Μια εκτεταμένη επιστημονική έρευνα από τις Ηνωμένες Πολιτείες φέρνει στο προσκήνιο έναν λιγότερο γνωστό αλλά σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει την υγεία: την οικογενειακή κατάσταση. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα άτομα που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά καρκίνου, αναδεικνύοντας τον ρόλο που παίζουν οι κοινωνικές συνθήκες, η υποστήριξη και η πρόσβαση στην πρόληψη.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Research Communications και βασίστηκε σε δεδομένα από 12 πολιτείες των ΗΠΑ, καλύπτοντας την περίοδο 2015–2022 και άτομα ηλικίας άνω των 30 ετών.
Πάνω από 4,2 εκατ. περιστατικά – σαφείς διαφορές ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση
Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου και πάνω από 500 εκατομμύρια ανθρωποέτη παρακολούθησης, συγκρίνοντας όσους δεν παντρεύτηκαν ποτέ με άτομα που είχαν παντρευτεί, ανεξάρτητα από το αν είχαν χωρίσει ή χηρέψει.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
Στους άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ, η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου ήταν αυξημένη κατά 68%.
Στις γυναίκες, η αντίστοιχη αύξηση έφτανε το 85%.
Η τάση αυτή καταγράφηκε σε διαφορετικές ηλικίες, φυλετικές και εθνοτικές ομάδες, αλλά και σε πολλούς τύπους καρκίνου, ενώ οι διαφορές γίνονταν εντονότερες όσο αυξανόταν η ηλικία.
Σε ποιους καρκίνους εντοπίζονται οι μεγαλύτερες διαφορές
Η ανάλυση έδειξε ιδιαίτερα υψηλές αποκλίσεις:
Στους άνδρες, στον καρκίνο του πρωκτού
Στις γυναίκες, στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας
Παράλληλα, αυξημένα ποσοστά καταγράφηκαν σε καρκίνους που σχετίζονται με λοιμώξεις, κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ. Αντίθετα, μικρότερες διαφορές εντοπίστηκαν σε καρκίνους όπως του προστάτη, του θυρεοειδούς και –σε μικρότερο βαθμό– του μαστού.
Ο ρόλος των κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως ο γάμος «προστατεύει» άμεσα από τον καρκίνο. Αντίθετα, η οικογενειακή κατάσταση λειτουργεί ως ένδειξη ευρύτερων παραγόντων, όπως:
η σταθερότητα στην καθημερινότητα
η ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη
η οικονομική ασφάλεια
η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και προληπτικούς ελέγχους
Όπως αναφέρουν επιστήμονες του ΕΚΠΑ, μεταξύ των οποίων η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος, οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν καθοριστικά τη συνολική υγεία και τη συμπεριφορά απέναντι στην πρόληψη.
Ανισότητες και διαφοροποιήσεις μεταξύ πληθυσμών
Η μελέτη ανέδειξε και σημαντικές κοινωνικές ανισότητες. Για παράδειγμα, οι μαύροι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ εμφάνιζαν τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου, γεγονός που συνδέεται με παράγοντες όπως η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι ανισότητες στην πρόσβαση στην υγεία.
Στις γυναίκες, τα αποτελέσματα ήταν πιο σταθερά μεταξύ διαφορετικών ομάδων, υποδεικνύοντας ότι η απουσία γάμου σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο μέσω διαφορετικών μηχανισμών, όπως οι αναπαραγωγικές επιλογές και η καθυστέρηση τεκνοποίησης.
Το βασικό συμπέρασμα
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η οικογενειακή κατάσταση από μόνη της δεν καθορίζει την υγεία. Δεν αποτυπώνει, για παράδειγμα, την ποιότητα μιας σχέσης ή το επίπεδο στήριξης που λαμβάνει ένα άτομο.
Ωστόσο, λειτουργεί ως «καθρέφτης» βαθύτερων κοινωνικών και συμπεριφορικών ανισοτήτων. Παράγοντες όπως η μοναξιά, η οικονομική ανασφάλεια και η περιορισμένη πρόσβαση στην πρόληψη φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι σαφές: η υγεία δεν εξαρτάται μόνο από βιολογικούς παράγοντες, αλλά και από το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει και κινείται κάθε άνθρωπος.