«Χρήσιμο αλλά ανεπαρκή» χαρακτήρισαν τον νέο Κώδικα οι εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης , υπογραμμίζοντας ότι το κρίσιμο είναι να εφαρμοστεί σωστά στην πράξη. Όπως τόνισαν, παρά τη θεσμική του σημασία, δεν καλύπτει όλα τα προβλήματα της αυτοδιοίκησης ούτε βασίζεται αρκετά σε επιστημονική τεκμηρίωση, ωστόσο αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα για μια ουσιαστική τοπική αυτοδιοίκηση.
Τα παραπάνω προέκυψαν από τη συζήτηση στην πρώτη ενότητα του Επιστημονικού Συνεδρίου της Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ», με θέμα «Ανάλυση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης-Συνταγματική Αναθεώρηση», που διεξάγεται στο πλαίσιο των εκθέσεων Forward Green και Renewable Energy Tech.
Ο νέος Κώδικας, όπως επισήμανε ο Α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, επιχειρεί να κωδικοποιήσει δεκαετίες διάσπαρτης νομοθεσίας, διευκολύνοντας την καθημερινή λειτουργία δήμων και στελεχών. Ωστόσο, όπως είπε, «είναι ένα βήμα, αλλά όχι η λύση». Παρά την εκτενή εργασία και τη συμμετοχή πολλών φορέων, εξακολουθεί να παρουσιάζει ασυνέχειες, επαναλήψεις και ασαφείς ή αντικρουόμενες διατάξεις, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητά του.
Επικριτικός εμφανίστηκε για τη διαδικασία κατάρτισης, σημειώνοντας ότι η αυτοδιοίκηση κλήθηκε να σχολιάσει ήδη διαμορφωμένα κείμενα χωρίς να έχει τη δυνατότητα να θέσει η ίδια το πλαίσιο της μεταρρύθμισης. Στάθηκε επίσης σε διατάξεις όπως οι μονάδες εσωτερικού ελέγχου, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο να λειτουργήσουν ως «εσωτερική αστυνομία» αντί για υποστηρικτικό μηχανισμό.
Ανέδειξε το διαχρονικό πρόβλημα εξάρτησης της αυτοδιοίκησης από το κεντρικό κράτος και την έλλειψη διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας, τονίζοντας ότι ο Κώδικας δεν παρέχει λύσεις σε αυτό το κρίσιμο ζήτημα. Σημείωσε ότι η ουσιαστική αλλαγή προϋποθέτει συνταγματική αναθεώρηση με σαφή καθορισμό ρόλων, αρμοδιοτήτων και πόρων, ώστε η αυτοδιοίκηση να αποκτήσει πραγματική ανεξαρτησία και αναπτυξιακό ρόλο.
Ο Α΄ αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου «Κλεισθένης», Σάκης Παπαγεωργίου, γ.γ Δήμου Αμπελοκήπων-Μενεμένης, χαρακτήρισε τον Κώδικα «σημαντική θεσμική τομή», καθώς συγκεντρώνει νομοθεσία σχεδόν 70 ετών σε ενιαίο πλαίσιο, αλλά υπογράμμισε ότι παραμένουν κενά και παραλείψεις, καθιστώντας κρίσιμη τη δημόσια διαβούλευση και τη συνεχή βελτίωση του κειμένου.
Έμφαση έδωσε στην εφαρμογή, υπογραμμίζοντας ότι «κρίσιμο σημείο θα είναι πότε και πώς θα τεθούν σε ισχύ οι διατάξεις», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής εφαρμογής. Τόνισε επίσης την ανάγκη καλύτερου συντονισμού με τα υπόλοιπα υπουργεία και κατήγγειλε τη διαχρονική αστάθεια στο θεσμικό πλαίσιο, όπως οι συνεχείς αλλαγές στη διάρκεια των δημοτικών θητειών.
Ο Δήμαρχος Ευόσμου-Κορδελιού, Ελευθέριος Αλεξανδρίδης, σημείωσε ότι ο Κώδικας δεν δίνει την απαραίτητη αυτονομία στους δήμους, παραμένει εξαρτημένος από την κεντρική διοίκηση, ενώ η υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση περιορίζουν την καθημερινή λειτουργία. Τόνισε ότι απαιτείται ένας Κώδικας που να ξεκαθαρίζει τα όρια μεταξύ κυβέρνησης, αιρετών και υπηρεσιών και να επιτρέπει στους δήμους να λειτουργούν αποτελεσματικά, με ισότιμη συνεργασία στο τρίπτυχο «υπηρεσίες-αιρετή-κυβέρνηση».
Ο γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, επισήμανε ότι ο ρόλος της αποκεντρωμένης διοίκησης είναι να συνδράμει και να επιβλέπει, όχι να παρεμποδίζει τους αιρετούς. Υπογράμμισε ότι η επιτυχία ενός δήμου ή περιφέρειας εξαρτάται από συνδυασμό αρμοδιοτήτων, εργαλείων και προσωπικού, ενώ η εποπτεία της κυβέρνησης πρέπει να ασκείται χωρίς να μπλοκάρει τη λειτουργία των δημοτικών αρχών.
Ο επίκουρος καθηγητής Συγκριτικής Ανάλυσης Διοικητικών Συστημάτων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Λάμπρος Μπαμπαλιούτας, τόνισε ότι η συζήτηση πρέπει να βασίζεται και στην επιστήμη, όχι μόνο σε πρακτικές εμπειρίες. Υπογράμμισε ότι οι διατάξεις του Συντάγματος (άρθρα 10 και 102) παραμένουν κορυφαία αναφορά και ότι κάθε κώδικας ή νόμος πρέπει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και να προστατεύει τα δικαιώματα του πολίτη.
Σημείωσε ότι οι μεταρρυθμίσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης, από τον 2238/1994 μέχρι τον 3852/2010, συχνά συνδέονταν με ευρωπαϊκές πολιτικές και προγράμματα, και τόνισε την ανάγκη να έχει ο πολίτης τη δυνατότητα να ελέγχει τη διοίκηση χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια ή οικονομικό κόστος. Υπογράμμισε ότι η εποπτεία πρέπει να είναι διαφανής, αποτελεσματική και να σέβεται τη νομιμότητα, ενώ η διοίκηση πρέπει να βρίσκεται «δίπλα στον πολίτη», δίνοντάς του τη δυνατότητα να αμφισβητήσει αποφάσεις τοπικών οργάνων χωρίς πολύπλοκες διαδικασίες.
Τόνισε ότι η εμπειρία των αιρετών και η επιστημονική γνώση των νομικών πρέπει να συνδυάζονται για να βελτιώνεται η λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία αποτελεί την πρώτη επαφή του πολίτη με το κράτος και τον θεμέλιο λίθο της άμεσης δημοκρατίας. Ο νέος Κώδικας, αν και χρήσιμος, είναι μόνο η αρχή για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις που θα δώσουν ουσιαστική οικονομική και θεσμική αυτοτέλεια στους δήμους και τις περιφέρειες.
ΑΠΕ ΜΠΕ