Μετά την επικράτησή τους στη Γερουσία και τα σημαντικά κέρδη τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, οι Δημοκρατικοί ετοιμάζονται να αξιοποιήσουν τη νέα κοινοβουλευτική ισχύ τους ανοίγοντας έρευνες για πεπραγμένα της κυβέρνησης Τραμπ κατά την τελευταία διετία.
Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν τόσο ο πόλεμος στο Ιράν και η λειτουργία του FBI όσο και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας του Αμερικανού προέδρου.
«Βρείτε δικηγόρο», προειδοποίησε τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης 4/1 ο Δημοκρατικός βουλευτής της Καλιφόρνιας Ρόμπερτ Γκαρσία, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Οι πολιτικές ανακατατάξεις στην Ουάσιγκτον δεν περιορίζονται, ωστόσο, στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Από τις τιμές της ενέργειας έως τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στο αμερικανικό Κογκρέσο και οι επόμενες κινήσεις του Λευκού Οίκου επηρεάζουν άμεσα τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Πέντε μέτωπα βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο της Γηραιάς Ηπείρου.
1. Η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με την οργή του Τραμπ
Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών ενδέχεται να επιδεινώσει περαιτέρω τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τους Ευρωπαίους, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ θα αναζητήσει τρόπους να επιβεβαιώσει την πολιτική ισχύ του. Ορισμένοι έμπειροι παρατηρητές θεωρούν μάλιστα ένα τέτοιο ενδεχόμενο ιδιαίτερα πιθανό.
«Πρέπει να προετοιμαστούμε όχι για πιο αρμονικές διατλαντικές σχέσεις, αλλά για περισσότερη ένταση και ακόμη περισσότερες απαιτήσεις από τον Τραμπ προς την Ευρώπη», προειδοποίησε ο Βόλφγκανγκ Ισινγκερ, βετεράνος Γερμανός διπλωμάτης και επί σειρά ετών επικεφαλής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.
Η ενισχυμένη παρουσία των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο θα τους δώσει περισσότερα περιθώρια να ελέγχουν τις αποφάσεις της κυβέρνησης, να παρεμβαίνουν στη διαδικασία έγκρισης των ομοσπονδιακών δαπανών και να θέτουν αυστηρότερους όρους στη νομοθεσία που προωθεί ο Λευκός Οίκος.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι θα μπορούν να ανατρέψουν εύκολα την εξωτερική πολιτική του Αμερικανού προέδρου. Το Σύνταγμα παρέχει στον πρόεδρο σημαντικές εξουσίες σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, διπλωματίας και εθνικής ασφάλειας, ενώ ο Τραμπ έχει επανειλημμένως αξιοποιήσει εκτελεστικά διατάγματα και αμφιλεγόμενες νομικές ερμηνείες για να παρακάμψει το Κογκρέσο.
«Ο Τραμπ διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις. Ελέγχει τους δασμούς και τις εμπορικές συμφωνίες. Διαθέτει το βήμα του προέδρου. Ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί ελέγχουν και τα δύο Σώματα, μπορεί να ασκήσει βέτο σε νομοσχέδια», δήλωσε στο Brussels Playbook ο Φιλ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφαλείας της αντιπροέδρου Κάμαλα Χάρις.
Επομένως, η Ευρώπη καλείται να προετοιμαστεί για μια περίοδο μεγαλύτερης αβεβαιότητας. Ο Τραμπ ενδέχεται να επιχειρήσει να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων στο διεθνές πεδίο, όπου έχει μεγαλύτερα περιθώρια δράσης από ό,τι στο εσωτερικό της χώρας. Αλλωστε, η Ευρώπη βρίσκεται εδώ και καιρό στο στόχαστρο του ίδιου και των υποστηρικτών του κινήματος MAGA (Make America Great Again), οι οποίοι υποστηρίζουν ότι θέλουν «να τη σώσουν από τον εαυτό της».
2. Ανάσα για την Ουκρανία, αλλά όχι άμεση λύση
Η ενίσχυση των Δημοκρατικών δημιουργεί νέα περιθώρια για την υποστήριξη της Ουκρανίας, καθώς τα περισσότερα ηγετικά στελέχη του κόμματος έχουν ταχθεί σταθερά υπέρ της αποστολής αμερικανικής βοήθειας στο Κίεβο. Eχουν παρουσιάσει τη στήριξη αυτή ως ζήτημα υπεράσπισης της δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου, αλλά και ως επιλογή που εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας.
Η νέα ισορροπία δυνάμεων στο Κογκρέσο μπορεί να διευκολύνει την προσπάθεια για πρόσθετη βοήθεια προς την Ουκρανία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μπορεί να προσδοκά άμεση ανατροπή της σημερινής κατάστασης.
Πρώτες αντιδράσεις Ευρωπαίων στα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών
«Μην περιμένετε ότι θα σωθεί αμέσως ο Ζελένσκι», προειδοποίησε η Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια της βρετανικής δεξαμενής σκέψης Chatham House. Oπως εξήγησε, ακόμη κι αν οι Δημοκρατικοί αποφασίσουν να ενισχύσουν την αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού και χρημάτων στο Κίεβο, θα χρειαστούν μήνες, ενδεχομένως και χρόνια, μέχρι να υλοποιηθεί μια τέτοια απόφαση.
Για την Ουκρανία, όμως, ο χρόνος πιέζει. Η ανάγκη για άμεση ενίσχυση της αεράμυνάς της, ιδίως με συστήματα και πυραύλους Patriot, είναι επιτακτική, καθώς η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει ακόμη έναν χειμώνα υπό τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις.
3. Μια συμφωνία ειρήνης στα μέτρα του Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένως αυτοπαρουσιαστεί ως ο ηγέτης που φέρνει την ειρήνη, υποστηρίζοντας ότι έχει τερματίσει οκτώ διεθνείς συγκρούσεις. Για τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει δηλώσει ότι θα έπρεπε να είναι η ευκολότερη συμφωνία που θα μπορούσε να επιτευχθεί, ενώ το τελευταίο διάστημα επιρρίπτει όλο και μεγαλύτερη ευθύνη στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για την αποτυχία επίτευξης συμφωνίας.
Το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα εξυπηρετεί τις επιδιώξεις του Κρεμλίνου προκαλεί ανησυχία σε Κίεβο και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Κερτ Βόλκερ εκτιμά ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αγνοήσει τις αντιδράσεις των Ουκρανών και των Ευρωπαίων συμμάχων τους, προχωρώντας ακόμη και σε χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και σε νέες εμπορικές συμφωνίες μαζί της.
Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ μέσα από 20 καρέ
«Μπορώ κάλλιστα να τον φανταστώ να προχωρά μονομερώς σε μια τέτοια κίνηση, δίνοντας εντολή στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να μην εφαρμόζει τις κυρώσεις και επιδιώκοντας νέες ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία. Εχει ήδη συζητήσει με τον Πούτιν την επιστροφή των μεγάλων αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στη ρωσική αγορά», δήλωσε.
Αντίθετα, ο Βόλκερ δεν θεωρεί εξίσου πιθανή μια δραστική αλλαγή της αμερικανικής στάσης απέναντι στο ΝΑΤΟ ή μια ουσιαστική μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Οπως σημείωσε, οι απειλές του Τραμπ για αποχώρηση από τη Συμμαχία ή περιορισμό των αμερικανικών δυνάμεων δεν βρίσκουν ευρεία υποστήριξη ούτε στους Δημοκρατικούς ούτε στους Ρεπουμπλικανούς, στο Κογκρέσο ή στα μέσα ενημέρωσης.
4. Θα υποχωρήσουν οι τιμές της ενέργειας;
Η αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προσδοκίες για την Ευρώπη, η οποία εξακολουθεί να υφίσταται τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης. Ωστόσο, η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών δεν συνεπάγεται αυτομάτως και υποχώρηση του ενεργειακού κόστους.
Τη Δευτέρα 2/11 οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση από τον Αύγουστο. Παρ’ όλα αυτά, το Brent, που αποτελεί βασικό διεθνές σημείο αναφοράς, εξακολουθούσε να διαπραγματεύεται στα 108 δολάρια το βαρέλι.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η έκβαση της σύγκρουσης με το Ιράν και, κυρίως, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Χωρίς μια συμφωνία του Τραμπ με την Τεχεράνη που θα επιτρέψει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ αναμένεται να συνεχίσει να επιβαρύνει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη και να εντείνει την κρίση του κόστους ζωής, με πιθανές πολιτικές επιπτώσεις σε ολόκληρη την ήπειρο.
Ηττες με «σφραγίδα» Τραμπ για τους Ρεπουμπλικανούς – Ποιοι υποψήφιοι επλήγησαν
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στα νοικοκυριά. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’ Λίρι, έχει προειδοποιήσει ότι, χωρίς συμφωνία για το Ιράν, ο κλάδος των αερομεταφορών θα βρεθεί αντιμέτωπος με «πραγματική κρίση» τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.
Για τον Τραμπ, πάντως, οι επιλογές είναι περιορισμένες: να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ελπίζοντας ότι η Τεχεράνη θα υποχωρήσει ή ότι θα καταρρεύσει το θεοκρατικό καθεστώς, να υπαναχωρήσει από τις αρχικές επιδιώξεις του ή να αποσυρθεί από τη σύγκρουση, ζητώντας από άλλες χώρες –μεταξύ αυτών τις ευρωπαϊκές και τις ασιατικές– να αναλάβουν την αντιμετώπιση της κρίσης.
Μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη άνοδο των τιμών της ενέργειας, θα ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Το πολιτικό κόστος, ωστόσο, έχει ήδη αποτυπωθεί στην κάλπη.
5. Η Ουάσιγκτον βυθίζεται σε εσωτερικές συγκρούσεις
Υπάρχει, τέλος, το ενδεχόμενο η αμερικανική πολιτική σκηνή να αναλωθεί τόσο πολύ στις εσωτερικές συγκρούσεις, ώστε τόσο ο Τραμπ όσο και οι Δημοκρατικοί να έχουν περιορισμένο χρόνο και περιθώρια ενασχόλησης με τη διεθνή ατζέντα.
Ηδη, στο εσωτερικό των Δημοκρατικών διατυπώνονται προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο να δοθεί υπερβολικό βάρος στις διαδικασίες πολιτικής δίωξης του προέδρου. Η πρώην αντιπρόεδρος Κάμαλα Χάρις είχε δηλώσει σε podcast τον προηγούμενο μήνα ότι το κόμμα της δεν θα πρέπει να επιχειρήσει ξανά την παραπομπή του Τραμπ σε διαδικασία καθαίρεσης, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια επιλογή «όχι καλή ιδέα».
Ελον Μασκ: Το χαμένο «στοίχημα» των 212 εκατ. στις κάλπες του Τέξας
Στο ίδιο πνεύμα, ο πρώην δήμαρχος του Σικάγου Ραμ Εμανουέλ έχει καλέσει τους Δημοκρατικούς να αποφύγουν έναν ατέρμονο πολιτικό καβγά και να επικεντρωθούν σε ζητήματα που απασχολούν άμεσα τους ψηφοφόρους: την προσιτή διαβίωση, την αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού και τη θέσπιση νέων κανόνων δεοντολογίας για τους τρεις κλάδους της ομοσπονδιακής εξουσίας.
Η ιστορία της αμερικανικής πολιτικής, ωστόσο, δείχνει ότι η Ουάσιγκτον σπάνια αποφεύγει τις σφοδρές αντιπαραθέσεις. Και αυτή τη φορά, οι συγκρούσεις αναμένεται να εκδηλωθούν όχι μόνο μεταξύ των δύο κομμάτων, αλλά και στο εσωτερικό καθενός από αυτά.
Oπως επισημαίνει ο Τζον Φ. Χάρις του Politico, και τα δύο μεγάλα κόμματα βρίσκονται αντιμέτωπα με δύσκολες επιλογές για το πώς θα απευθυνθούν στους ψηφοφόρους στη μετά Τραμπ εποχή. Μια παρατεταμένη εσωτερική πολιτική σύγκρουση στην Ουάσιγκτον θα μπορούσε έτσι να αφήσει ακόμη λιγότερο χώρο για την αντιμετώπιση των διεθνών κρίσεων, με την Ευρώπη να βρίσκεται μεταξύ των περιοχών που θα επηρεαστούν άμεσα.
Με πληροφορίες από Politico