Η Μαργαρίτα Παπανδρέου, η οποία πέθανε σήμερα σε ηλικία 103 ετών, μεταξύ άλλων υπήρξε η ιδρύτρια και η πρώτη πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), μιας από τις πιο ιστορικές και επιδραστικές γυναικείες οργανώσεις στη χώρα.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου άφησε πίσω της μια σπουδαία παρακαταθήκη για το γυναικείο κίνημα και την κοινωνία. Μέσα από την Ένωση Γυναικών Ελλάδας, της οποίας υπήρξε πρωταγωνιστική μορφή από την ίδρυσή της το 1976, συνέβαλε ώστε οι διεκδικήσεις των γυναικών να αποκτήσουν οργάνωση, συλλογική δύναμη και φωνή. Η ΕΓΕ έθεσε στο επίκεντρο την αλλαγή των κοινωνικών αντιλήψεων για τη θέση της γυναίκας στην οικογένεια και στην κοινωνία.
Ποια είναι η Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ)
Η ίδρυση της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), εντάσσεται χρονικά σε μια σημαντική περίοδο της νεοελληνικής ιστορίας – τη μεταπολίτευση, που ακολούθησε την πτώση της δικτατορίας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα μας. Την εποχή εκείνη παρατηρείται μια γενικότερη ανάπτυξη του σύγχρονου γυναικείου κινήματος, με τη δημιουργία νέων μαζικών γυναικείων οργανώσεων δίπλα σε παλιότερες, οι οποίες αναγκαστικά είχαν και αυτές αναστείλει τη λειτουργία τους στη διάρκεια της δικτατορίας.
Η οργάνωσή ξεκίνησε από μια μικρή ομάδα συνειδητοποιημένων γυναικών που πολιτικά ανήκαν στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς. Με επικεφαλής τη Μαργαρίτα Παπανδρέου ήταν οι : Μαρία Βούλγαρη, Ελένη Βούλγαρη, Κάκια Γεννηματά, Ντιντή Γιαννοπούλου, Νίκη Διδίκα, Μαριλένα Ευαγγελάτου, Δήμητρα Καστάνη, Κική Κούτσικα, Μαρία Κυπριωτάκη, Χρυσάνθη Λαϊου – Αντωνίου, Δέσποινα Μαζαράκη, Έφη Μπιτσαξάκη, Καλλιόπη Μπουρδάρα, Μαίρη Μωραϊτου, Κατερίνα Παντελίδου, Έφη Παπαχρήστου, Άννα Παναγοπούλου, Τιτίνα Πανταζή, Αλίκη Τσαπάρα και Λίλα Χριστοφορίδου.
Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1976 ιδρύεται επίσημα η Ένωση Γυναικών Ελλάδας. Η ιδρυτική διακήρυξη έδινε έμφαση στην επαφή με τη βάση και καθόριζε την ιδεολογική της φυσιογνωμία ως φεμινιστική, ανεξάρτητη, σοσιαλιστική γυναικεία μη κυβερνητική οργάνωση που έχει ως στόχο τη νομική κατοχύρωση και την εφαρμογή της ισότητας των φύλων σε όλους τους τομείς της ζωής, καθιερώνοντας ως κεντρικό της σύνθημα την θέση ότι: «Δεν υπάρχει κοινωνική απελευθέρωση χωρίς γυναικεία απελευθέρωση και δεν υπάρχει γυναικεία απελευθέρωση χωρίς κοινωνική απελευθέρωση».
Η ΕΓΕ στα πρώτα 3 χρόνια λειτουργίας της (1976-1979) είχε να παλέψει με βαθειά ριζωμένες αντιλήψεις για το ρόλο των δύο φύλων στην κοινωνία αλλά και με το φόβο των γυναικών ότι ο αγώνας τους θα μπορούσε να φέρει τριβές μέσα στην οικογένεια.Την ίδια περίοδο τα μέλη της επισκέπτονται πόλεις και χωριά για να ακούσουν τις απόψεις όλων των γυναικών, από κάθε κοινωνική τάξη και περιβάλλον, ν’ ανταλλάξουν προβληματισμούς και εμπειρίες και να ιδρύσουν παραρτήματα σε όλη τη χώρα.
Το 1980 οργάνωσε στην Αθήνα Μεσογειακό Συνέδριο με τη συμμετοχή γυναικείων οργανώσεων από τη Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Συρία, Κύπρο, Μάλτα, Λίβανο, Αίγυπτο, Ιράκ, Παλαιστίνη, Τυνησία, Λιβύη, Μαρόκο, Αλγερία, τη Σοσιαλιστική Διεθνή Γυναικών, την Ένωση Γυναικών Σαχάρας (Πολισσάριο) και με παρατηρητές εκπροσώπους από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γιουγκοσλαβία. Από αυτή τη Μεσογειακή Συνδιάσκεψη δημιουργήθηκε το Κέντρο Γυναικών Μεσογείου (ΚΕΓΜΕ). Από το 1979 και μέχρι το 1986 διοργάνωνε κάθε καλοκαίρι μια πρωτοποριακή γυναικεία πολιτιστική εκδήλωση: ταξίδια για γυναίκες στη χώρα μας με στόχο την παρουσίαση της ιστορικής πορείας της Ελληνίδας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, με τίτλο : “ Greece through new eyes”.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για την κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών αποτελούσε και αποτελεί έναν μόνο από τους στόχους της οργάνωσης. Ο πιο σημαντικός όμως ήταν, και παραμένει μέχρι σήμερα, η αλλαγή της νοοτροπίας και η αναβάθμιση των αξιών της κοινωνίας, όπως αναφέρει η ίδια η ΕΓΕ.