Την αξιοποίηση των Ανοιχτών Δεδομένων (Open Data) για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με γραπτή κοινοβουλευτική ερώτησή του, ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης.
Για την Ελλάδα, η αξιοποίηση των δημόσιων δεδομένων είναι αναπτυξιακή υποδομή, με τη διεθνή βιβλιογραφία να δείχνει μια δυνητική οικονομική και κοινωνική αξία, στο σύνολο της οικονομίας, που μπορεί να προσεγγίσει το 1,5% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 3,8 δισ. € ετησίως.
Με την ερώτησή του, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ ζητά από την Κομισιόν να εξετάσει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την αγορά κατοικίας, καθώς και τη διεύρυνση του καταλόγου των δεδομένων υψηλής αξίας, ώστε να περιλαμβάνει στοιχεία για τις αγοραπωλησίες, τα ενοίκια και την ιδιοκτησία ακινήτων, με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και την αρχή της επικουρικότητας.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 για τα Ανοιχτά Δεδομένα προωθεί την ελεύθερη διάθεση και επαναχρησιμοποίηση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/868 για τη Διακυβέρνηση Δεδομένων θεσπίζει κανόνες για την ασφαλή ανταλλαγή και αξιοποίησή τους, ενώ ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2023/138 καθορίζει συγκεκριμένα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας που διατίθενται για περαιτέρω χρήση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2024, το 29% των κατοίκων των ελληνικών πόλεων αντιμετώπιζε υπερβολικό κόστος στέγασης, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, έναντι σχεδόν 10% στην ΕΕ. Παράλληλα, τα ελληνικά νοικοκυριά διέθεταν κατά μέσο όρο το 36% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, έναντι 19% στην ΕΕ.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος, η Ελλάδα κατέγραψε το 2025 τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (+10,1%), πίσω μόνο από την Κροατία.
Ευρωπαϊκή έκθεση του 2026 εκτιμά την άμεση προστιθέμενη αξία των Ανοιχτών Δεδομένων στην ΕΕ-27 σε 58,6 δισ. ευρώ για το 2024. Στη Λισαβόνα, μελέτη του Πανεπιστημίου NOVA έδειξε ότι η προσθήκη τους σε μοντέλο εκτίμησης τιμών ακινήτων μείωσε κατά 8,24% το μέσο απόλυτο σφάλμα πρόβλεψης.
Στην αξιολόγηση του 2025, η Ελλάδα είναι ουραγός στην ωριμότητα των Ανοιχτών Δεδομένων. Σύμφωνα με το Open Data Maturity Assessment 2025 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 27η θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη ωριμότητας ανοιχτών δεδομένων (open data maturity) με βαθμολογία 61,2% έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 86%, ενώ ως προς την καταγραφή και αποτίμηση της χρήσης και του οφέλους των ανοιχτών δεδομένων συγκεντρώνει 37,9% έναντι 82%.
Σε δήλωσή του, ο Γ. Μανιάτης τονίζει:
«Η στεγαστική κρίση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της εποχής μας. Η αξιοποίηση ανοιχτών και ανωνυμοποιημένων δεδομένων, με πλήρη προστασία των προσωπικών πληροφοριών, συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση του ΑΕΠ έως 1,5% και μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε καλύτερες στεγαστικές πολιτικές. Με την ερώτησή μου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώ τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού δεδομένων για την αγορά κατοικίας.»
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
«Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις, πλήττοντας την κοινωνική συνοχή, διευρύνοντας τις κοινωνικές ανισότητες και καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη την πρόσβαση των πολιτών σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με το ψήφισμα του τον Μάρτιο 2026 σχετικά με τη στεγαστική κρίση στην ΕΕ, υπογράμμισε ότι οι αποτελεσματικές πολιτικές στέγασης προϋποθέτουν τη διαθεσιμότητα αξιόπιστων, επαρκών και επικαιροποιημένων δεδομένων.
Παρά τη θέσπιση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024 (Open Data), του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/868 (Data Governance Act) και του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2023/138 (High-Value Datasets), εξακολουθούν να απουσιάζουν ενιαία και διαλειτουργικά δεδομένα σχετικά με τις τιμές αγοραπωλησιών των ακινήτων, τα ενοίκια, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, τις κενές κατοικίες, και ανωνυμοποιημένους δείκτες σχετικά με τα πρότυπα ιδιοκτησίας.
Δεδομένου ότι και η ίδια η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά κατοικίας, ερωτάται:
1. Σκοπεύει να προτείνει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων (Data Space) ή άλλου μηχανισμού διαλειτουργικής ανταλλαγής δεδομένων σχετικά με την αγορά κατοικίας στο πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/868, σεβόμενη πάντα τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) και την αρχή της επικουρικότητας;
2. Προτίθεται να εξετάσει την επέκταση των συνόλων δεδομένων υψηλής αξίας ώστε να περιλαμβάνουν συγκεντρωτικά ή ανωνυμοποιημένα δεδομένα αγοραπωλησιών, ενοικίων και δεικτών ιδιοκτησίας ακινήτων για σκοπούς δημόσιας πολιτικής, έρευνας και αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης;»