Την διαβίβαση στη Βουλή της δικογραφίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τα 11+2 πολιτικά πρόσωπα και τον βαθμό εμπλοκής τους στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αναμένουν άπαντες σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση, προκειμένου να καθορίσουν τις επόμενες κινήσεις τους.
Η πολιτική διάσταση της υπόθεσης είναι δεδομένη, όπως και οι αναταράξεις στην κυβερνητική πλειοψηφία, καθώς η δεύτερη δικογραφία συνοδεύεται από αίτημα άρσης ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών συν δύο ακόμη πολιτικών προσώπων, όλων προερχόμενων από τη Νέα Δημοκρατία. Το ζητούμενο είναι η ποινική διάσταση και ο βαθμός αξιολόγησής της, καθώς από τα στοιχεία που προκύπτουν, υπάρχει σαφής διαβάθμιση της ευθύνης. Για παράδειγμα, δύο πρώην υπουργοί φέρονται να έχουν άμεση εμπλοκή, ασκώντας πιέσεις για τα κονδύλια του ΟΠΕΚΕΠΕ, άλλοι αρκούνται σε «ρουσφετολογικού» χαρακτήρα προσεγγίσεις και παραινέσεις και άλλοι έχουν εντελώς έμμεση εμπλοκή, με επίκληση του ονόματός τους από τρίτους. Διευκρινίζεται ότι η άρση ασυλίας δεν σημαίνει απαραιτήτως και ενοχή. Άλλωστε από το 2019 έχει αρθεί η ασυλία 90 περίπου βουλευτών, για πλείστες όσες υποθέσεις, χωρίς να προκύψει τελικώς κάποιο επιβαρυντικό στοιχείο.
Η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει πως αναμένει να λάβει γνώση της δικογραφίας, ώστε να εξεταστεί κάθε περίπτωση χωριστά. Με βάση τις έως τώρα πληροφορίες, θα πρέπει να προεξοφλείται ένας – έστω μίνι – ανασχηματισμός, αναλόγως του βαθμού εμπλοκής στην υπόθεση ενός εκάστου εξ αυτών. «Μην βιάζεστε, ακόμη δεν έχουμε λάβει γνώση της δικογραφίας» έλεγε ανώτερη κυβερνητική πηγή σε σχετικό ερώτημα του protothema.gr.
Ποια είναι τα 11 + δύο πολιτικά πρόσωπα στη δικογραφία
Το περιεχόμενο της υπόθεσης δεν περιορίζεται στους 11 εν ενεργεία βουλευτές. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αναφέρεται επίσης σε πέντε πρώην βουλευτές. Συνολικά δηλαδή 18 νυν και πρώην πολιτικούς.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα 11+2 πρόσωπα που αναφέρονται στη νέα δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και για τα οποία ζητείται από τη Βουλή η συνέχιση της έρευνας και η άρση ασυλίας τους είναι οι εξής βουλευτές της ΝΔ:
– Κατερίνα Παπακώστα
– Κωσταντίνος Καραμανλής
– Ιωάννης Κεφαλογιάννης
– Παναγιώτης Μηταράκης
– Κωσταντίνος Τσιάρας
– Κωσταντίνος Σκρέκας
– Δημήτριος Βαρτζόπουλος
– Μάξιμος Σενετάκης
– Βασίλειος Βασιλειάδης
– Χρήστος Μπουκώρος
– Θεόφιλος Λεονταρίδης
Επιπλέον, προέκυψαν στοιχεία σχετικά για πιθανή εμπλοκή πρώην υπουργού και υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για τους Σπήλιο Λιβανό και Φωτεινή Αραμπατζή. Και οι δύο περιπτώσεις εμπίπτουν στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Η δικογραφία περιλαμβάνει όλα τα ευρήματα της έρευνας και πιθανές συνομιλίες που έχουν καταγραφεί στο πλαίσιο των νόμιμων επισυνδέσεων το έτος 2021.
Οι εξελίξεις είναι πολύ πιθανόν να ανατρέψουν τον προγραμματισμό της Βουλής η οποία είχε προγραμματισμένη την τελευταία συνεδρίαση της Ολομέλειας τη Μεγάλη Δευτέρα. Και αυτό γιατί από την δικογραφία θα κριθεί εάν κάποια από τις υποθέσεις που περιλαμβάνονται στη δικογραφία, κινδυνεύει με παραγραφή. Όλα όσα αναφέρονται στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αφορούν το έτος 2021, ωστόσο, είναι ακόμη άγνωστοι οι μήνες. Αν για παράδειγμα κάποιος από τους διαλόγους που εμπίπτει σε ποινικές ευθύνες έγινε τον Απρίλιο ή τον Μάιο του 2021, τότε θα πρέπει να επισπευσθούν οι σχετικές διαδικασίες.
Πότε θα διαβιβαστεί στη Βουλή η δικογραφία
Η δικογραφία, όπως είχε αναφέρει νωρίτερα το protothema.gr, δεν είχε παραληφθεί από το Υπουργείο έως το απόγευμα της Τετάρτης κάτι που σημαίνει ότι η σχετική διαδικασία θα γίνει αύριο. Εάν το Υπουργείο Δικαιοσύνης παραλάβει την συμπληρωματική δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ το πρωί της Πέμπτης τότε θα χρειαστούν τουλάχιστον 3 – 4 ώρες προκειμένου να διεκπεραιωθούν όλες οι απαραίτητες υπηρεσιακές διαδικασίες έως ότου λάβει την τελική υπογραφή του υπουργού και στην συνέχεια πάρει το δρόμο προς την Βουλή. Εάν όμως καθυστερήσει η δικογραφία θα φτάσει στο κοινοβούλιο την Παρασκευή.
Το αίτημα με τα στοιχεία θα διαβιβαστεί άμεσα από τον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη στον Πρόεδρο της Επιτροπής Δεοντολογίας Γιώργο Γεωργαντά ο οποίος θα βγάλει αντίγραφα του φακέλου προκειμένου να τα μοιράσει στα μέλη της επιτροπής.
Σημειώνεται ότι στην Επιτροπή Δεοντολογίας συμμετέχουν από την ΝΔ οι Μπ. Αθανασίου, Δ. Καιρίδης, Π. Καππάτος, Δ. Κούβελας, Μ. Λαζαρίδης, Τ. Μπαρτζώκας, Β. Υψηλάντης, Μ. Χαρακόπουλος. Από το ΠΑΣΟΚ ο Π. Δουδωνής από τον ΣΥΡΙΖΑ ο Γ. Γαβρήλος από το ΚΚΕ ο Γ. Γκιόκας, από ΝΕΑΡ η Ε. Αχτσιόγλου, την Ελληνική Λύση ο Κ. Χήτας, Νίκη ο Σπ. Τσιρώνης και από την Πλεύση Ελευθερίας η Ε. Ρούσσου.
Στη συνέχεια, οι 11 υπό κατηγορία βουλευτές θα έχουν προθεσμία δύο τουλάχιστον ημερών προκειμένου να μελετήσουν τον σχετικό φάκελο και στη συνέχεια να κάνουν την εισήγησή τους (κατ’ ουσίαν την απολογία τους) προς την Επιτροπή Δεοντολογίας της Bουλής, άρα πάμε Μ. Δευτέρα ή Μ. Τρίτη. Για τους υπουργούς, λόγω καθεστώτος απορρήτου, τα μέλη της Επιτροπής Δεοντολογίας, θα μπορούν να λάβουν γνώση μόνο διαβάζοντας την δικογραφία σε ειδικό χώρο. Τα μέλη θα κληθούν να εισηγηθούν προς την Ολομέλεια αν είναι υπέρ ή κατά της άρσης ασυλίας κάθε βουλευτή ξεχωριστά Κατόπιν πρέπει να οριστεί συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής η οποία θα αποφανθεί τελικά με φανερή ονομαστική ψηφοφορία. Η Επιτροπή έχει τυπικά το περιθώριο να ορίσει συνεδρίαση της Ολομέλειας σε μία εβδομάδα, ωστόσο εάν τίθεται θέμα παραγραφών, είναι προφανές ότι θα συμπτύξει τον χρόνο διεκπεραίωσης – ακόμη και την Μ. Τετάρτη. Για την άρση ασυλίας απαιτείται απλή πλειοψηφία επί των παρόντων.
Για την άσκηση δίωξης κατά ενός πρώην υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και ενός υφυπουργού του ίδιου υπουργείου που θήτευσαν στο υπουργείο την ίδια περίοδο, θα ακολουθηθεί η διαδικασία του άρθρου 86 του Συντάγματος. Επίσης ορίζεται συνεδρίαση της Ολομέλειας για την συζήτηση και λήψη απόφασης επι της πρότασης. Η τελική απόφαση λαμβάνεται με μυστική ψηφοφορία η οποία απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία των 151.
Μαρινάκης: Σοβαρή εξέλιξη, κάθε περίπτωση θα αξιολογηθεί ξεχωριστά
Σε κάθε περίπτωση, το μέγαρο Μαξίμου μιλά για «σοβαρή εξέλιξη» και επιλέγει στάση αναμονής έως ότου έχει πλήρη εικόνα των στοιχείων. «Οποιαδήποτε κρίση, δεν μπορεί να βασίζεται σε δημοσιογραφικές πληροφορίες» λένε κυβερνητικές πηγές. Όταν το μέγαρο Μαξίμου ενημερωθεί για το σύνολο της δικογραφίας και την εμπλοκή του κάθε προσώπου ξεχωριστά, πιθανόν να αποφασίσει να ακολουθήσει την ίδια πρακτική που είχε εφαρμόσει στην πρώτη δικογραφία όταν και είχαν οδηγηθεί σε παραίτηση ο τότε υπουργός Μετανάστευσης Μάκης Βορίδης και τρεις υφυπουργοί (Τάσος Χατζηβασιλείου, Χρήστος Μπουκώρος, Διονύσης Σταμενίτης), των οποίων παρουσιάστηκαν διάλογοι. Σε αυτή την περίπτωση θα αντικατασταθούν οι υπουργοί και οι υφυπουργοί για τους οποίους γίνεται αναφορά στη δικογραφία.
Ενδεικτική είναι η δήλωση του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη: «Η σημερινή ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συνιστά μια σοβαρή εξέλιξη. Αναμένουμε τη διαβίβαση της δικογραφίας στη Βουλή των Ελλήνων, προκειμένου να γίνει αξιολόγηση για κάθε περίπτωση ξεχωριστά».
Η δικογραφία αφορά συνολικά 18 πρώην και νυν πολιτικούς
Δεν θεωρείται πάντως τυχαίο ότι η προγραμματισμένη συζήτηση στη Βουλή για το «κράτος δικαίου» αναβλήθηκε και μετατέθηκε για τις 17 Απριλίου, με αρκετούς να συνδέουν την απόφαση αυτή με την αναμενόμενη κατάθεση της δικογραφίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποτίμηση των στοιχείων. Σύμφωνα με ανεπίσημες πληροφορίες, για δύο βουλευτές, οι οποίοι έχουν διατελέσει μέλη της κυβέρνησης καταγράφονται συνομιλίες που αξιολογούνται ως ιδιαίτερα επιβαρυντικές σε πολιτικό και ποινικό επίπεδο.
Ορισμένες συνομιλίες που έχουν καταγραφεί φέρεται να υποδηλώνουν ενεργή εμπλοκή, με πιέσεις ή σαφείς υποδείξεις σε υψηλούς τόνους προς υπηρεσιακούς παράγοντες για την έκβαση συγκεκριμένων υποθέσεων.
Εκεί εντοπίζεται και η ποινική διάσταση της υπόθεσης, καθώς τέτοιου είδους παρεμβάσεις ενδέχεται να συνδέονται με αδικήματα όπως η υποκίνηση σε παράβαση καθήκοντος ή η συμμετοχή σε διαδικασίες που οδηγούν σε παράνομη εκταμίευση ευρωπαϊκών πόρων.
Αντίθετα, για τους υπόλοιπους δεν προκύπτουν άμεσα ποινικώς επιβαρυντικά στοιχεία. Με βάση τα έως τώρα στοιχεία κινούνται σε ένα γνώριμο κομματικό, αλλά θεσμικά προβληματικό πλαίσιο. Αυτό της πολιτικής διαμεσολάβησης για εξυπηρετήσεις προς τρίτους, που στην πράξη προσεγγίζει τη λογική του «ρουσφετιού» προς ψηφοφόρους κυρίως σε αγροτικούς νομούς από τον… παλιό βαθύ κομματικό και κοινοβουλευτικό μηχανισμό της Νέας Δημοκρατίας
Οι παρεμβάσεις αυτές φαίνεται να σχετίζονται με τη διαχείριση και κατανομή αγροτικών ενισχύσεων. Οι βουλευτές φέρονται να επικοινωνούν με υπηρεσιακά στελέχη ή παράγοντες του ΟΠΕΚΕΠΕ, προκειμένου να διευκολύνουν ή να πληροφορηθούν για συγκεκριμένες υποθέσεις πολιτών ή ομάδων. Αυτό μπορεί να αφορά την επίσπευση διαδικασιών, την αποδοχή αιτήσεων, αλλά όχι οικονομικό ή άλλο όφελος για τους βουλευτές ούτε προτροπή σε παράνομες ενέργειες
Για ένα σημαντικό μέρος των εμπλεκομένων, οι αναφορές είναι ακόμη πιο έμμεσες. Δηλαδή, προκύπτουν μέσα από συνομιλίες τρίτων προσώπων που επικαλούνται πολιτική «στήριξη» ή επιρροή, χωρίς να καταγράφεται άμεση παρέμβαση των ίδιων των βουλευτών. Αυτό δημιουργεί μια διαβάθμιση στην αξιολόγηση των στοιχείων, από απλές πολιτικές εξυπηρετήσεις έως πιθανές ποινικά ελεγκτέες πράξεις.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, σύμφωνα με την σημερινή ανακοίνωση, αφορά σοβαρά αδικήματα κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως υποκίνηση σε παραβίαση εμπιστοσύνης, ηλεκτρονική απάτη και ψευδείς βεβαιώσεις με στόχο την παράνομη ωφέλεια τρίτων. Οι επίμαχες πράξεις φέρεται να τελέστηκαν το 2021 και συνδέονται με οργανωμένο σχέδιο εκμετάλλευσης γεωργικών κονδυλίων.
Παράλληλα, η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τα θεσμικά όρια στη διερεύνηση ευθυνών πολιτικών προσώπων. Σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος, κάθε στοιχείο που αφορά ενδεχόμενες ευθύνες υπουργών διαβιβάζεται υποχρεωτικά στη Βουλή, γεγονός που υποχρεώνει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να διαχωρίσει τη διαδικασία και περιορίζει τη δυνατότητά της να προχωρήσει ενιαία στην έρευνα.
Σε κάθε περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπογραμμίζει ότι δεν θα δοθούν προς το παρόν περισσότερες λεπτομέρειες, ώστε να προστατευθεί η εξέλιξη της έρευνας, ενώ όλοι οι εμπλεκόμενοι θεωρούνται αθώοι μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου. Ωστόσο, το πολιτικό αποτύπωμα της υπόθεσης είναι ήδη βαρύ και αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά την πολιτική ατζέντα των επόμενων εβδομάδων.