Εκατομμύρια συσκευές κατευθύνθηκαν μέσω διαδικτυακών διαφημίσεων σε διακομιστές που συνδέονται με το ισραηλινό λογισμικό κατασκοπείας Candiru, σύμφωνα με έρευνα του Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο και της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Confiant Threat Intelligence. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν πώς τα νόμιμα συστήματα ψηφιακής διαφήμισης μπορούν να μετατραπούν σε υποδομή αναγνώρισης, παρακολούθησης και στοχοποίησης χρηστών, χωρίς εκείνοι να χρειάζεται να πατήσουν κάποιον σύνδεσμο.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η σύνδεση αυτών των συσκευών με τους συγκεκριμένους διακομιστές δεν σημαίνει ότι όλες μολύνθηκαν. Δεν προσδιορίζεται ο συνολικός αριθμός των μολύνσεων, ωστόσο η ανάλυση συσκευών δημοσιογράφων και εργαζομένων του Al Jazeera έδειξε ότι 45 είχαν στοχοποιηθεί και ορισμένες είχαν μολυνθεί με το ισραηλινό λογισμικό κατασκοπείας.
Διαφημίσεις σε σχεδόν 200.000 ιστοτόπους και εφαρμογές
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η ισραηλινή Discover-Tech, η οποία παρουσιάζεται ως εταιρεία διαφήμισης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η πλατφόρμα της, Controlium, διευκόλυνε επιχειρήσεις παρακολούθησης από εταιρείες εμπορικού λογισμικού κατασκοπείας.
Η ανάλυση τεσσάρων δισεκατομμυρίων διαφημιστικών καταγραφών έδειξε ότι, μέσα σε τέσσερις μήνες, διαφημίσεις της Discover-Tech εμφανίστηκαν σε σχεδόν 200.000 ιστοτόπους και εφαρμογές κινητών, σε δεκάδες χώρες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν ιστότοποι του ΝΑΤΟ, του ΟΗΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εμφάνιση των διαφημίσεων σε αυτές τις σελίδες δεν αποτελεί, από μόνη της, απόδειξη παραβίασης των συστημάτων των οργανισμών ή μόλυνσης των συσκευών των επισκεπτών τους.
Η τεχνική, την οποία οι ερευνητές ονόμασαν «AdFection», αξιοποιεί το σύστημα δημοπρασιών διαφημιστικού χώρου σε πραγματικό χρόνο, γνωστό ως «real-time bidding». Πρόκειται για τον αυτοματοποιημένο μηχανισμό που χρησιμοποιούν πλατφόρμες όπως η Google για την πώληση διαφημιστικού χώρου και τη στοχευμένη προβολή διαφημίσεων.
Αντί να προσπαθούν να πείσουν τον χρήστη να ανοίξει έναν κακόβουλο σύνδεσμο, οι επιτιθέμενοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τη φόρτωση μιας διαφήμισης για να αναγνωρίσουν και, δυνητικά, να μολύνουν τη συσκευή του. Πρόκειται για επιθέσεις «zero-click», οι οποίες δεν απαιτούν αλληλεπίδραση από το υποψήφιο θύμα.
Σύμφωνα με την έρευνα, η πλατφόρμα Controlium φέρεται να επέτρεπε σε εταιρείες όπως η Candiru να εντοπίζουν, να παρακολουθούν και να στοχοποιούν συσκευές μέσω διαφημίσεων σε ιστοτόπους και εφαρμογές. Η Candiru εξαγοράστηκε το 2025 από την Integrity Labs.
Η Discover-Tech και η Integrity Labs δεν ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
Στοχοποιήθηκαν 45 συσκευές στο Al Jazeera
Κρίσιμα στοιχεία για τη λειτουργία της επιχείρησης προέκυψαν από την εξέταση συσκευών δημοσιογράφων και εργαζομένων του Al Jazeera. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στοχοποιήθηκαν 45 συσκευές, ορισμένες από τις οποίες μολύνθηκαν με Candiru, χωρίς να προσδιορίζεται πόσες.
Το εύρημα διαχωρίζει την επιβεβαιωμένη στοχοποίηση και μόλυνση από την πολύ ευρύτερη επαφή εκατομμυρίων συσκευών με την υποδομή της επιχείρησης. Η τελευταία, σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορούσε να αξιοποιηθεί για αναγνώριση στόχων και παρακολούθηση σε μεγάλη κλίμακα.
«Η πρόσβαση στο οικοσύστημα των διαδικτυακών διαφημίσεων προσφέρει στη βιομηχανία του μισθοφορικού λογισμικού κατασκοπείας έναν δυσδιάκριτο μηχανισμό διανομής», δήλωσε ο Μπιλ Μάρτσακ, ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι τα ευρήματα αποτελούν «σίγουρα μόνο την κορυφή του παγόβουνου» ως προς την κατάχρηση των διαδικτυακών διαφημίσεων για κατασκοπευτικούς σκοπούς.
Ανησυχία για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς
Η παρουσία των επίμαχων διαφημίσεων σε ιστοτόπους ευρωπαϊκών θεσμών προκάλεσε εκκλήσεις για περαιτέρω διερεύνηση.
«Το ενδεχόμενο να έχουν εκτεθεί θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να σημάνει συναγερμό σε όλες τις Βρυξέλλες», δήλωσε η Γερμανίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Χάνα Νόιμαν, η οποία έχει υπάρξει θύμα επιχείρησης κυβερνοκατασκοπείας από ιρανική ομάδα χάκερ.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τη δημοκρατία, αφήνοντας τα ίδια τα δημοκρατικά της όργανα ευάλωτα σε λογισμικό κατασκοπείας», πρόσθεσε.
Με πληροφορίες από Politico