Ερευνητική ομάδα στη Γερμανία αναφέρει ότι μια νέα τεχνολογία μπορεί να ταυτοποιεί άτομα ακόμη και όταν δεν φέρουν συσκευή με ενεργοποιημένο το WiFi καταγράφοντας παθητικά σήματα σε ραδιοδίκτυα γεγονός που εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και οδηγεί σε εκκλήσεις για ισχυρότερα συστήματα προστασίας.
Το να περάσετε έξω από ένα καφέ με ενεργό δίκτυο WiFi μπορεί να αρκεί για να ταυτοποιηθείτε ακόμη και αν δεν έχετε μαζί σας κινητό τηλέφωνο. Ερευνητές στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης (ΚΙΤ) έδειξαν ότι οι άνθρωποι μπορούν να αναγνωριστούν αποκλειστικά μέσω της καταγραφής της επικοινωνίας WiFi στο περιβάλλον τους, μια δυνατότητα που, όπως προειδοποιούν, αποτελεί σοβαρή απειλή για την προσωπική ιδιωτικότητα.
Η μέθοδος δεν απαιτεί τα άτομα να φέρουν ηλεκτρονικές συσκευές ούτε βασίζεται σε εξειδικευμένο εξοπλισμό. Αντίθετα αξιοποιεί συνηθισμένες συσκευές WiFi που ήδη επικοινωνούν μεταξύ τους σε κοντινή απόσταση. Καθώς τα ραδιοκύματα κινούνται στον χώρο και αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπους, δημιουργούν διακριτά μοτίβα που μπορούν να καταγραφούν και να αναλυθούν. Τα μοτίβα αυτά είναι συγκρίσιμα με εικόνες που παράγονται από κάμερες, αλλά σχηματίζονται με ραδιοσήματα αντί για φως. Η ερευνητική ομάδα τονίζει ότι αυτή η αναδυόμενη δυνατότητα αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για ισχυρότερη προστασία της ιδιωτικότητας.
Παρατηρώντας τη διάδοση των ραδιοκυμάτων μπορούμε να δημιουργήσουμε μια εικόνα του περιβάλλοντος και των ατόμων που βρίσκονται σε αυτό, λέει ο καθηγητής Τόρστεν Στρούφε από το KASTEL, το Ινστιτούτο Ασφάλειας και Αξιοπιστίας Πληροφοριακών Συστημάτων του KIT.
Αυτό λειτουργεί παρόμοια με μια κανονική κάμερα με τη διαφορά ότι στην περίπτωσή μας χρησιμοποιούνται ραδιοκύματα αντί για φωτεινά κύματα για την αναγνώριση εξηγεί ο Στρούφε. Έτσι δεν έχει σημασία αν φέρετε μαζί σας συσκευή WiFi ή όχι. Η απενεργοποίηση της δικής σας συσκευής δεν προσφέρει προστασία λέει ο ειδικός διότι αρκεί να είναι ενεργές άλλες συσκευές WiFi στο περιβάλλον σας.
Σιωπηλοί παρατηρητές
Αυτή η τεχνολογία μετατρέπει κάθε δρομολογητή σε πιθανό μέσο επιτήρησης, προειδοποιεί ο Γιούλιαν Τοντ από το KASTEL. Αν περνάτε τακτικά έξω από ένα καφέ που διαθέτει δίκτυο WiFi, θα μπορούσατε να ταυτοποιηθείτε εκεί χωρίς να το αντιληφθείτε και να αναγνωριστείτε αργότερα, για παράδειγμα από δημόσιες αρχές ή εταιρείες.
Ο Φέλιξ Μόρσμπαχ σημειώνει ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών ή οι κυβερνοεγκληματίες διαθέτουν σήμερα απλούστερους τρόπους παρακολούθησης όπως η πρόσβαση σε συστήματα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης ή σε έξυπνα κουδούνια με κάμερα. Ωστόσο τα πανταχού παρόντα ασύρματα δίκτυα ενδέχεται να εξελιχθούν σε μια σχεδόν καθολική υποδομή επιτήρησης με ένα ανησυχητικό χαρακτηριστικό: είναι αόρατα και δεν προκαλούν υποψίες. Τα δίκτυα WiFi βρίσκονται πλέον στα περισσότερα σπίτια, γραφεία, εστιατόρια και δημόσιους χώρους.
Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός
Σε αντίθεση με επιθέσεις που βασίζονται σε αισθητήρες LIDAR ή σε παλαιότερες τεχνικές μέσω WiFi που χρησιμοποιούν πληροφορίες κατάστασης καναλιού, δηλαδή μετρήσεις του τρόπου με τον οποίο τα ραδιοσήματα μεταβάλλονται όταν ανακλώνται σε τοίχους, έπιπλα ή ανθρώπους, αυτή η προσέγγιση δεν απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό. Μπορεί να υλοποιηθεί με μια τυπική συσκευή WiFi.
Η μέθοδος αξιοποιεί την κανονική επικοινωνία δικτύου μεταξύ των συνδεδεμένων συσκευών και του δρομολογητή. Οι συσκευές αυτές στέλνουν τακτικά σήματα ανατροφοδότησης στο δίκτυο, γνωστά ως πληροφορίες ανατροφοδότησης διαμόρφωσης δέσμης, τα οποία μεταδίδονται χωρίς κρυπτογράφηση και μπορούν να διαβαστούν από οποιονδήποτε βρίσκεται εντός εμβέλειας.
Με τη συλλογή αυτών των δεδομένων μπορούν να δημιουργηθούν εικόνες ανθρώπων από πολλαπλές οπτικές γωνίες, επιτρέποντας την ταυτοποίηση ατόμων. Αφού εκπαιδευτεί το μοντέλο μηχανικής μάθησης, η διαδικασία αναγνώρισης διαρκεί μόλις λίγα δευτερόλεπτα.
Σε μελέτη με 197 συμμετέχοντες η ερευνητική ομάδα κατάφερε να συμπεράνει την ταυτότητα των ατόμων με σχεδόν εκατό τοις εκατό ακρίβεια ανεξάρτητα από την οπτική γωνία ή τον τρόπο βάδισης. «Η τεχνολογία είναι ισχυρή αλλά ταυτόχρονα ενέχει κινδύνους για τα θεμελιώδη δικαιώματά μας ιδιαίτερα για την ιδιωτικότητα» τονίζει ο Στρούφε.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε αυταρχικά καθεστώτα, όπου η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση διαδηλωτών. Για το λόγο αυτό καλούν επειγόντως στη λήψη προστατευτικών μέτρων και στη θέσπιση εγγυήσεων ιδιωτικότητας στο επικείμενο πρότυπο WiFi IEEE 802.11bf.