Το πρώτο κέντρο ιδρύθηκε το 2014 στο Ανσέονγκ, στην ορεινή Νότια Κορέα. Προσφέρει δωρεάν φιλοξενία σε εφήβους που έχουν αναπτύξει έντονη εξάρτηση από τις οθόνες. Υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και ατελείωτες ώρες ψηφιακής κατανάλωσης έχουν καταλάβει την καθημερινότητά τους. Το κέντρο επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή την πραγματικότητα, παρέχοντας ψυχολογική υποστήριξη, πρακτικές διαλογισμού και ένα πρόγραμμα ομαδικών δραστηριοτήτων που ενισχύουν την κοινωνική επαφή και την αυτογνωσία.
“Πρόκειται για κέντρα υπό την έννοια ότι παρέχουν ολοκληρωμένη υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της διάγνωσης”, εξηγεί ο Λούις Παλιγιάνο, ανταποκριτής του RTBF στη Ν. Κορέα. “Προσπαθούμε πραγματικά να δούμε τους νέους που έχουν πρόβλημα με τις οθόνες, που περνούν πολλές ώρες στο Διαδίκτυο. Και αν αυτό έχει αντίκτυπο στους γύρω τους, ιδίως στο σχολείο. Και τότε θα τους υποστηρίξουμε μέσω δραστηριοτήτων, ώστε να μπορέσουν να έρθουν ξανά σε επαφή με την πραγματικότητα. Και στη συνέχεια θα πρέπει να μιλήσουν με τους ανθρώπους γύρω τους, να μοιραστούν τις εντυπώσεις και τις εμπειρίες τους. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ένα πλούσιο πρόγραμμα δραστηριοτήτων, κυρίως σε εξωτερικούς χώρους, όπως κυνήγι θησαυρού, μουσική (π.χ. πιάνο), ζωγραφική, αθλητικές δράσεις, αλλά και κοινωνική προσφορά, όπως η βοήθεια σε ηλικιωμένους. Πρόκειται για απτές, βιωματικές εμπειρίες που στοχεύουν στο να βοηθήσουν τους νέους να ανακτήσουν την αυτοεκτίμησή τους και να αποστασιοποιηθούν από τις οθόνες, στις οποίες ήταν απορροφημένοι έως και δέκα ώρες ημερησίως. Μέσα από αυτή την επιστροφή στην πραγματικότητα, τα κέντρα μπορούν να εντοπίσουν όσους έχουν αναπτύξει πραγματικά παθολογική σχέση με την τεχνολογία, ενώ οι υπόλοιποι έχουν την ευκαιρία να ξαναβρούν τη χαμένη γεύση της ανθρώπινης επαφής” συνεχίζει.
Δεν πρόκειται για την απλή απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων, αλλά για την εκπαίδευση των νέων στο να μειώνουν συνειδητά τη χρήση τους, ακόμη και να τα απομακρύνουν από την καθημερινότητά τους. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ένα πιο εξειδικευμένο κέντρο που δημιουργήθηκε το 2013, με την ονομασία Prison Inside Me. Ο χώρος αυτός λειτουργεί ως μια μορφή εθελοντικής φυλακής: οι συμμετέχοντες επιλέγουν να απομονωθούν για ένα Σαββατοκύριακο, μία εβδομάδα ή ακόμη και έναν μήνα, με στόχο την πλήρη ψηφιακή αποτοξίνωση. Η προσέγγιση είναι αυστηρή, ριζοσπαστική και σχεδόν στρατιωτική. Οι ένοικοι διαμένουν σε λιτά δωμάτια, απογυμνωμένα από κάθε αντικείμενο, με μοναδικό “περισπασμό” τη θέα στα βουνά, αφιερώνοντας τον χρόνο τους στον διαλογισμό και στον στοχασμό γύρω από το νόημα της ζωής.
Συγκεχυμένα στοιχεία για την ψηφιακή τεχνολογία στη Νότια Κορέα και σε όλο τον κόσμο
Η ψηφιακή εξάρτηση στην Ευρώπη είναι περίπου 11%. Στη Νότια Κορέα, το ποσοστό αυτό πλησιάζει το 43%.
“Αυτό φυσικά οφείλεται στο γεγονός ότι η χώρα είναι εξαιρετικά διασυνδεδεμένη, αφού σχεδόν όλοι διαθέτουν κινητό τηλέφωνο”, επισημαίνει ο ανταποκριτής του RTBF. “Το 100% των νέων έχει smartphone, κάτι που καθιστά τη χρήση του αναπόφευκτη. Το αξιοποιούν για κάθε πτυχή της καθημερινότητας, κυρίως για πρακτικούς λόγους: οι τράπεζες έχουν ενσωματώσει συστήματα καρτών και πληρωμών μέσω κινητού, το ίδιο ισχύει και για τις μετακινήσεις με λεωφορείο. Έτσι, όταν βγαίνεις έξω χωρίς το τηλέφωνό σου, αισθάνεσαι σχεδόν ‘γυμνός’. Στη σύγχρονη καθημερινή ζωή, το κινητό έχει καταστεί απολύτως απαραίτητο” προσθέτει.
Σύμφωνα με την AFFiNCO:
-210 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως θα παρουσιάσουν κλινικά συμπτώματα εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 4,7% όλων των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης παγκοσμίως. Το 10 έως 14% των Αμερικανών (περίπου 41 εκατομμύρια άνθρωποι) υποφέρουν από εθιστικές συμπεριφορές που σχετίζονται με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι ασιατικές χώρες παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά εθισμού, με ορισμένες περιοχές να παρουσιάζουν ποσοστά επικράτησης που φτάνουν το 36,9% μεταξύ των φοιτητών. Η Ευρώπη παρουσιάζει μέτρια ποσοστά εθισμού, με τον υψηλότερο επιπολασμό μεταξύ των νέων. Οι ασιατικές χώρες αναφέρουν υψηλότερα ποσοστά εθισμού, με ορισμένες περιοχές να παρουσιάζουν ποσοστά επικράτησης που φτάνουν το 36,9% μεταξύ των φοιτητών. Η Ευρώπη παρουσιάζει μέτρια ποσοστά εθισμού, της τάξης του 8-12% του ενήλικου πληθυσμού- οι αναπτυσσόμενες χώρες παρουσιάζουν ταχεία αύξηση των ποσοστών εθισμού, όπου επεκτείνεται η πρόσβαση στο Διαδίκτυο.
Όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία καθημερινής χρήσης :
Μέσος ημερήσιος χρόνος οθόνης παγκοσμίως: ο καθημερινός χρόνος που αφιερώνεται στα κοινωνικά δίκτυα ανέρχεται σε 2 ώρες και 38 λεπτά. Οι ώρες αιχμής χρήσης εντοπίζονται μεταξύ 7 π.μ. και 9 π.μ., διάστημα που αντιστοιχεί στο 31% της ημερήσιας κατανάλωσης κοινωνικών μέσων. Παράλληλα, το 89% των χρηστών ελέγχει τα κοινωνικά δίκτυα μέσα στα πρώτα 30 λεπτά μετά το ξύπνημα, ενώ το 78% συνεχίζει τη χρήση τους εντός μίας ώρας πριν από τον ύπνο.
Όλο και νεότεροι
Ο Λούις Παλιγιάνο εξηγεί: “Το 2013 διεξήχθη μια μελέτη σύμφωνα με την οποία το 70% των γονέων τοποθετούσε ένα κινητό τηλέφωνο ή μια οθόνη μπροστά στα παιδιά του, προκειμένου να μπορεί να ασχοληθεί με τις δουλειές του σπιτιού. Αυτό σημαίνει ότι ήδη από την ηλικία των τριών ή τεσσάρων ετών, ορισμένα παιδιά βρίσκονταν σε κατάσταση στρες, ενώ περίπου 160.000 ανήλικοι λάμβαναν αντιμετώπιση για σοβαρό στρες ή εθισμό στις οθόνες. Κατά συνέπεια, οι σημερινοί έφηβοι, που μεγάλωσαν μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δεν κατάφεραν να αποτινάξουν αυτά τα προβλήματα”.
Αν σε όλα αυτά προστεθεί και η διαρκώς εντεινόμενη ώθηση των αρχών της χώρας για περισσότερη συνδεσιμότητα και εκσυγχρονισμό, γίνεται σαφές γιατί κρίθηκε αναγκαία η δημιουργία κέντρων ψηφιακής αποτοξίνωσης. Η Νότια Κορέα έχει γνωρίσει εντυπωσιακή ανάπτυξη, με ισχυρούς κολοσσούς όπως η Samsung και με πρωτοπορία σε τομείς όπως τα ηλεκτρονικά αθλήματα. Ωστόσο, αυτή η τεχνολογική επιτυχία συνοδεύεται από ένα σοβαρό κόστος για τους νεότερους, οι οποίοι δοκιμάζονται από την υπερβολική και ακραία χρήση των οθονών.
Πρέπει άραγε να μιλήσουμε για “ψηφιακή άνοια”; Ο όρος είναι βαρύς, ίσως όμως όχι αδικαιολόγητος. Όπως δείχνει και η δημιουργία αυτών των κέντρων, η ευαισθητοποίηση γύρω από τις επιπτώσεις της υπερβολικής ψηφιακής χρήσης βρίσκεται πλέον σε άνοδο.
“Την 1η Μαρτίου για την ακρίβεια, τα τηλέφωνα και όλες οι οθόνες, συμπεριλαμβανομένων των tablets, θα απαγορευτούν κατά τη διάρκεια των σχολικών ωρών στα σχολεία” προσθέτει ο ανταποκριτής του RTBF. “Από το δημοτικό μέχρι το γυμνάσιο! Αντιλαμβανόμαστε ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογικά προβλήματα, εθισμό, άγχος, στρες, όπου πραγματικά υπάρχει πρόβλημα κατάθλιψης στη Νότια Κορέα και το ποσοστό αυτοκτονιών μεταξύ των νέων είναι εξαιρετικά ανησυχητικό εδώ και χρόνια. Και έτσι, σε σχέση με αυτό, υπάρχουν επιτέλους νόμοι, μέτρα που λαμβάνονται και επίσης όλο και πιο σημαντικά μέτρα πρόληψης για τους γονείς” συνεχίζει.
Ποιες λύσεις υπάρχουν
Παράλληλα, δημιουργούνται ειδικές τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης. Όσοι θεωρούν ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τη χρήση των οθονών μπορούν πλέον στη Νότια Κορέα να απευθυνθούν εύκολα σε κάποιον που θα τους ακούσει και θα τους βοηθήσει να αναζητήσουν λύσεις.
Όπως λένε οι ειδικοί σε θέματα εθισμού, δεν πρόκειται για την κατάργηση των πάντων, αλλά για τη διαχείριση των ψηφιακών εργαλείων. Για παράδειγμα, απενεργοποιώντας τις ειδοποιήσεις και διαγράφοντας μη απαραίτητες ειδοποιήσεις για να αποφεύγονται οι συνεχείς προσκλήσεις. Υπάρχουν επίσης εφαρμογές που περιορίζουν τη σπατάλη χρόνου. Μπορείτε να διαγράψετε τις περιττές εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης. Όλοι γνωρίζουμε τη λειτουργία πτήσης, αλλά τώρα ήρθε η ώρα να αλλάξουμε και τη συμπεριφορά μας. Γιατί να μην κρατάμε τα τηλέφωνα μακριά από την κρεβατοκάμαρα ή το τραπέζι της τραπεζαρίας; Κάντε τακτικά διαλείμματα από τις οθόνες και χρησιμοποιείτε το διαδίκτυο για συγκεκριμένους σκοπούς αντί για παθητική κύλιση. Με άλλα λόγια, πολλαπλασιάστε τις δραστηριότητές σας: ανοιχτείτε στους άλλους, ασχοληθείτε με κάποιο άθλημα, συναντήστε φίλους και παίξτε επιτραπέζια παιχνίδια.
Το Ici le monde θα παρουσιάσει επίσης μια έκθεση σχετικά με αποτελεσματικές λύσεις για τον εθισμό. Στη Γαλλία, ένα σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αγόρασε τσέπες που κλειδώνουν με μαγνητικό σύστημα.