«Σήμερα, το 2026, η ογκολογική κοινότητα βιώνει μία από τις πιο συναρπαστικές στιγμές στην ιστορία της, καθώς η θεραπευτική προσέγγιση εγκαταλείπει οριστικά το παρωχημένο δόγμα του “μία θεραπεία για όλους” και περνά στην εποχή της απόλυτης εξατομίκευσης.
Η σύγχρονη Ογκολογία δεν είναι πλέον απλώς η προσθήκη νέων θεραπειών, αλλά η επιλογή της κατάλληλης για κάθε ασθενή».
Αυτά επισημαίνει μιλώντας στην «Π» η διευθύντρια ΕΣΥ Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου Αναστασία Φασουλάκη, η οποία μας εξηγεί τι συμβαίνει στην εποχή μας στην Ογκολογία όσον αφορά στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού.
Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία: Από την ομοιομορφία στην προσαρμογή κινδύνου
Η Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία ηγείται αυτής της θεραπευτικής μεταμόρφωσης. Πλέον, η ακτινοβολία απομακρύνεται από την έννοια της «ομοιόμορφης μετεγχειρητικής υποχρέωσης» και καθίσταται μια παρέμβαση προσαρμοσμένη στη βιολογία του όγκου, την ηλικία, τον γενετικό κίνδυνο και τις ανάγκες της ασθενούς, σημειώνει και εξηγεί πώς διαμορφώνονται πλέον τα θεραπευτικά σχήματα.
Πότε οι 20 συνεδρίες μπορούν να γίνουν πέντε
Υπερ-υποκλασματοποίηση και σύντομα σχήματα: Βασιζόμενοι στα μακροχρόνια αποτελέσματα της εμβληματικής κλινικής μελέτης FAST-Forward, η οποία απέδειξε την ισοδυναμία και την ασφάλεια των σύντομων σχημάτων, η κλινική μας πρακτική αλλάζει. Υποστηρίζουμε πλέον προγράμματα μόλις μίας εβδομάδας (5 συνεδρίες) αντί για τις παραδοσιακές 5-6 εβδομάδες για κατάλληλες ασθενείς, προσφέροντας το ίδιο άριστο θεραπευτικό αποτέλεσμα με εξαιρετική αισθητική αποκατάσταση.
Το κλασικό σχήμα των 20 συνεδριών: Για τις περιπτώσεις εκείνες όπου η ανατομία της ασθενούς, το στάδιο της νόσου ή η ανάγκη ακτινοβόλησης των επιχώριων λεμφαδένων απαιτούν μια πιο σταδιακή χορήγηση της δόσης, το σχήμα των 20 θεραπειών στον μαστό παραμένει ένας εξαιρετικά ασφαλής, δοκιμασμένος και αποτελεσματικός άξονας της θεραπευτικής μας φαρέτρας, εξασφαλίζοντας άριστο τοπικό έλεγχο.
Μερική Ακτινοβόληση Μαστού (PBI): Σύμφωνα με τα δεδομένα των μελετών (IMPORT LOW και RAPID), σε γυναίκες με ευνοϊκή πρώιμη νόσο χαμηλού κινδύνου, η ακτινοβόληση περιορίζεται αποκλειστικά στην κοίτη του όγκου, δηλαδή στο σημείο όπου έγινε το χειρουργείο και όχι σε ολόκληρο τον μαστό. Η προσέγγιση αυτή ολοκληρώνεται σε λίγες μόνο συνεδρίες, εκμηδενίζοντας την άσκοπη έκθεση του υγιούς ιστού.
Σε ποιες περιπτώσεις δεν χρειάζεται ακτινοθεραπεία
Ασφαλής παράλειψη της ακτινοθεραπείας: Η κα Φασουλάκη τονίζει ότι «τα πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα από τις μελέτες PRIME II και LUMINA φέρνουν μια τεράστια ανατροπή. Σε γυναίκες ηλικίας άνω των 65 και 55 ετών αντίστοιχα, με χαμηλού κινδύνου όγκους (μικρού μεγέθους, Luminal A υπότυπο, θετικούς σε ορμονικούς υποδοχείς), οι οποίοι αφαιρέθηκαν χειρουργικά, η παράλειψη της ακτινοθεραπείας είναι πλέον εφικτή.
Οι μελέτες έδειξαν ότι η προσθήκη ακτινοβολίας σε αυτές τις περιπτώσεις δεν επηρεάζει τη συνολική επιβίωση ούτε την εμφάνιση απομακρυσμένων μεταστάσεων, εφόσον πληρούνται τα κατάλληλα κριτήρια».
Η εποχή των εκτεταμένων μαστεκτομών ανήκει στο παρελθόν
Όπως επισημαίνει η γιατρός, η εποχή των ριζικών και εκτεταμένων μαστεκτομών για κάθε περίπτωση ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Η σύγχρονη Χειρουργική Ογκολογία κινείται προς τη μέγιστη θεραπεία με την ελάχιστη δυνατή παρέμβαση.
«Οι επεμβάσεις διατήρησης του μαστού, οι ογκεκτομές, σε συνδυασμό με τις εξελιγμένες τεχνικές της Ογκοπλαστικής Χειρουργικής προσφέρουν άριστα θεραπευτικά και αισθητικά αποτελέσματα, διατηρώντας την εικόνα του σώματος της γυναίκας.
Η καθιερωμένη εφαρμογή της βιοψίας του λεμφαδένα φρουρού (βάσει των αποτελεσμάτων της ιστορικής μελέτης ACOSOG Z0011) βελτιώνει τη συντηρητική πλειονότητα των γυναικών από τον άσκοπο και επώδυνο ριζικό λεμφαδενικό καθαρισμό της μασχάλης, εκμηδενίζοντας τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιου λεμφοιδήματος», αναφέρει.
Η άνοδος της Ογκολογίας ακριβείας και τα φάρμακα «έξυπνοι πύραυλοι»
Αν στην τοπική θεραπεία (χειρουργείο, ακτινοβολία) επιδιώκουμε την έξυπνη αποκλιμάκωση, στη συστηματική θεραπεία βλέπουμε μια εντυπωσιακή κλιμάκωση δυνατοτήτων και στοχευμένων επιλογών. Η κλασική χημειοθεραπεία, αν και παραμένει πολύτιμο όπλο για συγκεκριμένους επιθετικούς υπότυπους, πλέον πλαισιώνεται ή και αντικαθίσταται από «έξυπνα» φάρμακα.
Συζευγμένα αντισώματα-Φάρμακα (ADCs): Φάρμακα όπως το trastuzumab deruxtecan λειτουργούν ως «έξυπνοι πύραυλοι». Μεταφέρουν τη χημειοθεραπεία στοχευμένα και αποκλειστικά μέσα στα καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή κύτταρα και μειώνοντας δραματικά τις παρενέργειες στον υπόλοιπο οργανισμό.
Ανοσοθεραπεία και στοχευμένοι Αναστολείς: Οι αναστολείς CDK4/6 για τους ορμονοεξαρτώμενους όγκους, οι αναστολείς PARP για ασθενείς με κληρονομικές μεταλλάξεις BRCA, καθώς και οι σύγχρονες ανοσοθεραπείες για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, έχουν αλλάξει ριζικά το τοπίο, προσφέροντας εντυπωσιακά ποσοστά ίασης ή μακροχρόνιας επιβίωσης.
Η πρόληψη, κυριολεκτικά, σώζει
Η διευθύντρια ΕΣΥ Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας λέει στην «Π» ότι «παρά τις τεράστιες επιστημονικές κατακτήσεις, η Ογκολογία ακριβείας προϋποθέτει ένα βασικό βήμα, την έγκαιρη διάγνωση, γιατί όταν ο καρκίνος του μαστού ανιχνευθεί σε πρώιμο στάδιο, το ποσοστό της πενταετούς σχετικής επιβίωσης ξεπερνά το 99%».
Η κα Φασουλάκη υπογραμμίζει ότι στη χώρα μας προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου όπως το «Προλαμβάνω – Φώφη Γεννηματά» έχουν ήδη οδηγήσει εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες σε ψηφιακές μαστογραφίες, εντοπίζοντας έγκαιρα χιλιάδες ύποπτα ευρήματα και σώζοντας ζωές.
«Ως επιστήμονες που βρισκόμαστε καθημερινά στην πρώτη γραμμή -λέει- οφείλουμε να υπενθυμίζουμε σε κάθε γυναίκα ότι ο φόβος δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο. Η σύγχρονη θεραπευτική προσέγγιση δεν είναι πλέον μια τυφλή, επιθετική μάχη, αλλά μια σχεδιασμένη, ήπια και εξαιρετικά αποτελεσματική στρατηγική».
Η ίδια υπενθυμίζει ότι «ο Οκτώβριος, ως ο παγκοσμίως καθιερωμένος μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, μας καλεί παραδοσιακά να στρέψουμε το βλέμμα μας στη δύναμη της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της θεραπευτικής εξέλιξης» και μας προτρέπει να κλείσουμε το ραντεβού μας για μαστογραφία σήμερα.