Λίγες ημέρες απομένουν για τη λήξη της προθεσμίας που αφορά χιλιάδες ιδιοκτήτες, νομείς και επικαρπωτές ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς η 15η Ιουνίου αποτελεί πλέον την κοινή καταληκτική ημερομηνία τόσο για την ολοκλήρωση του καθαρισμού οικοπέδων όσο και για την υποβολή της σχετικής δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Δημοσίου.
Το νέο πλαίσιο που διαμορφώνεται μέσω της Κοινής Υπουργικής Απόφασης, η οποία εξειδικεύει τις διατάξεις του νόμου 5182/2026, εισάγει σημαντικές αλλαγές στη διαδικασία ελέγχων, αξιοποιώντας το Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών και αυστηροποιώντας τις υποχρεώσεις των πολιτών ενόψει της αντιπυρικής περιόδου.
Οι προβλέψεις αφορούν κυρίως οικόπεδα που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλης, μέσα σε οικισμούς ή σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όριά τους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Η υποχρέωση δήλωσης έως τις 15 Ιουνίου
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών καθαρισμού, οι υπόχρεοι πρέπει να προχωρήσουν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας του υπουργείου.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης μέσω των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών ή των κατά τόπους Πυροσβεστικών Υπηρεσιών, στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται αδυναμία χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή όταν πρόκειται για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Τι περιλαμβάνει ο υποχρεωτικός καθαρισμός
Οι εργασίες που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με το νέο καθεστώς περιλαμβάνουν σειρά παρεμβάσεων με στόχο τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απομάκρυνση ξερής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων, το κλάδεμα δέντρων, η αραίωση θάμνων, η συλλογή και μεταφορά των προϊόντων καθαρισμού, καθώς και η απομάκρυνση απορριμμάτων και εύφλεκτων υλικών.
Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να διατηρούν το οικόπεδο καθαρό καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου και όχι μόνο κατά την αρχική φάση συμμόρφωσης.
Πώς θα γίνονται οι έλεγχοι
Σύμφωνα με τη νέα ΚΥΑ, οι δήμοι αποκτούν κεντρικό ρόλο στη διαδικασία ελέγχων μέσω της αξιοποίησης του Εθνικού Μητρώου.
Τα ελεγκτικά κλιμάκια των δήμων θα πραγματοποιούν τους σχετικούς ελέγχους, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα θα παρεμβαίνει αποκλειστικά έπειτα από καταγγελίες κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η απόφαση εξειδικεύει επίσης τη διαδικασία συγκρότησης και λειτουργίας των δημοτικών ελεγκτικών μηχανισμών, προκειμένου να επιταχυνθεί η εφαρμογή των μέτρων.
Τα νέα πρόστιμα και οι κυρώσεις
Το νέο πλαίσιο διαφοροποιεί σημαντικά το ύψος των κυρώσεων που επιβάλλονται στους παραβάτες.
Για τη μη υποβολή δήλωσης προβλέπεται πρόστιμο 500 ευρώ όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση. Αντίθετα, όταν έχει γίνει ο καθαρισμός αλλά δεν έχει κατατεθεί η σχετική δήλωση, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τον μη καθαρισμό οικοπέδων ή ακάλυπτων χώρων, το πρόστιμο αυξάνεται πλέον στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, από 0,50 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα. Το ελάχιστο ποσό διαμορφώνεται στα 200 ευρώ και το ανώτατο φθάνει τα 2.000 ευρώ.
Παράλληλα, οι δήμοι διατηρούν τη δυνατότητα να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των οικοπέδων, καταλογίζοντας το σχετικό κόστος στους ιδιοκτήτες.
Σημαντική πρόβλεψη αποτελεί η δυνατότητα μείωσης κατά 50% του προστίμου για μη καθαρισμό, εφόσον ο υπόχρεος υποβάλει ένσταση και ολοκληρώσει τις απαιτούμενες εργασίες κατά τη διάρκεια της σχετικής διαδικασίας.
Τι ισχύει για τις ψευδείς δηλώσεις
Αλλαγές επέρχονται και στις ποινικές κυρώσεις για όσους υποβάλλουν ψευδή δήλωση.
Το νέο καθεστώς προβλέπει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματικό πρόστιμο 5.000 ευρώ. Πρόκειται για ηπιότερη ποινική μεταχείριση σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο, το οποίο προέβλεπε κατ’ ελάχιστον διετή φυλάκιση και χρηματικές ποινές από 12.600 έως 54.000 ευρώ.
Οι βασικές αλλαγές του νέου πλαισίου
Με τον νόμο 5182/2026 και τη νέα ΚΥΑ επέρχονται οκτώ βασικές αλλαγές στο ισχύον καθεστώς.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η ένταξη των νομέων στους υπόχρεους υποβολής δήλωσης, καθώς μέχρι σήμερα είχαν υποχρέωση καθαρισμού χωρίς αντίστοιχη υποχρέωση δήλωσης.
Παράλληλα, καθιερώνεται εξαρχής η 15η Ιουνίου ως κοινή ημερομηνία τόσο για τον καθαρισμό όσο και για τη δήλωση, ενώ διευκρινίζεται ότι η συντήρηση του οικοπέδου παραμένει υποχρεωτική καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Επιπλέον, προβλέπονται νέες εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής των μέτρων, όπως οι γεωργικές καλλιέργειες, οι βοσκήσιμες γαίες και οι χώροι στους οποίους δεν είναι εφικτή η πρόσβαση.
Η απόφαση εισάγει επίσης πρόνοιες για την προστασία της βιοποικιλότητας και της χλωρίδας, καθώς και συγκεκριμένους κανόνες για τη διαχείριση των υλικών που προκύπτουν από τον καθαρισμό, σύμφωνα με τους κανονισμούς καθαριότητας των δήμων.
Στόχος η πρόληψη των πυρκαγιών
Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας υπογραμμίζει ότι ο βασικός στόχος των παρεμβάσεων είναι η καλύτερη προετοιμασία της χώρας ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και επέκτασης πυρκαγιών.
Παράλληλα, απευθύνει έκκληση προς πολίτες, ιδιοκτήτες ακινήτων και φορείς της αυτοδιοίκησης να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, προκειμένου να προστατευθούν η ανθρώπινη ζωή, οι περιουσίες και το φυσικό περιβάλλον.
Σημειώνεται ότι με την έκδοση της νέας Κοινής Υπουργικής Απόφασης καταργείται πλέον η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024.
Πρώτο Θέμα