρεί ότι οι ενεργειακοί σχεδιασμοί και οι αμυντικές συμπράξεις που αναπτύσσονται μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας περιορίζουν τη δική της επιρροή στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό, κάθε περαιτέρω εμβάθυνση αυτής της συνεργασίας αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη καχυποψία από την τουρκική ηγεσία.
Η Ελλάδα αποτελεί τον βασικό σύμμαχο της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον σημαντικότερο ευρωπαϊκό παράγοντα που στηρίζει τις θέσεις της Λευκωσίας. Ακόμα, η αμυντική συνεργασία Αθήνας και Τελ Αβίβ έχει ενισχυθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, με κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και σημαντικές αμυντικές συμφωνίες.
Τέλος τα ενεργειακά σχέδια της Ανατολικής Μεσογείου συνδέονται άμεσα με την Ελλάδα, είτε μέσω πιθανών αγωγών είτε μέσω ηλεκτρικών και ενεργειακών διασυνδέσεων.
Για την Άγκυρα, όλα αυτά συνθέτουν ένα πλέγμα συνεργασιών που περιορίζει τον γεωπολιτικό της χώρο – ο χειρότερος εφιάλτης του Ερντογάν.