Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι γυναίκες επηρεάζονται συχνότερα και πιο έντονα από τις εποχικές αλλεργίες σε σχέση με τους άνδρες.
Για πολλές γυναίκες, η άνοιξη δεν σημαίνει μόνο ανθισμένα δέντρα και μεγαλύτερες ημέρες, αλλά και μια συχνά αέναη μάχη με αλλεργίες που μοιάζουν να εντείνονται χρόνο με τον χρόνο. Φαγούρα στα μάτια, καταρροή, βήχας, ακόμη και κρίσεις άσθματος συνθέτουν μια καθημερινότητα που, σύμφωνα με ειδικούς, δεν είναι ούτε υπερβολή ούτε σύμπτωση. Αντίθετα, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι γυναίκες επηρεάζονται συχνότερα και πιο έντονα από τις εποχικές αλλεργίες σε σχέση με τους άνδρες.
«Οι αλλεργίες γίνονται χειρότερες κάθε χρόνο»
«Οι αλλεργίες γίνονται χειρότερες κάθε χρόνο», σημειώνει η Elise Liu μιλώντας στo WIRED, καθηγήτρια στο Τμήμα Αλλεργιολογίας και Ανοσολογίας της Ιατρικής Σχολής του Γέιλ. Όπως εξηγεί, ένας βασικός λόγος είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία παρατείνει την περίοδο ανθοφορίας και αυξάνει τη συγκέντρωση γύρης στην ατμόσφαιρα. Ωστόσο, η ένταση των συμπτωμάτων δεν εξηγείται μόνο από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Στατιστικά στοιχεία από το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Στατιστικής της Υγείας δείχνουν ότι στην ενήλικη ζωή οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά αλλεργιών σε σχέση με τους άνδρες: περίπου 29,5% έναντι 20,7%. Το ίδιο ισχύει και για το άσθμα, με ποσοστά 9,7% για τις γυναίκες έναντι 6,2% για τους άνδρες. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η διαφορά δεν υπάρχει στην παιδική ηλικία. Αντίθετα, τότε είναι – συγκεκριμένα μεταξύ 6-15 ετών – που τα αγόρια εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά αλλεργιών και άσθματος σε σχέση με τα κορίτσια.
Η αλλαγή αυτή συμβαίνει στην εφηβεία και συνδέεται άμεσα με τις ορμονικές μεταβολές. «Δεν είναι σύμπτωση», εξηγεί η Payel Gupta, αλλεργιολόγος και εκπρόσωπος του American College of Allergy, Asthma and Immunology. «Η ανατροπή συμβαίνει ακριβώς την περίοδο που αλλάζουν τα επίπεδα των ορμονών». Σύμφωνα με την ίδια, τα οιστρογόνα ενισχύουν συγκεκριμένες ανοσολογικές αντιδράσεις που σχετίζονται με τη φλεγμονή, καθιστώντας τον οργανισμό πιο ευαίσθητο στα αλλεργιογόνα.
Σε κυτταρικό επίπεδο, η επίδραση είναι ακόμη πιο συγκεκριμένη. Τα οιστρογόνα ενεργοποιούν τα μαστοκύτταρα, τα οποία απελευθερώνουν ισταμίνη – την ουσία που ευθύνεται για τα κλασικά συμπτώματα των αλλεργιών, όπως φτέρνισμα, δακρύρροια και συμφόρηση. «Επειδή τα μαστοκύτταρα στις γυναίκες ενεργοποιούνται πιο εύκολα, απαιτείται μικρότερη έκθεση σε αλλεργιογόνα για να εμφανιστεί αντίδραση», εξηγεί η Liu.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο συχνότερα επεισόδια, αλλά και μεγαλύτερη ένταση. Οι γυναίκες παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων, όπως αναφυλαξία, καθώς και πιο έντονα επεισόδια άσθματος. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Open Respiratory Research κατέδειξε ότι οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερες εξάρσεις και μεγαλύτερη στένωση των αεραγωγών σε σύγκριση με τους άνδρες.
Ωστόσο, οι βιολογικοί παράγοντες δεν είναι οι μόνοι υπεύθυνοι. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι γυναίκες συχνά υποδιαγιγνώσκονται ή υποθεραπεύονται. «Τα συμπτώματα πολλές φορές αποδίδονται σε άγχος ή δεν λαμβάνονται σοβαρά υπόψη», τονίζει η Gupta, επισημαίνοντας ένα ευρύτερο πρόβλημα στον τρόπο που αντιμετωπίζεται η υγεία των γυναικών.
Ένας ακόμη παράγοντας που διαφοροποιεί την εμπειρία των αλλεργιών στις γυναίκες είναι ο εμμηνορροϊκός κύκλος. Οι ορμονικές διακυμάνσεις επηρεάζουν άμεσα την ένταση των συμπτωμάτων. «Πολλές γυναίκες παρατηρούν ότι οι αλλεργίες τους επιδεινώνονται πριν την περίοδο», λέει η Gupta. Η φάση αυτή, γνωστή ως ωχρινική φάση, χαρακτηρίζεται από πτώση της προγεστερόνης και μεταβολές στα επίπεδα οιστρογόνων, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τη φλεγμονώδη αντίδραση.
Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι ορμόνες μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και αλλεργική αντίδραση. Υπάρχει μια σπάνια κατάσταση, γνωστή ως υπερευαισθησία στην προγεστερόνη, όπου ο οργανισμός αντιδρά στην ίδια την ορμόνη. Τα συμπτώματα κυμαίνονται από κνίδωση έως σοβαρές συστηματικές αντιδράσεις, ακόμη και αναφυλαξία.
Παρά τη σοβαρότητα του προβλήματος, οι αλλεργίες είναι σε μεγάλο βαθμό διαχειρίσιμες, εφόσον υπάρχει σωστή καθοδήγηση. Οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία της έγκαιρης έναρξης θεραπείας. «Μην περιμένετε να επιδεινωθούν τα συμπτώματα», συμβουλεύει η Gupta. «Τα αντιισταμινικά και τα ρινικά σπρέι είναι πιο αποτελεσματικά όταν ξεκινούν πριν από την περίοδο έξαρσης».
Η παρακολούθηση των συμπτωμάτων σε σχέση με τον κύκλο μπορεί επίσης να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την εξατομίκευση της θεραπείας. Παράλληλα, η διάγνωση μέσω δερματικών ή αιματολογικών τεστ βοηθά στον εντοπισμό των συγκεκριμένων αλλεργιογόνων, επιτρέποντας πιο στοχευμένες παρεμβάσεις.
Σε περιπτώσεις έντονων αλλεργιών, η ανοσοθεραπεία – γνωστή και ως «εμβόλια αλλεργίας» – αποτελεί μια από τις λίγες θεραπείες που δεν περιορίζονται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά τροποποιούν την ίδια την πορεία της νόσου. «Είναι η μόνη θεραπεία που αλλάζει την υποκείμενη αιτία», σημειώνει η Gupta.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την εγκυμοσύνη, όπου η επιλογή φαρμάκων πρέπει να γίνεται με αυξημένη προσοχή. Τα τελευταία χρόνια, βιολογικές θεραπείες όπως το dupilumab και το omalizumab κερδίζουν έδαφος, αν και η έλλειψη δεδομένων με βάση το φύλο παραμένει πρόβλημα.
Σε κάθε περίπτωση, το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: οι γυναίκες δεν θα πρέπει να υπομένουν σιωπηλά τα συμπτώματα. «Αν επηρεάζουν τον ύπνο, την εργασία ή την ποιότητα ζωής σας, πρέπει να το πείτε στον γιατρό σας», τονίζει η Gupta.