Σημείο συνάντησης ορθοδόξων πιστών από διαφορετικές χώρες του κόσμου γίνεται κάθε χρόνο η Σηλυβρία, στις ακτές της Προποντίδας, όπου τελείται πανηγυρική Θεία Λειτουργία προς τιμήν του Αγίου Νεκταρίου, ο οποίος γεννήθηκε στην ιστορική αυτή πόλη της Ανατολικής Θράκης.
Εκατοντάδες προσκυνητές ταξίδεψαν και φέτος από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, την Κωνσταντινούπολη και άλλες χώρες, προκειμένου να συμμετάσχουν στον εορτασμό και να τιμήσουν τον Άγιο στον τόπο καταγωγής του.
Στο επίκεντρο των εορτασμών η ιστορική Ακρόπολη της Σηλυβρίας, όπου τελέστηκε πανηγυρική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Μητροπολίτη Σηλυβρίας Μάξιμου.
Η τέλεση της Θείας Λειτουργίας στον συγκεκριμένο χώρο αποτελεί πλέον έναν θεσμό, που καθιερώθηκε πριν από 11 χρόνια, με πρωτοβουλία και μέριμνα του Μητροπολίτη Μάξιμου και με την άδεια των τοπικών τουρκικών αρχών.
Μετά το πέρας η ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση που έλαβε χώρα έφερε στη Σηλυβρία ήχους, τραγούδια και χορούς από τη Θράκη και τη Μακεδονία, δίνοντας στον εορτασμό και έναν έντονο χαρακτήρα σύνδεσης με την ελληνική παράδοση.
Συνολικά 119 μέλη πολιτιστικών συλλόγων, χορωδιών και παραδοσιακών χορευτικών συγκροτημάτων από την Αλεξανδρούπολη συμμετείχαν στην εκδήλωση. Ανάμεσά τους η Λέσχη Αλεξανδρουπολιτών, οι Τροβαδούροι του Εθνικού Αλεξανδρούπολης, οι «Φωνές της Θράκης», η Χορωδία του Πολυκοινωνικού του Δήμου Αλεξανδρούπολης και ο Σύλλογος Σαμοθρακιωτών Αλεξανδρούπολης.
Ο ετήσιος εορτασμός του Αγίου Νεκταρίου πέρα από το αμιγώς θρησκευτικό του πλαίσιο, ένωσε συμβολικά τις δύο πλευρές της Θράκης, μέσα από την κοινή θρησκευτική μνήμη και τη ζωντανή μουσική και λαϊκή παράδοση.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), ο Μητροπολίτης Μάξιμος, ο οποίος κατάγεται από την Πάτρα, περιγράφει την ανασυγκρότηση της εκκλησιαστικής ζωής στη Σηλυβρία, μιας προσπάθειας που ξεκίνησε σχεδόν από το μηδέν.
«Εδώ δεν υπήρχε ούτε ρίζα. Υπήρχε μόνο μνήμη», σημειώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την κατάσταση που αντίκρισε. Καμία οργανωμένη κοινότητα, κανένας Έλληνας ή ορθόδοξος να ζει στη Σηλυβρία της Τουρκίας, καμία εκκλησία σωσμένη.
Από το 2015, ωστόσο, η ετήσια υπαίθρια Θεία Λειτουργία στο Καλέ Παρκ (Kale Park), στον χώρο όπου βρισκόταν το παλαιό ορθόδοξο κοιμητήριο της Σηλυβρίας, με θέα τη θάλασσα του Μαρμαρά, έχει σηματοδοτήσει την αναβίωση της ορθόδοξης παρουσίας στην ιστορική πόλη.
Εκεί, κάθε χρόνο στις 9 Νοεμβρίου, προσκυνητές διαφορετικών εθνικοτήτων συγκεντρώνονται για να τιμήσουν τη μνήμη του Αγίου Νεκταρίου και να παρακολουθήσουν την πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Ανάμεσά τους Έλληνες, κυρίως από τη Θράκη και τη Μακεδονία, Βαλκάνιοι αλλά και Τούρκοι που έχουν ασπαστεί την Ορθοδοξία τα τελευταία χρόνια, και συμμετέχουν ενεργά στην ορθόδοξη κοινότητα που έχει δημιουργηθεί στη Σηλυβρία.
Η λειτουργική ζωή δεν περιορίζεται στην ετήσια πανήγυρη. Η Θεία Λειτουργία τελείται σχεδόν κάθε Κυριακή με περίπου 20-25 πιστούς διαφορετικών εθνοτήτων στο παρεκκλήσι, που βρίσκεται στα «έγκατα» -κυριολεκτικά- του νεοσύστατου Επικοπείου της Μητρόπολης Σηλυβρίας.
Η αναστήλωση της οικίας του Αγίου Νεκταρίου
Σημαντικό μέρος της προσπάθειας αφορά τη διάσωση της ιστορικής κληρονομιάς της Σηλυβρίας και ειδικότερα των χώρων που συνδέονται με τα παιδικά χρόνια του Αγίου Νεκταρίου.
Το 2015 αγοράστηκε, με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Μάξιμου, ακίνητο σε απόσταση περίπου 70-80 μέτρων από το σημείο όπου βρισκόταν το σπίτι του Αγίου. Έπειτα από τρία χρόνια εργασιών, το κτήριο φιλοξενεί πλέον το Επισκοπείο της Μητρόπολης Σηλυβρίας και το δισυπόστατο παρεκκλήσι, αφιερωμένο στην Παναγία Σηλυβριανή και τον Άγιο Νεκτάριο.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια ανακατασκευής και της οικίας του Αγίου Νεκταρίου στη Σηλυβρία, βασιζόμενη σε αρχιτεκτονικά σχέδια και μελέτες που αποτυπώνουν τη μορφή του παλαιού σπιτιού, με τη συνεργασία των τοπικών τουρκικών αρχών.
«Πάμε σιγά σιγά. Να βγουν τα θεμέλια και έπειτα να ορθωθεί ο πρώτος όροφος», επισημαίνει ο Μ. Μάξιμος.
Στα ίχνη της ελληνικής Σηλυβρίας
Η σημερινή εκκλησιαστική παρουσία πρόβαλε παράλληλα και την ιστορία μιας πόλης με έντονο ελληνικό και ορθόδοξο παρελθόν.
Απέναντι από το σημερινό σχολείο βρισκόταν ο ναός της Παναγίας Σηλυβριανής, ο οποίος διατηρήθηκε μέχρι περίπου το 1950, προτού κατεδαφιστεί. Στην ίδια περιοχή βρισκόταν το παλαιό Μητροπολιτικό Μέγαρο, από το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα η επιγραφή «Ιερά Μητρόπολις».
Στους δρόμους αυτούς περπατούσε καθημερινά ο μικρός Νεκτάριος, συνοδευόμενος από τη μητέρα και τη γιαγιά του, για να προσκυνήσει στην Παναγία Σηλυβριανή.
«Όλες τις βάσεις ο Άγιος Νεκτάριος τις πήρε σε αυτό εδώ το μέρος», τονίζει ο Μητροπολίτης Μάξιμος, επισημαίνοντας τον καθοριστικό ρόλο της γενέτειράς του στην πνευματική του διαμόρφωση.
«Το κακό δεν έχει τον τελευταίο λόγο»
Για την πόλη της Σηλυβρίας, η ετήσια πανήγυρη δεν αποτελεί απλώς μια θρησκευτική τελετή, αλλά και μια συμβολική υπέρβαση των ιστορικών τραυμάτων της περιοχής.
Οι ανταλλαγές των πληθυσμών και η εγκατάλειψη που γνώρισε η Σηλυβρία, υπογραμμίζει τη σημασία της σημερινής παρουσίας των πιστών.
«Μπορεί το κακό να νικήσει στην Ιστορία; Ποτέ το κακό δεν νικά στην Ιστορία. Και αυτό το αποδεικνύει η παρουσία σας εδώ και η σημερινή Θεία Λειτουργία», ανέφερε ο Μητροπολίτης Μάξιμος απευθυνόμενος στους εκατοντάδες πιστούς που ταξίδεψαν από διαφορετικές περιοχές για να τιμήσουν στη γενέτειρά του τη μνήμη του Αγίου Νεκταρίου, έναν Άγιο που ο ίδιος χαρακτηρίζει «Οικουμενικό».
Η δέηση του Αγίου στον Θεό
Ο Άγιος Νεκτάριος γεννήθηκε το 1846 στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης, όπου πέρασε τα πρώτα 14 χρόνια της ζωής του μέσα σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις, η οικονομική ανέχεια της οικογένειάς του τον οδήγησε στην απόφαση να αναζητήσει μια καλύτερη τύχη στην Κωνσταντινούπολη κι έπειτα στην Ελλάδα. Λέγεται μάλιστα ότι, μη έχοντας χρήματα ούτε για να φάει ο ίδιος και η οικογένειά του, προσευχήθηκε κλαίγοντας στο Θεό, προκειμένου να βρεθεί τρόπος να φύγει από τα πατρογονικά εδάφη για να επιβιώσει ο ίδιος και η οικογένειά του. Τότε, σύμφωνα με τη διήγηση, εμφανίστηκε «ως εκ θαύματος» Έλληνας καπετάνιος, τον λυπήθηκε και τον πήρε δωρεάν με το πλοίο του στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί παρέμεινε μέχρι τα 20 του χρόνια, οπότε αναχώρησε για την Ελλάδα. Το 1908 εγκαταστάθηκε στην Αίγινα και το 1920 εκοιμήθη στην Αθήνα.
Είναι ο τελευταίος που ανακήρυξε Άγιο η Ορθόδοξη Εκκλησία.
Ο Πατρινός Μητροπολίτης και η αποστολή του
Ο Μητροπολίτης Μάξιμος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πάτρα, όπου φοίτησε στο Εκκλησιαστικό Λύκειο, πριν συνεχίσει τις σπουδές του στην Ανωτέρα Εκκλησιαστική Σχολή Αθηνών και στη Θεολογική Σχολή του Βελιγραδίου. Ακολούθησαν μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, όπου απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα στη Θεολογία.
Στο πλευρό του βρίσκονται η 90χρονη μητέρα του, Ελένη, η αδελφή του Λιάνα, καθώς και κληρικοί και εθελοντές που συμβάλλουν στη λειτουργία της Μητρόπολης.
Παρά τις δυσκολίες των πρώτων χρόνων, ο Μητροπολίτης Μάξιμος, με την ενθάρρυνση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, κατάφερε να επαναφέρει τη Σηλυβρία στον χάρτη της Ορθοδοξίας και να κάνει ευρύτερα γνωστή μια σημαντική πτυχή της ιστορίας του Αγίου Νεκταρίου: ο Άγιος της Αίγινας έχει τις ρίζες του στη Σηλυβρία, την ιστορική ελληνική πόλη της Ανατολικής Θράκης, όπου γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά του χρόνια.