Το ενδιαφέρον για την πιθανή σχέση που συνδέει τον αυτισμό με τις διατροφικές συνήθειες έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, εν μέρει επειδή ο αυτισμός συνοδεύεται συχνά από γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως δυσκοιλιότητα, διάρροια και κοιλιακό άλγος. Ορισμένες μελέτες έχουν εντοπίσει διαφορές στα βακτήρια του εντέρου ατόμων στο φάσμα.
Ορισμένοι γονείς επιλέγουν για τα παιδιά τους δίαιτες χωρίς γλουτένη ή χωρίς γαλακτοκομικά προϊόντα, αλλά αυτές οι προσεγγίσεις παραμένουν αμφιλεγόμενες. Οι απόψεις των γιατρών διίστανται ως προς το αν τέτοιες δίαιτες είναι γενικά χρήσιμες ή ωφελούν μόνο μια μικρή υποομάδα παιδιών στο φάσμα, με συγκεκριμένες ευαισθησίες στο πεπτικό σύστημα ή το ανοσοποιητικό σύστημα.
Το διαχρονικό ερώτημα των ερευνητών, επομένως, είναι: Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει τα συμπτώματα της διαταραχής του φάσματος του αυτισμού;
Μια νέα έρευνα, που διεξήχθη από επιστήμονες του Νοσοκομείου Qilu του Πανεπιστημίου Shandong στην Κίνα, ανέλυσε γενετικά που προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις δια βίου διατροφικές τάσεις των ανθρώπων, με στόχο να διαπιστώσει εάν αυτές συνδέονται με τη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος (ASD).
Οι ερευνητές διευκρίνισαν εξαρχής ότι ο αυτισμός είναι παρών από τη γέννηση -ακόμη κι αν διαγνωστεί αργότερα- και ότι τα ευρήματά τους δεν υποδηλώνουν ότι η διατροφή προκαλεί αυτισμό.
Πραγματοποίησαν δύο ξεχωριστές αναλύσεις. Αρχικά, εξέτασαν μεγάλα σύνολα γενετικών δεδομένων, για να αξιολογήσουν αν οι δια βίου διατροφικές συνήθειες συνδέονται με τον αυτισμό. Διερεύνησαν, επίσης, εάν η δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξήγηση των παρατηρούμενων συσχετίσεων.
Από τα σχεδόν 200 τρόφιμα που μελετήθηκαν, 2 συνδέθηκαν με μεγαλύτερη πιθανότητα αυτισμού: Τα ζυμαρικά ολικής αλέσεως, που περιέχουν γλουτένη και το κρεμώδες τυρί, που έχει υψηλή περιεκτικότητα σε καζεΐνη. Αντίθετα, οι μπανάνες έδειξαν την αντίθετη τάση – η μεγαλύτερη κατανάλωσή τους συνδέθηκε με μικρότερη πιθανότητα αυτισμού. Ειδικότερα, διαπίστωσαν ότι το κρεμώδες τυρί συνδέεται με μικρές, αλλά μετρήσιμες αλλαγές στους δείκτες του ανοσοποιητικού συστήματος που σχετίζονται με λοιμώξεις και φλεγμονές.
Στο δεύτερο μέρος της μελέτης, η ομάδα εξέτασε τα ιατρικά αρχεία 78 παιδιών με αυτισμό ηλικίας 2-7 ετών. Με την υποστήριξη των γονέων, περίπου τα μισά από τα παιδιά ακολούθησαν μια δίαιτα χωρίς γλουτένη και γαλακτοκομικά προϊόντα για μια περίοδο από 6 μήνες έως 1 έτος, ενώ τα υπόλοιπα συνέχισαν τη συνήθη διατροφή τους.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ερευνητές παρακολούθησαν συμπεριφορικά μέτρα, όπως επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, επικοινωνία και κοινωνική αλληλεπίδραση. Μέτρησαν επίσης δείκτες του ανοσοποιητικού, που σχετίζονται με την ευαισθησία στο γάλα και το σιτάρι.
Ανοσολογικές αλλαγές χωρίς σαφή βελτίωση των συμπτωμάτων
Μέχρι το τέλος της μελέτης, δεν υπήρχε σαφής διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων στα τυπικά μέτρα των συμπτωμάτων του αυτισμού. Ωστόσο, τα παιδιά που ακολούθησαν τη δίαιτα χωρίς γλουτένη και γαλακτοκομικά προϊόντα παρουσίασαν σημαντική μείωση των αντισωμάτων του ανοσοποιητικού που συνδέονται με το γάλα και το σιτάρι.
Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αλλαγές στη διατροφή μπορούν να επηρεάσουν τις ανοσολογικές αντιδράσεις. «Μια δίαιτα χωρίς γλουτένη και καζεΐνη μπορεί να ρυθμίσει αποτελεσματικά τις ανοσολογικές αντιδράσεις που σχετίζονται με συγκεκριμένα τρόφιμα», γράφουν στην αναφορά τους, προειδοποιώντας ωστόσο ότι η διατροφή δε μπορεί να θεωρηθεί θεραπεία για τον αυτισμό.
Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες υπογραμμίζουν ότι μελέτες όπως αυτή μπορούν να εντοπίσουν μοτίβα, αλλά δεν μπορούν να αποδείξουν ότι ορισμένα τρόφιμα προκαλούν αυτισμό ή ότι οι περιοριστικές δίαιτες βελτιώνουν τα βασικά συμπτώματα. Προειδοποιούν, επίσης, ότι η εξάλειψη σημαντικών ομάδων τροφίμων μπορεί να ενέχει διατροφικούς κινδύνους, ιδίως για τα μικρά παιδιά, εάν δεν γίνεται υπό προσεκτική επίβλεψη.
Οι ερευνητές διευκρίνισαν, επίσης, ότι τα ευρήματά τους βασίζονται σε σχετικά μικρό μέγεθος δείγματος και ζήτησαν τη διεξαγωγή μεγαλύτερων μελετών για την επιβεβαίωση των βασικών συμπερασμάτων.
Σύμφωνα με την Εθνική Εταιρεία Αυτισμού του Ηνωμένου Βασιλείου, περισσότεροι από 1 στους 100 ανθρώπους είναι στο φάσμα του αυτισμού, μιας αναπτυξιακής διαταραχής που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν, αλληλεπιδρούν και βιώνουν τον κόσμο.