«Ακούγοντας το Σύμπαν: Μια Δεκαετία Ανακαλύψεων», είναι το θέμα εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου, στις 6 το απόγευμα, στο Κέντρο Επιστήμης και Πολιτισμού ΙΤΕ, Ζωγράφου & Αβέρωφ, στο Ηράκλειο.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Διεθνούς Ημέρας για τις Γυναίκες και τα Κορίτσια στην Επιστήμη, που γιορτάζεται ετησίως 11 Φεβρουαρίου, καθώς και της 10ης επετείου από τη δημοσίευση της πρώτης ανίχνευσης βαρυτικών κυμάτων (11/2/2016).
Την ομιλία θα δώσει η Δρ Μαρία Χαρίση, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αστροφυσικής του ΙΤΕ, όπου ηγείται ερευνητικής ομάδας χρηματοδοτούμενης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC). Είναι επίσης επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσιγκτον (ΗΠΑ) και έχει τιμηθεί με το βραβείο L’Oréal-UNESCO για τις Γυναίκες στην Επιστήμη 2024.
Απέκτησε το διδακτορικό της από το Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης και πραγματοποίησε μεταδιδακτορική έρευνα στα Πανεπιστήμια Caltech και Vanderbilt. Το ερευνητικό της έργο επικεντρώνεται στη μελέτη ζευγών υπερμαζικών μαύρων τρυπών, συνδυάζοντας παρατηρήσεις βαρυτικών κυμάτων και ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας για την κατανόηση των πιο ακραίων φαινομένων του Σύμπαντος.
Η Δρ Μαρία Χαρίση, θα παρουσιάσει μια δεκαετία επιστημονικών ανακαλύψεων, από συγκρούσεις μαύρων τρυπών και αστέρων νετρονίων έως συγχωνεύσεις υπερμαζικών μαύρων τρυπών στα κέντρα γαλαξιών, αποκαλύπτοντας τα πιο ακραία και βίαια φαινόμενα του Σύμπαντος.
Θα ακολουθήσει διαδραστικό κουίζ με τον Δρ Παναγιώτη Ευαγγελόπουλο, υπεύθυνο διάχυσης Αστρονομίας, Ινστιτούτο Αστροφυσικής ΙΤΕ.
Φανταστείτε δύο μαύρες τρύπες, η καθεμία με μάζα 30 φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο, αλλά μικρότερες σε μέγεθος από την πόλη του Ηρακλείου, να περιστρέφονται η μία γύρω από την άλλη 15 φορές το δευτερόλεπτο και να δημιουργούν κυματισμούς στον χωροχρόνο τρισεκατομμύρια φορές μικρότερους από μια ανθρώπινη τρίχα!
Με αυτόν τον εντυπωσιακό τρόπο, μόλις δέκα χρόνια πριν, οι αστρονόμοι κατάφεραν να επιβεβαιώσουν πειραματικά την ύπαρξη των βαρυτικών κυμάτων, τα οποία είχε προβλέψει ο Άλμπερτ Αϊνστάιν έναν αιώνα νωρίτερα. Η ανακάλυψη αυτή άνοιξε ένα εντελώς νέο παράθυρο παρατήρησης του Σύμπαντος, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στην αστρονομία.
Η πρώτη στην ιστορία άμεση ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων
Πραγματοποιήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2015, στα παρατηρητήρια του LIGO στο Hanford (Ουάσινγκτον) και στο Livingston (Λουιζιάνα) και ανακοινώθηκε επίσημα στις 11 Φεβρουαρίου 2016. Η ιστορική αυτή παρατήρηση επιβεβαίωσε, για άλλη μια φορά, τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν (1915), αποκαλύπτοντας κυματισμούς στον χωροχρόνο που προκλήθηκαν από τη σύγκρουση δύο μαύρων τρυπών και ταξίδεψαν 1,3 δισεκατομμύρια έτη πριν φτάσουν στους ανιχνευτές του LIGO.
Δύο μαύρες τρύπες αστρικής μάζας, με μάζες περίπου 36 και 29 φορές τη μάζα του Ήλιου, συγχωνεύθηκαν, σχηματίζοντας μία μαύρη τρύπα 62 ηλιακών μαζών, εκλύοντας ενέργεια περίπου όσο 3 ηλιακές μάζες ενέργειας οι οποίες μετατράπηκαν σε βαρυτικά κύματα μέσα σε μόλις 200 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Χρησιμοποιήθηκαν ανιχνευτές Advanced LIGO, με συμβολομετρία λέιζερ για τη μέτρηση εξαιρετικά μικρών ταλαντώσεων- έως και 10.000 φορές μικρότερων από τον πυρήνα ενός ατόμου.
Το γεγονός αυτό εγκαινίασε την εποχή της αστρονομίας βαρυτικών κυμάτων, προσφέροντας έναν νέο τρόπο παρατήρησης βίαιων και κατακλυσμικών φαινομένων στο Σύμπαν, που συχνά δεν εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και δεν θα μπορούσαν να παρατηρηθούν με παραδοσιακά τηλεσκόπια.
Διεθνής Ημέρα για τις γυναίκες και τα κορίτσια στην Επιστήμη
Καθιερώθηκε το 2015 από τον ΟΗΕ, και τιμάται κάθε χρόνο στις 11 Φεβρουαρίου, με στόχο την προώθηση της πλήρους και ισότιμης πρόσβασης των γυναικών στην εκπαίδευση και την έρευνα κυρίως σε περιοχές STEM -Φυσικές Επιστήμες (Science), Τεχνολογία (Technology), Μηχανική (Engineering), Μαθηματικά (Mathematics)- την εξάλειψη των διακρίσεων, την κατάρριψη στερεοτύπων και την ενθάρρυνση νέων κοριτσιών να ακολουθήσουν καριέρα στις θετικές επιστήμες, όπου κατά κανόνα υποεκπροσωπούνται.
Είσοδος ελεύθερη. Οι θέσεις είναι περιορισμένες και θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.