Η γιατρός από την Κρήτη στο νοσοκομείο του 22ου αιώνα: Εκεί που ο άνεργος νοσηλεύεται δίπλα στον βασιλιά

Πώς είναι να δουλεύεις στο Κarolinska στη Στοκχόλμη, το Νο 1 νοσοκομείο της Ευρώπης, όπου ένας άνεργος έχει την ίδια κορυφαία περίθαλψη με ένα μέλος της βασιλικής οικογένειας;

Για το «πολιτισμικό σοκ» που ένιωσε όταν μπήκε για πρώτη φορά μέσα στον χώρο, ο οποίος μοιάζει με γκαλερί τέχνης, μιλά στην «Π» η Μαρία Ρασιδάκη, διευθύντρια του ΕΣΥ στη Γυναικολογική-Μαιευτική Κλινική του ΠΑΓΝΗ.

Η κυρία Ρασιδάκη πήρε εκπαιδευτική άδεια ενός χρόνου από το ΚΕΣΥ για να εργαστεί εκεί ως κλινική ερευνήτρια στον τομέα της όγκο-γονιμότητας και μας περιγράφει όλα όσα έχει δει και έχει ζήσει μέχρι σήμερα στο νοσοκομείο που έρχεται από το μέλλον.

Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που σας έκανε εντύπωση, μπαίνοντας στο Karolinska της Σουηδίας;

-Η απόλυτη ησυχία και η έλλειψη «νοσοκομειακής» αίσθησης. Το Karolinska μοιάζει περισσότερο με high-tech γκαλερί τέχνης. Το νοσοκομείο έχει επενδύσει εκατομμύρια σε έργα τέχνης, εγκαταστάσεις και φως.

Θα δεις αυτόνομα ρομποτάκια να μεταφέρουν φαγητό, ιματισμό και φάρμακα, κινούμενα σε δικές τους διαδρομές, αφήνοντας το προσωπικό ελεύθερο να ασχοληθεί μόνο με τον ασθενή.

Τα πάντα γίνονται με οθόνες αφής και η ροή των ασθενών είναι τόσο ρυθμισμένη που δεν υπάρχουν ουρές στις αναμονές. Θα δυσκολευτείς να ξεχωρίσεις ποιος είναι ο «μεγάλος καθηγητής» και ποιος ο νοσηλευτής. Όλοι φορούν τις ίδιες απλές στολές, όλοι κινούνται με την ίδια ηρεμία και κανείς δεν τρέχει πανικόβλητος.

Το σύστημα λειτουργεί τόσο καλά, που κανένας δεν χρειάζεται να φωνάξει ή να επιβληθεί.

Πώς είναι να δουλεύει εκεί ένας γιατρός που προέρχεται από το ελληνικό σύστημα υγείας;

-Η αλλαγή προκαλεί «πολιτισμικό σοκ», κυρίως λόγω της οργάνωσης, της ηρεμίας, της νοοτροπίας.

Στο Karolinska, ο ειδικευόμενος μπορεί να διαφωνήσει με τον διευθυντή αν έχει επιστημονικά επιχειρήματα. Όλοι αποκαλούν ο ένας τον άλλον με το μικρό τους όνομα. Το «κύριε καθηγητά» πρακτικά δεν υπάρχει.

Δεν υπάρχουν ουρές, ούτε φωνές, ούτε ένταση. Οι ώρες εργασίας είναι 7-8 ώρες ημερησίως, με διάλειμμα για καφέ και φαγητό.

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, στη Σουηδία ο μισθός είναι ατομικός και διαφοροποιημένος. Οι καθαροί μισθοί στα νοσοκομεία είναι περίπου 3-5 φορές μεγαλύτεροι από τους αντίστοιχους της Ελλάδος (εξαρτάται από την ειδικότητα, τον τίτλο σου, την πόλη που δουλεύεις και το ποσοστό εργασίας σου).

Οι υπερωρίες και οι εφημερίες πληρώνονται επιπλέον. Κάθε χρόνο αυξάνεται ο μισθός κατά ελάχιστο ποσοστό 3,2%. Η τελική αύξηση μισθού κάθε γιατρού εξαρτάται από την ετήσια αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη την απόδοση, τις νέες δεξιότητες και τις ευθύνες που ανέλαβε. Το Karolinska σε ενθαρρύνει και συχνά σε πληρώνει, να αφιερώνεις ένα μέρος του χρόνου σου στην έρευνα.

Πώς είναι η εμπειρία του ασθενή; Υπάρχει κάτι στην προσέγγιση της φροντίδας που ξεπερνά την απλή ιατρική πράξη;

-Η φροντίδα του ασθενούς στο Karolinska έχει να κάνει πρωτίστως με τον σεβασμό στην προσωπικότητα και την αξιοπρέπειά του χωρίς διακρίσεις.

Η προσέγγισή τους ονομάζεται «Φροντίδα με επίκεντρο τον ασθενή». Οι γιατροί παρουσιάζουν τις επιλογές και ο ασθενής συμμετέχει ενεργά στην επιλογή του θεραπευτικού πλάνου, λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές του αξίες και τον τρόπο ζωής του.

Ειδικά στο νέο κτήριο στη Solna, το περιβάλλον έχει σχεδιαστεί για να μειώνει το στρες και να επιταχύνει την ανάρρωση. Όλοι οι ασθενείς έχουν το δικό τους μονόκλινο δωμάτιο με ιδιωτικό μπάνιο και χώρο για έναν συγγενή να διανυκτερεύσει. Αυτό μειώνει τις λοιμώξεις και προσφέρει ιδιωτικότητα.

Το νοσοκομείο είναι γεμάτο με έργα τέχνης και μεγάλες τζαμαρίες που επιτρέπουν στο φυσικό φως να εισέρχεται, καθώς έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι το περιβάλλον επηρεάζει τη βιολογία της ίασης.

Το 2026, το Karolinska είναι το κορυφαίο στην Ευρώπη και το 4ο καλύτερο στον κόσμο. Σε τι σημεία υπερέχει;

-Πράγματι, για το 2026 (όπως και το 2023 και το 2025), το Karolinska University Hospital στη Στοκχόλμη κατατάσσεται ως το κορυφαίο νοσοκομείο στην Ευρώπη και το 4ο καλύτερο παγκοσμίως, σύμφωνα με τη λίστα “World’s Best Hospitals 2026” του Newsweek, όπου συμμετέχουν πάνω από 2.300-2.500 ιδρύματα.

Η υπεροχή του σχετίζεται με πολλές παραμέτρους.

Το Karolinska ξεχωρίζει για τη στενή και συστηματική συνεργασία του με το Karolinska Institutet, γεγονός που επιτρέπει την άμεση μεταφορά επιστημονικών ανακαλύψεων στη φροντίδα των ασθενών.

• Χρήση προηγμένων αλγορίθμων για διαγνωστικά και θεραπευτικά πλάνα.
• Πρωτοπορία στην εφαρμογή νέων ρομποτικών συστημάτων.
• Υψηλό επίπεδο ψηφιοποίησης των διαδικασιών και των δεδομένων εικόνας.
• Κορυφαίες επιδόσεις στην ίαση και τη διαχείριση σοβαρών περιστατικών.
• Υψηλά ποσοστά ικανοποίησης των ασθενών, όσον αφορά την ποιότητα της φροντίδας και τη συμπεριφορά του προσωπικού.
• Η Σουηδία διαθέτει πάνω από 100 εθνικά μητρώα ποιότητας υγείας, τα οποία το Karolinska αξιοποιεί για τη συνεχή βελτίωση των υπηρεσιών του.

Είναι ένα «ελίτ» νοσοκομείο μόνο για λίγους, ή παραμένει ένα δημόσιο και προσβάσιμο ίδρυμα για όλους;

-Το Karolinska είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα νοσοκομεία στον κόσμο, ακριβώς επειδή καταφέρνει να είναι ταυτόχρονα «ελίτ» στην εξειδίκευση και τεχνολογία και δημόσιο στην πρόσβαση.

Δεν είναι ένα ιδιωτικό κέντρο για λίγους και εκλεκτούς. Κάθε κάτοικος της Σουηδίας, από έναν άνεργο μέχρι ένα μέλος της βασιλικής οικογένειας, έχει δικαίωμα στην ίδια κορυφαία φροντίδα με το ίδιο χαμηλό κόστος, το ετήσιο πλαφόν των 100-120€, ανεξάρτητα των επισκέψεων.

Δεν υπάρχουν πολυτελείς σουίτες για όσους πληρώνουν παραπάνω. Η φιλοσοφία είναι ότι η καλύτερη δυνατή ιατρική φροντίδα είναι ανθρώπινο δικαίωμα, όχι προνόμιο.

Στα νοσοκομεία της Κρήτης, οι γιατροί συχνά διαμαρτύρονται για εξάντληση. Υπάρχει το ίδιο πρόβλημα στη Σουηδία ή έχουν βρει τη «χρυσή τομή» εργασίας-ζωής;

-Σε όλη την Ελλάδα και όχι μόνο στην Κρήτη, οι περισσότεροι μάχιμοι γιατροί αλλά και νοσηλευτές παθαίνουν burnout. Αυτό δεν υπάρχει στην Σουηδία, καθώς υπάρχει πληθώρα διοικητικού και νοσηλευτικού-παραϊατρικού προσωπικού και σαφής επάρκεια ιατρών, που -λόγω της οργάνωσης και του προγραμματισμού- γνωρίζουν με μεγάλη ακρίβεια πολλές εβδομάδες πριν σε ποιο «πόστο» θα βρίσκονται και ποιους ασθενείς θα εξετάσουν ή θα χειρουργήσουν.

Οι γιατροί εκτελούν το ωράριό τους και μετά τις 4.00-5.00 είναι στο σπίτι τους και ελεύθεροι να ασχοληθούν με οτιδήποτε τους ευχαριστεί. Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να ενοχληθούν στο κινητό τους για τη δουλειά τους.

Οι ασθενείς εννοείται πως απαγορεύεται να έχουν κινητά τηλέφωνα των γιατρών. Έτσι προασπίζεται κατά το μέγιστο η προσωπική και ιδιωτική ζωή των ιατρών μετά το πέρας της εργασίας τους.

Μετά από κάθε εφημερία, είναι υποχρεωτικό το ρεπό και μη διαπραγματεύσιμο. Όπως και οι άδειες των ιατρών είναι υποχρεωτικές και πρέπει να λαμβάνονται μέσα στο τρέχον έτος, για να εξασφαλίζεται η ξεκούραση και η ψυχική υγεία των γιατρών.

Η Σουηδία φημίζεται για το Lagom, την έννοια του «μέτρου» και της ισορροπίας.

Αν μπορούσατε να μεταφέρετε μία μόνο πρακτική ή μία αλλαγή από το Karolinska στο ΠΑΓΝΗ αύριο το πρωί, χωρίς να απαιτούνται εκατομμύρια ευρώ, ποια θα ήταν αυτή;

-Αν έπρεπε να διαλέξω μία μόνο αλλαγή που δεν κοστίζει χρήματα, αυτή θα ήταν η «Οριζόντια Διοίκηση και η κατάργηση της αυθεντίας».

Πώς θα μεταφραζόταν αυτό στο Πανεπιστημιακό;

-Η ευθύνη μεταφέρεται από το πρόσωπο στην ομάδα. Αυτό μειώνει το άγχος του ενός και αυξάνει την προσοχή των πολλών. Γιατί αν ο γιατρός στο ΠΑΓΝΗ νιώσει μέρος μιας ομάδας που τον προστατεύει και τον σέβεται, η εξάντληση θα μειωθεί αμέσως, ακόμα και αν οι υποδομές παραμείνουν ίδιες.

• Ανοιχτή επικοινωνία με τον ασθενή: Αντί για το «εγώ είμαι ο γιατρός και ξέρω», υιοθετείται το «αυτές είναι οι επιλογές μας, τι ταιριάζει στη ζωή σας;».
• Σεβασμός στην προσωπικότητα και αξιοπρέπεια του ασθενούς και σεβασμός στο ιατρικό απόρρητο: Χρειάζονται ιατρεία δομημένα για έναν ασθενή μόνο, με ένα γραφείο, μια εξεταστική κλίνη, απαραίτητα ιατρικά εργαλεία και υπέρηχο αν χρειάζεται.

Υπάρχουν ιατρεία στο ΠΑΓΝΗ (π.χ. γυναικολογικό ή μαιευτικό ιατρείο), όπου το ένα ιατρείο έχει 3 γραφεία μέσα και εξετάζονται ταυτόχρονα 3 ασθενείς με «βαβούρα», ένταση και θόρυβο, χωρίς κανένα σεβασμό στην ιδιωτικότητα και στο ιατρικό απόρρητο.

Περιγράψτε μας μια συγκεκριμένη ιστορία ή ένα περιστατικό που ζήσατε στο νοσοκομείο, όπου η διαφορά στη διαχείριση μεταξύ Ελλάδας και Σουηδίας είναι χαοτική.

-Στη μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής του Karolinska, μου έκανε θετική εντύπωση πως σε όλες τις διαδικασίες (ωοληψία, εμβρυομεταφορά) ήταν μέσα ο σύντροφος.

Το ζευγάρι αναλυτικά ελάμβανε κάθε πληροφορία που ήθελε και ο γιατρός με υπομονή απαντούσε σε όλες τις ερωτήσεις και απορίες του ζευγαριού, αναλύοντας διεξοδικά όλες τις κινήσεις της διαδικασίας.

Δεν υπήρχαν σκοτεινά σημεία ή πράγματα που δεν μπορεί το ζευγάρι να καταλάβει, επειδή δεν έχουν τις «απαραίτητες γνώσεις». Όλα διευκρινίζονταν και ήταν απόλυτα κατανοητά.

Κάθε ωάριο έπαιρνε ένα κωδικό και bar code και όταν γονιμοποιούνταν, καταγραφόταν βιντεοσκοπημένη στο εργαστήριο όλη η εξέλιξή του, την οποία μπορούσες να δεις ξανά καρέ-καρέ. Απόλυτος σεβασμός στο γενετικό υλικό.

Αντίστοιχα, στο ΠΑΓΝΗ δεν επιτρέπεται να μπει ο σύζυγος ούτε στην αίθουσα τοκετού που γεννάει η γυναίκα του, παρόλο που σε όλα τα νοσοκομεία της Ευρώπης όχι μόνο επιτρέπεται, αλλά και ενθαρρύνεται η πρακτική της συμμετοχής του συζύγου στη διαδικασία του τοκετού.

Τελικά, μαζί με όλα τα υπέρ και τα κατά, αξίζει να φύγει ένας γιατρός με την οικογένειά του από την Ελλάδα, για να ζήσει και να εργαστεί σε ένα νοσοκομείο όπως το Karolinska, σε μια χώρα όπως η Σουηδία;

-Η απάντηση στο «αν αξίζει» είναι υποκειμενική, αλλά για έναν Έλληνα γιατρό με οικογένεια, η ζυγαριά συνήθως κλίνει προς το «ναι», αν προτεραιότητα είναι η οικογενειακή ηρεμία, η οικονομική άνεση, η ποιοτική εργασία και η ιατρική εξέλιξη και προς το «όχι» αν προτεραιότητα είναι η έντονη κοινωνική ζωή και το κλίμα του χειμώνα.

Η άνοιξη και το καλοκαίρι στην Στοκχόλμη είναι χαρά Θεού. Υπέροχη φύση, λίμνες, θάλασσα, νησιά, δέντρα όλα ανθισμένα, παντού τουλίπες και λουλούδια! Ούτε ένα αδέσποτο! Ούτε ένα σκουπιδάκι στον δρόμο! Ο χειμώνας όμως είναι ζόρικος, κυρίως για το σκοτάδι.