Δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν πλέον εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης όχι μονάχα ως εργαλεία, αλλά ως παρέα, αναπτύσσοντας συναισθηματικούς δεσμούς με ψηφιακά chatbots, σύμφωνα με νέα επιστημονική αξιολόγηση που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις του φαινομένου.
Σύμφωνα με το Politico, η προειδοποίηση διατυπώνεται σε έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη και εξετάζει την πρόοδο αλλά και τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης. Η έκθεση συντάχθηκε από δεκάδες ειδικούς, κυρίως ακαδημαϊκούς, στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 2023 με απόφαση διεθνών ηγετών και αποτελεί τη δεύτερη συνολική αξιολόγηση στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης, οι λεγόμενοι «AI companions» γνωρίζουν ραγδαία εξάπλωση, με ορισμένες εφαρμογές να έχουν φτάσει πλέον τους δεκάδες εκατομμύρια χρήστες. Εξειδικευμένες υπηρεσίες όπως το Replika και το Character.ai συγκεντρώνουν τεράστιες βάσεις χρηστών, οι οποίοι δηλώνουν ότι τις χρησιμοποιούν για διασκέδαση και περιέργεια, αλλά και για να αντιμετωπίσουν το αίσθημα μοναξιάς.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η έκθεση, αναζήτηση συντροφικότητας παρατηρείται και σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης πιο γενικής χρήσης, όπως το ChatGPT της OpenAI, το Gemini της Google ή το Claude της Anthropic.
«Ακόμη και τα συνηθισμένα chatbots μπορούν να εξελιχθούν σε συντρόφους», δήλωσε ο Γιοσούα Μπέντζιο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ και επικεφαλής συγγραφέας της Διεθνούς Έκθεσης για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως εξήγησε, «στο κατάλληλο πλαίσιο και με επαρκή αριθμό αλληλεπιδράσεων μεταξύ χρήστη και AI, μπορεί να αναπτυχθεί μια μορφή σχέσης».
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα επιστημονικά δεδομένα για τις ψυχολογικές επιπτώσεις των AI companions δεν είναι ακόμη ξεκάθαρα. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες καταγράφουν μοτίβα όπως αυξημένη μοναξιά και μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση σε χρήστες που κάνουν συχνή χρήση τέτοιων εφαρμογών.
Οι ανησυχίες αυτές αποκτούν και πολιτική διάσταση. Δύο εβδομάδες πριν από τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, δεκάδες ευρωβουλευτές ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο περιορισμών στις υπηρεσίες ψηφιακής συντροφικότητας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη, εκφράζοντας φόβους για τις επιπτώσεις τους στην ψυχική υγεία.
«Βλέπω στους πολιτικούς κύκλους ότι η επίδραση αυτών των AI companions στα παιδιά, και ιδίως στους εφήβους, προκαλεί έντονο προβληματισμό και προσελκύει όλο και μεγαλύτερη προσοχή», σημείωσε ο Μπέντζιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ανησυχίες ενισχύονται από τον «συγκαταβατικό» χαρακτήρα των chatbots, τα οποία είναι σχεδιασμένα ώστε να είναι διαρκώς εξυπηρετικά και να ικανοποιούν τον χρήστη. «Η τεχνητή νοημοσύνη προσπαθεί να μας κάνει να νιώθουμε καλά τη δεδομένη στιγμή, αλλά αυτό δεν είναι πάντα προς το συμφέρον μας», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι από αυτή την άποψη η τεχνολογία παρουσιάζει παρόμοιες παγίδες με εκείνες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η Διεθνής Έκθεση για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης δημοσιοποιείται ενόψει παγκόσμιας συνόδου που ξεκινά στις 16 Φεβρουαρίου, με αντικείμενο τη διαχείριση της τεχνολογίας, η οποία φέτος φιλοξενείται στην Ινδία.
Η έκθεση της Τρίτης απαριθμεί το σύνολο των κινδύνων που καλούνται να διαχειριστούν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, μεταξύ των οποίων κυβερνοεπιθέσεις με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, η παραγωγή πορνογραφικών deepfakes και συστήματα AI που παρέχουν πληροφορίες για τον σχεδιασμό βιολογικών όπλων. Ο Μπέντζιο κάλεσε τις κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσουν την εσωτερική τους τεχνογνωσία στην τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον εκτενή κατάλογο δυνητικών κινδύνων.