Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης υδατικής ανομοιομορφίας, καθώς σε ορισμένες περιοχές αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα λειψυδρίας, ενώ σε άλλες το νερό μετατρέπεται ακόμα και σε απειλή.
Στον νησιωτικό χώρο η πίεση γίνεται ολοένα και πιο ορατή. Η Αστυπάλαια βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της νέας πραγματικότητας, με τον δήμαρχο του νησιού, Νίκο Κομηνέα, να τονίζει στο iefimerida ότι τρία συνεχόμενα χρόνια έντονης ανομβρίας έχουν οδηγήσει τα διαθέσιμα αποθέματα σε οριακό σημείο, ζητώντας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας την κήρυξη του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Σε ποια νησιά είναι δύσκολη κατάσταση
Το αίτημα κατατίθεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κατάσταση στα νησιά γίνεται ολοένα και πιο πιεστική: μετά την Πάτμο και τη Λέρο, σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας τέθηκε προ ολίγων ημερών και η Σύμη, προκειμένου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες και να διασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Συνεχής μείωση των αποθεμάτων
Όπως επισημαίνει ο δήμαρχος, οι ελάχιστες βροχοπτώσεις των τελευταίων ετών έχουν οδηγήσει σε συνεχή μείωση των αποθεμάτων στον βασικό ταμιευτήρα του νησιού, με αποτέλεσμα να εντείνεται η ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις. Η ημερήσια ζήτηση, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες, φτάνει περίπου τα 1.000 κυβικά μέτρα νερού, ενώ η νέα μονάδα αφαλάτωσης που έχει ήδη δρομολογηθεί –και η οποία αναβαθμίστηκε από τα 300 στα 600 κυβικά μέτρα ημερησίως– δεν εκτιμάται ότι θα επαρκεί εφόσον τα φυσικά αποθέματα συνεχίσουν να υποχωρούν. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται ήδη η εγκατάσταση και δεύτερης μονάδας αντίστοιχης δυναμικότητας, καθώς και η μίσθωση πρόσθετης μονάδας ως προσωρινή λύση.
Σε ό,τι αφορά την υφιστάμενη μονάδα, η διαδικασία βρίσκεται στο στάδιο των τελικών εγκρίσεων χρηματοδότησης και των συνοδών έργων υποδομής. Έχουν ήδη διασφαλιστεί πόροι περίπου 250.000 ευρώ από το Υπουργείο Εσωτερικών και ισόποση ενίσχυση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τα υποστηρικτικά έργα που απαιτούνται ώστε το νερό να ενταχθεί στο δίκτυο. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο δήμαρχος, η προμήθεια του εξοπλισμού και η υλοποίηση των έργων απαιτούν αρκετούς μήνες, ενώ οι συνήθεις διαδικασίες αδειοδότησης και οι απαιτήσεις διαχειριστικής επάρκειας για μικρούς δήμους καθυστερούν την υλοποίηση. Με τα σημερινά δεδομένα, εκτιμάται ότι οι χρόνοι δεν επαρκούν ώστε η μονάδα να είναι πλήρως λειτουργική πριν από την έναρξη της θερινής περιόδου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το αίτημα για κήρυξη του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς εμπλέκονται πολλοί φορείς και απαιτούνται διαδοχικές εγκρίσεις, με τη δημοτική αρχή να επισημαίνει ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες δεν συμβαδίζουν με την πίεση του χρόνου. Όπως σημειώνει ο δήμαρχος, η ένταξη σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης θεωρείται κομβική, καθώς θα επιτρέψει να «τρέξουν» ταχύτερα οι προμήθειες και τα έργα, να ξεπεραστούν γραφειοκρατικά εμπόδια και να ενεργοποιηθούν άμεσα συμπληρωματικές λύσεις, όπως η μίσθωση πρόσθετης μονάδας αφαλάτωσης μέχρι να ολοκληρωθούν οι μόνιμες υποδομές.
Στο επίκεντρο η Αττική – Πυρετός συσκέψεων
Όλα τα παραπάνω έχουν ήδη τεθεί υπόψη του ΥΠΕΝ, στο πλαίσιο πρόσφατων συναντήσεων με αρμόδια στελέχη, ενώ το ζήτημα της λειψυδρίας παραμένει ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα. Οι επαφές και οι συσκέψεις με αντικείμενο την πορεία των αποθεμάτων, τις εναλλακτικές πηγές και τα μεγάλα έργα βρίσκονται σε εξέλιξη το τελευταίο διάστημα, με στόχο το κράτος να διαθέτει σαφή εικόνα των διαθέσιμων επιλογών πριν η πίεση μετατραπεί σε κρίση.
Η Αττική, φυσικά, βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Σύμφωνα με πληροφορίες, του iefimerida το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει παράλληλα και εναλλακτικά σενάρια άμεσης ενίσχυσης των υδατικών αποθεμάτων, με έμφαση στη χαρτογράφηση της Αττικής και τον εντοπισμό περιοχών όπου το υπέδαφος θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να αξιοποιηθεί για νέες γεωτρήσεις. Οι γεωτρήσεις δεν αντιμετωπίζονται ως λύση πρώτης γραμμής ούτε υποκαθιστούν τον κεντρικό σχεδιασμό, αλλά ως εργαλείο εφεδρείας και προσωρινής ανακούφισης, σε ένα περιβάλλον όπου το περιθώριο χρόνου στενεύει.
Αισθητά χαμηλότερα τα αποθέματα σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο
Παρά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις στην Αττική, οι οποίες συνέβαλαν σε μια πρόσκαιρη ενίσχυση των αποθεμάτων, αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα της λειψυδρίας δεν αίρεται. Οι βροχές προσφέρουν περιορισμένες «ανάσες», χωρίς να ανατρέπουν τη συνολική εικόνα πίεσης που έχει διαμορφωθεί από τα προηγούμενα ξηρά έτη και την αυξημένη ζήτηση. Όπως τονίζεται, η κλιματική μεταβλητότητα καθιστά τις βροχοπτώσεις όλο και πιο αστάθμητες, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για μόνιμες λύσεις και αξιόπιστες εφεδρείες, πέρα από τις συγκυριακές καιρικές βελτιώσεις.
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, τα συνολικά αποθέματα στους βασικούς ταμιευτήρες που τροφοδοτούν την Αττική παραμένουν αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, παρά την ενίσχυση που έφεραν οι πρόσφατες βροχοπτώσεις. «Ελπίζουμε να συνεχίσει να βρέχει, αλλά το σχέδιο μας δεν θα στηριχθεί στον καιρό», λένε πηγές στο iefimerida. Στις αρχές Φεβρουαρίου 2026 το σύνολο των αποθεμάτων κινείται στην περιοχή των περίπου 560 εκατ. κυβικών μέτρων, όταν την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ξεπερνούσε τα 660 εκατ. κυβικά μέτρα, καταγράφοντας μείωση άνω των 100 εκατ. κυβικών μέσα σε έναν χρόνο.
Πρόσκαιρη βελτίωση από τις τελευταίες βροχοπτώσεις
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι οι βροχές των τελευταίων εβδομάδων βελτιώνουν μεν πρόσκαιρα τις εισροές, δεν αρκούν όμως για να αντιστρέψουν τη συνολική τάση υποχώρησης των αποθεμάτων, η οποία συνδέεται με τα διαδοχικά ξηρά έτη και την αυξημένη κατανάλωση. Οι αρμόδιοι παρακολουθούν καθημερινά την πορεία των ταμιευτήρων, καθώς το επίπεδο των αποθεμάτων αποτελεί κρίσιμο δείκτη για τον σχεδιασμό τόσο των άμεσων εφεδρειών όσο και των μεσοπρόθεσμων έργων ενίσχυσης της υδροδοτικής ασφάλειας της Αττικής.
Προχωρούν τα έργα θωράκισης
Στο φόντο αυτό, η κυβερνητική στρατηγική για την Αττική αναπτύσσεται σε πολλαπλά επίπεδα. Από τη μία πλευρά, τα μεγάλα έργα οριστικής θωράκισης προχωρούν με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, αν και η πολυπλοκότητά τους απαιτεί τη συντονισμένη εμπλοκή πολλών φορέων, διαδοχικές εγκρίσεις και σημαντικό χρόνο ωρίμανσης. Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται ο Εύρυτος, προϋπολογισμού 535 εκατ. ευρώ, με μερική εκτροπή των ποταμών Καρπενησιώτη και Κρικελιώτη προς τον ταμιευτήρα του Ευήνου, ώστε να εξασφαλίζεται σταθερή ετήσια παροχή περίπου 200 εκατ. κυβικών μέτρων.
Με βάση τον προγραμματισμό, το έργο θα μπορούσε να ολοκληρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2029, με δημοπράτηση το καλοκαίρι του 2026 και εκτιμώμενη διάρκεια κατασκευής περίπου τρία έτη. Η πραγματικότητα αυτή διαμορφώνει ένα διττό πλαίσιο: από τη μία πλευρά, το βάρος μετατίθεται στις οριστικές λύσεις που θα διασφαλίσουν τη μακροχρόνια επάρκεια, από την άλλη, ενεργοποιούνται ενδιάμεσες παρεμβάσεις, όπως αφαλατώσεις και γεωτρήσεις για να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες και να αγοραστεί χρόνος.