Ζούμε σε έναν τόπο που ταυτίστηκε ιστορικά με τη μακροζωία, τη λιτή διατροφή και την ευεξία. Η Κρήτη υπήρξε το «εργαστήριο» της περίφημης Μελέτης των Επτά Χωρών του Αμερικανού φυσιολόγου Άνσελ Κέις, η οποία ανέδειξε τη μεσογειακή διατροφή ως το παγκόσμιο πρότυπο υγείας.
Συγκεκριμένα, οι αγρότες του νησιού παρουσίασαν τα χαμηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών νοσημάτων και τον υψηλότερο μέσο όρο ζωής.
Το μυστικό τους δεν ήταν κάποιο θαυματουργό σκεύασμα, αλλά η καθημερινή τους διατροφή: αγνό ελαιόλαδο, άφθονα λαχανικά, χόρτα του βουνού, όσπρια, φρέσκα φρούτα, λιγοστό κρέας και καθημερινή σωματική άσκηση.
Σήμερα το διατροφικό σκηνικό έχει ανατραπεί δραματικά, διαμορφώνοντας αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «το παράδοξο της Κρήτης». Το νησί που γέννησε το πιο ισορροπημένο και υγιεινό διατροφικό πλάνο σε ολόκληρο τον κόσμο βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με μια σιωπηλή αλλά επικίνδυνη επιδημία, την παιδική παχυσαρκία.
Τα παιδιά μας κινούνται λιγότερο από κάθε άλλη γενιά. Ο ελεύθερος χρόνος τους, έχει μεταφερθεί από τις γειτονιές τις αλάνες και τα γήπεδα στις οθόνες ηλεκτρονικών υπολογιστών, στα τάμπλετ και στα κινητά τηλέφωνα.
Παράλληλα, η στροφή των νέων στα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα ζαχαρούχα ροφήματα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα εμφάνισης ή για αριθμούς που ανεβαίνουν στη ζυγαριά, αλλά για μια σοβαρή απειλή για τη σωματική, μεταβολική και ψυχική υγεία της νέας γενιάς.
Βλέπουμε όλο και συχνότερα παιδιά που δυσκολεύονται να εκτελέσουν βασικές κινητικές δεξιότητες, που κουράζονται γρήγορα ή που διστάζουν να συμμετάσχουν στο παιχνίδι λόγω χαμηλής αντοχή και αυτοπεποίθησης.
Το μάθημα της Φυσικής Αγωγής στο σχολείο δεν είναι και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια «ώρα εκτόνωσης» ή ένα μάθημα που συμπληρώνει απλώς λεπτά στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Είναι το μοναδικό οργανωμένο πλαίσιο στο οποίο κάθε παιδί, ανεξαρτήτως κοινωνικοοικονομικής προέλευσης, έρχεται σε συστηματική επαφή με τη σωματική άσκηση, την ομαδικότητα, την αξία της προσπάθειας και τον αλληλοσεβασμό.
Για να αντιστρέψουμε αυτή την κατεύθυνση, απαιτείται συντονισμένη δράση σε όλα τα επίπεδα. Η πολιτεία και η τοπική αυτοδιοίκηση έχουν χρέος να επενδύσουν ουσιαστικά με σχέδιο στις σχολικές αθλητικές υποδομές, μετατρέποντας τις γκρίζες και φθαρμένες τσιμεντένιες αυλές σε σύγχρονους, ασφαλείς χώρους άθλησης.
Παράλληλα, τα σχολικά κυλικεία χρειάζεται να ενισχυθούν με τοπικά προϊόντα και υγιεινές επιλογές, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς την αγωγή υγείας των παιδιών.
Ωστόσο, η ουσιαστική αλλαγή ξεκινά από το κάθε σπίτι ξεχωριστά. Οι γονείς χρειάζεται να γίνουν πρότυπα κίνησης για τα παιδιά τους. Με μικρές αλλαγές, όπως λιγότερες ώρες στις οθόνες, σε περισσότερες βόλτες στη φύση, συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες και επιστροφή στο οικογενειακό τραπέζι με αγνά προϊόντα του τόπου μας.
Η Κρήτη έχει την κληρονομιά, την παραγωγή και το κλίμα για να θρέψει και να μεγαλώσει υγιή παιδιά. Είναι χρέος όλων μας, γονέων, εκπαιδευτικών και τοπικών φορέων να δώσουμε ξανά στα παιδιά μας τη χαρά της κίνησης και την τροφή που τους αξίζει, μετατρέποντας το σημερινό «παράδοξο» σε μια νέα παράδοση υγείας.
Δρ. Κωνσταντίνος Σπαντιδάκης
Καθηγητής Φυσικής Αγωγής, Δημοσιογράφος