Η NASA δημοσίευσε το σχέδιο που έχει εκπονήσει για τη δημιουργία μιας μόνιμης επανδρωμένης βάσης στη Σελήνη.
Το σχέδιο ονομάζεται «Moon Base User’s Guide» (Οδηγός Χρήσης Σεληνιακής Βάσης) στον οποίο περιγράφονται οι πολλές προκλήσεις που πρέπει να ξεπεράσει η υπηρεσία για να ολοκληρώσει 73 προγραμματισμένες προσεδαφίσεις στη Σελήνη και να κατασκευάσει μια μόνιμη βάση. Το έγγραφο είναι μια καταγραφή των απαιτήσεων για την υλοποίηση των «σχεδόν αδύνατων» διαστημικών σχεδίων που ανακοινώθηκαν στις 24 Μαρτίου από την αμερικανική διαστημική υπηρεσία.
Η NASA σχεδιάζει έναν καταιγισμό ρομποτικών και μη επανδρωμένων αποστολών στη Σελήνη με 21 προσεδαφίσεις μέσα στα επόμενα τρία χρόνια ώστε να θέσει τα θεμέλια για μια σεληνιακή βάση κόστους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων και να προετοιμάσει τις πρώτες επανδρωμένες αποστολές το 2028. Παράλληλα έχει ανακοινώσει ότι σκοπεύει να εκτοξεύσει ένα πυρηνοκίνητο διαστημόπλοιο με την ονομασία «Freedom» προς τον Άρη έως το 2028.
Παρότι η πρόσφατη επιτυχής επιστροφή της επανδρωμένης αποστολής Artemis 2 έδειξε ότι η NASA εξακολουθεί να μπορεί να στείλει ανθρώπους στη Σελήνη ο οδηγός αποκαλύπτει σημαντικά κενά στις τρέχουσες δυνατότητές της. Αυτά περιλαμβάνουν τα συστήματα προσεδάφισης, διαβίωσης και παροχής ενέργειας. Ουσιαστικά όλα όσα χρειάζονται οι άνθρωποι για να ζήσουν στη Σελήνη.
Ο διοικητής της NASA Τζάρεντ Άιζακμαν παραδέχθηκε τη δυσκολία του εγχειρήματος δηλώνοντας σε συνέδριο στις 14 Απριλίου ότι η υπηρεσία αποδίδει καλύτερα όταν επιχειρεί το «σχεδόν αδύνατο». Πρόσθεσε ότι η διαδικασία θα περιλαμβάνει και αποτυχίες από τις οποίες θα προκύψει μάθηση.
Η αναδιοργάνωση
Ο οδηγός εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναδιοργάνωση των αμερικανικών διαστημικών σχεδίων. Τα τελευταία χρόνια η NASA έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες στην επιστροφή αστροναυτών στη Σελήνη, ενώ το πρόγραμμα Artemis έχει ξεπεράσει τον προϋπολογισμό (άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων) και παρουσιάζει καθυστερήσεις, καθώς αρχικά προγραμματιζόταν επανδρωμένη προσεδάφιση το 2024.
Στο πλαίσιο των αλλαγών εγκαταλείπεται το σχέδιο για το διαστημικό σταθμό Gateway σε σεληνιακή τροχιά με στόχο να δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία βάσης στην επιφάνεια της Σελήνης. Έγινε μάλιστα γνωστό ότι ο εξοπλισμός και οι μονάδες διαβίωσης και εργασίας που είχαν ήδη δημιουργηθεί για το σταθμό αυτό θα χρησιμοποιηθούν για τη σεληνιακή βάση.
Το πρόγραμμα Artemis αναπροσαρμόστηκε ώστε να περιλαμβάνει δεύτερη επανδρωμένη αποστολή το 2028 και αυξημένο αριθμό εκτοξεύσεων. Στις 14 Απριλίου εκδόθηκε επίσης υπόμνημα του Λευκού Οίκου, σύμφωνα με το οποίο η NASA θα ξεκινήσει την ανάπτυξη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα μέσης ισχύος για χρήση στη Σελήνη έως το 2030 με πιθανή εφαρμογή και σε διαστημικά συστήματα πρόωσης.
Το υπόβαθρο αυτών των εξελίξεων είναι και ο νέος «διαστημικός ανταγωνισμός». Η Κίνα σχεδιάζει να στείλει δικούς της αστροναύτες στη Σελήνη πριν το 2030 ενώ και οι δύο χώρες στοχεύουν στην ίδια περιοχή: τον νότιο πόλο της Σελήνης που θεωρείται ότι διαθέτει στο υπέδαφος της νερό σε παγωμένη μορφή το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί για να διευκολύνει την μόνιμη παρουσία ανθρώπων εκεί προσφέροντας εκτός από πόσιμο νερό μετά από επεξεργασία τόσο οξυγόνο στο εσωτερικό των καταλυμάτων όσο και καύσιμα.
Σύμφωνα με τον οδηγό οι 73 προσεδαφίσεις θα πραγματοποιηθούν σε τρεις φάσεις
Η Φάση 1 περιλαμβάνει 25 εκτοξεύσεις και 21 προσεδαφίσεις έως το 2029, για τη δημιουργία αξιόπιστης πρόσβασης στη σεληνιακή επιφάνεια. Η Φάση 2 (2029–2032) προβλέπει 27 εκτοξεύσεις και 24 προσεδαφίσεις, με στόχο την αρχική κατασκευή της βάσης και τακτικές επανδρωμένες αποστολές. Η Φάση 3 (μετά το 2032) περιλαμβάνει 29 εκτοξεύσεις και 28 προσεδαφίσεις με στόχο τη συνεχή ανθρώπινη παρουσία.
Ωστόσο, η υλοποίηση αυτών των σχεδίων είναι εξαιρετικά δύσκολη. Σε αντίθεση με τις αποστολές Apollo πριν από 50 χρόνια, η δημιουργία βάσης στον νότιο πόλο της Σελήνης παρουσιάζει νέες προκλήσεις, όπως οι ακραίες συνθήκες φωτισμού. Ο Ηλιος παραμένει χαμηλά στον ορίζοντα, δημιουργώντας έντονες σκιές που δυσχεραίνουν την παραγωγή ηλιακής ενέργειας και προκαλούν μεγάλες περιόδους ψύχους και σκοταδιού.
Η NASA χρειάζεται ακριβή δεδομένα για τον φωτισμό και την απόδοση των φωτοβολταϊκών συστημάτων καθώς και τεχνολογίες ανθεκτικές στη σεληνιακή σκόνη η οποία είναι αιχμηρή και ηλεκτρικά φορτισμένη. Παράλληλα εξετάζεται η χρήση πυρηνικών πηγών ενέργειας όπως θερμοηλεκτρικές γεννήτριες και μελλοντικά ένας πυρηνικός αντιδραστήρας.
Οι προκλήσεις
Η συχνή προσεδάφιση αποτελεί επίσης πρόκληση καθώς απαιτούνται νέα συστήματα ακριβείας για τον εντοπισμό ύψους και την αποφυγή κινδύνων σε περιοχές με χαμηλή ορατότητα.
Επιπλέον, υπάρχουν σημαντικά άγνωστα σχετικά με την επίδραση του σεληνιακού περιβάλλοντος στον άνθρωπο, όπως η μακροχρόνια έκθεση σε μικροβαρύτητα, κοσμική ακτινοβολία και σεληνιακή σκόνη, καθώς και ζητήματα διατροφής, άσκησης και υποστήριξης ζωής. Η NASA επισημαίνει ότι η ανάπτυξη της σεληνιακής βάσης θα βοηθήσει και στον απώτερο στόχο της αποστολής ανθρώπων στον Άρη καθώς τεχνολογίες όπως η πυρηνική ενέργεια και η κατανόηση της ανθρώπινης υγείας στο διάστημα θα είναι κρίσιμες.
Παρά τα φιλόδοξα σχέδια υπάρχουν αμφιβολίες για την υλοποίησή τους. Δύο ημέρες μετά την εκτόξευση του Artemis 2 προτάθηκε μείωση 23% στον προϋπολογισμό της NASA. Tο κόστος ενός μόνο πυραύλου Space Launch System με τον οποίο έγινε η εκτόξευση του σκάφους της αποστολής Artemis 2 εκτιμάται στα 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια γεγονός που καταδεικνύει την αντίφαση που υπάρχει στα σχέδια της NASA και τη στήριξη που παρέχει ο Λευκός Οίκος παρά το γεγονός ότι Ντόναλντ Τραμπ πανηγύρισε την επιτυχή έκβαση της αποστολής Artemis 2 και έστειλε συγχαρητήρια αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ έχουν φιλόδοξους διαστημικούς στόχους. Έτσι το αν η NASA θα καταφέρει να πραγματοποιήσει αυτά τα σχέδια παραμένει αβέβαιο.