Τη διαμόρφωση ενός πλαισίου για την παρουσία των κληρικών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εισηγείται η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, μετά την κυκλοφορία ενός βίντεο στα social media στο οποίο εμφανίζεται ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης να ερμηνεύει μαζί με άλλους κληρικούς το μικρασιάτικο τραγούδι «Στο ’πα και στο ξαναλέω».
Η σχετική εισήγηση περιλαμβάνει δέκα αρχές, με στόχο η χρήση των social media να υπηρετεί την ποιμαντική αποστολή και την επικοινωνία με την κοινωνία.
Στην εισήγηση αναγνωρίζεται ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες προσφέρουν δυνατότητες προσέγγισης των πιστών, κυρίως των νεότερων ηλικιών. Παράλληλα, καταγράφονται οι προβληματισμοί που προκαλεί η χρήση τους και επισημαίνεται η ανάγκη ορίων.
Η προσέγγιση που προτείνεται απορρίπτει τόσο την ανεπιφύλακτη υιοθέτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης όσο και τη συνολική απαγόρευσή τους. Ως βασικά κριτήρια προβάλλονται η προσοχή και η διάκριση.
Ο καθηγητής Θεολογίας του ΕΚΠΑ Ιωάννης Παναγιωτόπουλος, μιλώντας στο ΕΡΤnews, περιέγραψε το στιγμιότυπο με τον μητροπολίτη Θεσσαλινίκης ως ιδιωτική στιγμή ενός προσώπου με ιδιαίτερο θεσμικό ρόλο. Επισήμανε επίσης ότι ο δημόσιος λόγος των κληρικών πρέπει να συμβαδίζει με τη δομή και τη λειτουργία της Εκκλησίας.
Κατά τον ίδιο, οι ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να βοηθήσουν στην προσέγγιση της νεολαίας, εφόσον χρησιμοποιούνται με μέτρο. Η επικοινωνία μέσω της οθόνης χρειάζεται να οδηγεί στην άμεση ανθρώπινη επαφή και στην εκκλησιαστική συμμετοχή, χωρίς να παίρνει τη θέση του βιώματος.
Οι 10 αρχές για την ψηφιακή παρουσία των κληρικών
Η Ιερά Σύνοδος θέτει δέκα βασικές αρχές για τον τρόπο με τον οποίο οι κληρικοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:
Ο κληρικός παραμένει κληρικός και στο διαδίκτυο.
Δεν αποτελεί αυτόνομη εκκλησιαστική αυθεντία.Η δημόσια παρουσία του οφείλει να εκφράζει τη σχέση του με τον Επίσκοπο, την τοπική Εκκλησία ή την Ιερά Σύνοδο.
Δεν χρειάζεται δημόσια τοποθέτηση για κάθε θέμα και κάθε γεγονός. Ο κληρικός οφείλει να λειτουργεί με αυτοσυγκράτηση.
Καμία πληροφορία δεν πρέπει να αναπαράγεται χωρίς προηγούμενο έλεγχο, ιδιαίτερα όταν αφορά πρόσωπα ή σοβαρά κοινωνικά και εκκλησιαστικά ζητήματα.
Καμία δημόσια αντιπαράθεση δεν δικαιολογεί ύβρεις, χλεύη, διαπόμπευση ή προσωπική απαξίωση.
Οι εμπιστευτικές ποιμαντικές σχέσεις δεν αποτελούν υλικό δημοσιότητας.
Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στις προσωπικές ψηφιακές επικοινωνίες.
Η ψηφιακή δράση δεν πρέπει να οικοδομεί προσωπικό «brand» ή «φίρμα-είδωλο» κληρικού, αλλά να παραπέμπει στον Χριστό και στην Εκκλησία.
Η διαδικτυακή επικοινωνία πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να οδηγεί στην πραγματική συνάντηση, στην Ενορία, στη λατρευτική ζωή και στην κοινωνία των προσώπων.
Απαιτείται βασική κατάρτιση των κληρικών για την ψηφιακή επικοινωνία, ώστε να γνωρίζουν τον τρόπο λειτουργίας των ψηφιακών πλατφορμών, τους μηχανισμούς εθισμού και πόλωσης, αλλά και τα νέα προβλήματα που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.