Στους ισχυρισμούς της Μαρίας Καρυστιανού για την αποκαλούμενη «κβαντική ιατρική» και ειδικότερα για τον βιοσυντονισμό επικεντρώνεται έρευνα των Ellinika Hoaxes, τα οποία χαρακτηρίζουν παραπλανητικό τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται πραγματικές εφαρμογές της κβαντικής φυσικής με εναλλακτικές διαγνωστικές και θεραπευτικές πρακτικές που, όπως υποστηρίζουν, δεν διαθέτουν αντίστοιχη επιστημονική τεκμηρίωση.
Η συζήτηση είχε ανοίξει μετά τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις της Μαρίας Καρυστιανού, η οποία υπερασπίστηκε τις αναφορές της στην κβαντική ιατρική, οι οποίες αναφέρονται και στην προσωπική της ιστοσελίδα, επισημαίνοντας ότι έχει πραγματικές εφαρμογές στην Ιατρική και φέρνοντας ως παραδείγματα τα λέιζερ και τη μαγνητική τομογραφία. Η ίδια έχει επίσης διευκρινίσει ότι δεν υπάρχει ειδικότητα «κβαντικού ιατρού», υποστηρίζοντας ότι αναφέρεται στις εφαρμογές της κβαντικής τεχνολογίας στον χώρο της υγείας.
Τα Ellinika Hoaxes, ωστόσο, εστιάζουν σε διαφορετικό σημείο: όχι στο εάν η κβαντική φυσική έχει εφαρμογές στην Ιατρική -κάτι που δεν αμφισβητείται- αλλά στο κατά πόσο αυτές οι εφαρμογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιστημονικό επιχείρημα υπέρ του βιοσυντονισμού ή της «κβαντικής βιοανατροφοδότησης».
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το περιεχόμενο που έχει παρουσιαστεί στην επαγγελματική ιστοσελίδα της Μαρίας Καρυστιανού, όπου η «κβαντική ιατρική» συνδέεται με την «κβαντική βιοανατροφοδότηση» και τον βιοσυντονισμό.
Μεταξύ άλλων, αποδίδεται στον βιοσυντονισμό η δυνατότητα να αντιμετωπίζει αλλεργιογόνους παράγοντες και να οδηγεί σε απευαισθητοποίηση του οργανισμού χωρίς τη χρήση φαρμάκων, ενώ η μέθοδος παρουσιάζεται ως εφαρμόσιμη ακόμη και σε παιδιά από τη βρεφική ηλικία «χωρίς κανένα κίνδυνο».
Γιατί τα Ellinika Hoaxes μιλούν για παραπλανητική σύνδεση
Σύμφωνα με την προσέγγιση του fact-check, η αναφορά στα λέιζερ και στη μαγνητική τομογραφία ξεκινά από ένα πραγματικό επιστημονικό δεδομένο: και οι δύο τεχνολογίες αξιοποιούν φαινόμενα που περιγράφονται από τη σύγχρονη φυσική. Αυτό όμως, επισημαίνεται, δεν αποτελεί απόδειξη για την αποτελεσματικότητα του βιοσυντονισμού.
Η λειτουργία μιας τεχνολογίας που στηρίζεται σε κβαντικά φαινόμενα δεν συνεπάγεται ότι κάθε θεραπεία ή διαγνωστική πρακτική που χρησιμοποιεί τους όρους «κβαντικός», «ενεργειακός» ή «ηλεκτρομαγνητικός» διαθέτει επιστημονική εγκυρότητα.
Τι λένε επιστημονικοί φορείς για τον βιοσυντονισμό
Τα συγκεκριμένα ερωτήματα δεν περιορίζονται στην αντιπαράθεση γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού.
Η Βρετανική Εταιρεία Αλλεργίας και Κλινικής Ανοσολογίας αναφέρει ρητά ότι οι διαγνωστικές μέθοδοι βιοσυντονισμού δεν αποτελούν έγκυρες εξετάσεις για οποιαδήποτε μορφή τροφικής αλλεργίας.
Αντίστοιχα, το Memorial Sloan Kettering Cancer Center χαρακτηρίζει τις θεωρίες στις οποίες βασίζεται ο βιοσυντονισμός μη αποδεδειγμένες. Αναφέρει ότι δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να στηρίζουν την ιδέα ότι τα πάσχοντα όργανα εκπέμπουν διαφορετικά ηλεκτρομαγνητικά κύματα τα οποία μπορούν να «διορθωθούν» μέσω ειδικών συσκευών.
Ιδιαίτερη σημασία για την περίπτωση των παιδιών έχει το γεγονός ότι το ίδιο κέντρο επικαλείται κλινική δοκιμή σε παιδιά με ατοπική δερματίτιδα, στην οποία ο βιοσυντονισμός δεν παρουσίασε αποτελεσματικότητα, ενώ σημειώνει ότι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες δεν τον συστήνουν για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης πάθησης.
Πού εντοπίζεται ο δυνητικός κίνδυνος για τα παιδιά
Το κρίσιμο σημείο της κριτικής δεν είναι ότι έχει αποδειχθεί πως η ίδια η συσκευή βιοσυντονισμού προκαλεί κατ’ ανάγκην σωματική βλάβη. Ο κίνδυνος που επισημαίνεται αφορά κυρίως τη χρήση μιας μη τεκμηριωμένης μεθόδου για διάγνωση ή θεραπεία, ιδίως όταν πρόκειται για παιδιά και για παθήσεις όπως αλλεργίες, άσθμα ή έκζεμα.
Εάν, για παράδειγμα, ένας γονέας θεωρήσει ότι μια αλλεργία μπορεί να διαγνωστεί ή να αντιμετωπιστεί αξιόπιστα μέσω βιοσυντονισμού και χωρίς φαρμακευτική αγωγή, υπάρχει ο κίνδυνος να καθυστερήσει ή να υποκατασταθεί μια επιστημονικά τεκμηριωμένη διάγνωση ή θεραπεία.
Το Memorial Sloan Kettering επισημαίνει ότι οι κλινικές δοκιμές δεν έχουν δείξει αξιοπιστία του βιοσυντονισμού στη διάγνωση αλλεργιών, ούτε επιστημονικά στοιχεία για χρήση του στο άσθμα.
Τι απαντά η ίδια η Καρυστιανού
Η Μαρία Καρυστιανού έχει απορρίψει την κριτική ότι παρουσιάζεται ως «κβαντική γιατρός». «Δεν υπάρχει “κβαντικός ιατρός”», δήλωσε, εξηγώντας ότι με τον όρο αναφέρεται στην κβαντική τεχνολογία και στις εφαρμογές της στην Ιατρική, κυρίως στη διάγνωση και μελλοντικά, όπως υποστήριξε, στη θεραπεία.
Έχει επίσης συνδέσει τη δική της πρακτική με μια ολιστική προσέγγιση της Ιατρικής και έχει υποστηρίξει ότι χρησιμοποιεί τον βιοσυντονισμό με στόχο τη βελτίωση της υγείας των ασθενών.
Η επιστημονική ένσταση που διατυπώνουν τα Ellinika Hoaxes και άλλοι οργανισμοί ελέγχου γεγονότων είναι, επομένως, πιο συγκεκριμένη: άλλο οι αποδεδειγμένες εφαρμογές της κβαντικής φυσικής στη σύγχρονη ιατρική τεχνολογία και άλλο ο βιοσυντονισμός και οι θεραπευτικοί ισχυρισμοί που τον συνοδεύουν.
Κατά τα Ellinika Hoaxes, η σύνδεση των δύο δημιουργεί μια παραπλανητική εικόνα επιστημονικής τεκμηρίωσης, ιδιαίτερα όταν οι σχετικές πρακτικές παρουσιάζονται ως κατάλληλες για βρέφη και παιδιά ή ως τρόπος αντιμετώπισης αλλεργιών χωρίς φάρμακα.