Το καλοκαίρι αυξάνει την έκθεση σε παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές ή τοξικές αντιδράσεις, από τσιμπήματα μεδουσών και εντόμων έως την έντονη ηλιακή ακτινοβολία και την επαφή με ουσίες που ευαισθητοποιούν το δέρμα.
Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι ήπια, δεν λείπουν και οι καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Η Κασσιανή Τζέλη, στρατιωτικός ιατρός, αλλεργιολόγος παίδων και ενηλίκων και επιμελήτρια του Αλλεργιολογικού Τμήματος του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, σε συνέντευξη της στο Πρακτορείο Fm, εξηγεί ποιες είναι οι συχνότερες καλοκαιρινές αλλεργικές αντιδράσεις, πώς μπορούμε να τις προλάβουμε και ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοήσουμε.
Καλοκαιρινές αλλεργίες: Η πιο συχνή ερώτηση που δέχονται οι ειδικοί
Η πιο συχνή ερώτηση που δέχονται οι αλλεργιολόγοι τους θερινούς μήνες αφορά στα τσιμπήματα από μέδουσες. Όπως διευκρινίζει η κ. Τζέλη, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν πρόκειται για πραγματική αλλεργική αντίδραση, αλλά για τοξική αντίδραση του δέρματος, η οποία εκδηλώνεται με έντονο πόνο, κάψιμο και κοκκίνισμα. «Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει ξέπλυμα της περιοχής με θαλασσινό νερό, προσεκτική αφαίρεση των πλοκαμιών χωρίς γυμνά χέρια και, εφόσον χρειαστεί, τοπική αγωγή. Αν όμως εμφανιστούν γενικευμένο εξάνθημα, δύσπνοια, ζάλη ή άλλα συστηματικά συμπτώματα, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια, καθώς μπορεί να πρόκειται για αληθινή αλλεργική αντίδραση».
Στα περισσότερα άτομα, λέει η κ. Τζέλη, τα τσιμπήματα από μέλισσες ή σφήκες προκαλούν μόνο τοπικό πόνο, ερυθρότητα και οίδημα, ακόμη και αν αυτό είναι εκτεταμένο. Αν όμως, εμφανιστούν εξανθήματα σε όλο το σώμα, δύσπνοια, βραχνάδα, ζάλη ή λιποθυμική τάση, πρόκειται για αναφυλαξία, μια κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Οι ασθενείς με ιστορικό σοβαρής αντίδρασης πρέπει να αξιολογούνται από αλλεργιολόγο και, όπου ενδείκνυται, να φέρουν μαζί τους αυτοενιέμενη αδρεναλίνη.
Καλοκαιρινές αλλεργίες: Τι ισχύει για το μπάνιο στη θάλασσα
Πολλοί άνθρωποι αποδίδουν τα εξανθήματα μετά το μπάνιο στη θάλασσα σε αλλεργία. Ωστόσο, σύμφωνα με την ειδικό, αρκετές φορές πρόκειται για κνίδωση ψύχους, η οποία προκαλείται από την απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας και όχι από το θαλασσινό νερό. «Η συγκεκριμένη μορφή κνίδωσης μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει ακόμη και σε αναφυλαξία μετά από απότομη βουτιά. Για τον λόγο αυτό, απαιτεί αλλεργιολογική εκτίμηση και συγκεκριμένες οδηγίες πριν από την έναρξη των καλοκαιρινών μπάνιων. Διαφορετική είναι η ηλιακή κνίδωση, κατά την οποία τα εξανθήματα εμφανίζονται μόνο στα σημεία που εκτίθενται στον ήλιο. Αν και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής, αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με την κατάλληλη θεραπεία».
Κατά τους θερινούς μήνες, αυξάνονται επίσης οι φωτοδερματίτιδες και οι φωτοαλλεργικές αντιδράσεις. Ορισμένα φάρμακα, συμπληρώματα διατροφής, καλλυντικά ή ακόμη και αντηλιακά μπορεί, σε συνδυασμό με την ηλιακή ακτινοβολία, να προκαλέσουν δερματικά εξανθήματα. Παράλληλα, συχνότερες είναι και οι δερματίτιδες εξ επαφής από φυτά, καλλυντικά ή άλλα προϊόντα που χρησιμοποιούνται το καλοκαίρι.
Ο λαγοκέφαλος δεν προκαλεί αλλεργία
Η κ. Τζέλη τονίζει ότι οι περισσότερες καλοκαιρινές αλλεργικές αντιδράσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, αρκεί να υπάρχει σωστή ενημέρωση και προετοιμασία. Συστήνει ένα βασικό φαρμακείο διακοπών με αντιισταμινικό και κατάλληλες τοπικές κρέμες για απλά τσιμπήματα, ενώ υπενθυμίζει ότι οι ασθενείς με γνωστό ιστορικό αλλεργίας δεν πρέπει να ξεχνούν ποτέ τα φάρμακα που τους έχει συστήσει ο αλλεργιολόγος τους. Αναφερόμενη στα θαλάσσια είδη που απασχολούν τον τελευταίο καιρό τους λουόμενους, διευκρινίζει ότι ο λαγοκέφαλος δεν προκαλεί αλλεργία, αλλά σοβαρή τοξική δηλητηρίαση εφόσον καταναλωθεί, ενώ το λεοντόψαρο μπορεί να προκαλέσει επώδυνα τσιμπήματα και μόνο σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις έχουν περιγραφεί αλλεργικές αντιδράσεις. Καταλήγοντας, η αλλεργιολόγος παίδων και ενηλίκων, υπογραμμίζει ότι οι αλλεργίες δεν πρέπει να στερούν τις καλοκαιρινές διακοπές. «Η σωστή ενημέρωση, η πρόληψη, η ψυχραιμία και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας όταν εμφανίζονται σοβαρά συμπτώματα, αποτελούν τα βασικά “όπλα” για ένα ασφαλές καλοκαίρι».