Το μολύβι κινείται σχεδόν ασυναίσθητα πάνω στο χαρτί και αφήνει πίσω του γραμμές, σχήματα και σύμβολα. Δεν υπάρχει σχέδιο, ούτε πρόθεση να δημιουργηθεί ένα συγκεκριμένο έργο. Μόνο η ανάγκη να απασχοληθούν τα χέρια, να ξεκουραστεί το μυαλό, να εκτονωθεί η ένταση. Κάπως έτσι, μέσα από δεκάδες μικρά «ασυνείδητα» σχέδια που δημιούργησαν σε διαφορετικές στιγμές της ζωής τους δύο γυναίκες από την Έδεσσα, γεννήθηκε μια απρόσμενη καλλιτεχνική σύμπραξη που σήμερα παρουσιάζεται στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.
Η εικαστική έκθεση «Παράλληλοι Χρόνοι» της Μαρίας Κοσσίνη και της Σοφίας Βαβούρη ξεκίνησε από μια κοινή συνήθεια που οι δύο παιδικές φίλες ανακάλυψαν ότι μοιράζονται. Αν και με διαφορετικές επαγγελματικές και προσωπικές διαδρομές -η μία εικαστικός και η άλλη δασολόγος, είχαν καταλήξει να κάνουν, σχεδόν μηχανικά, το ίδιο πράγμα: να σχεδιάζουν χωρίς να σκέφτονται. «Είναι οι ζωγραφιές, τα σχέδιά μας, τα σκίτσα που κάναμε και οι δύο, όχι συνειδητά, αλλά κάποιες στιγμές όταν ταξιδεύαμε, όταν μιλούσαμε στο τηλέφωνο, όταν είχαμε κάποιες στιγμές στην καθημερινότητα, που θέλαμε να χαλαρώσουμε το μυαλό μας, χωρίς να ζωγραφίσουμε ή να σχεδιάσουμε με σκέψη», εξηγεί η Μαρία Κοσσίνη, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Για τη Σοφία Βαβούρη, η οποία υπηρέτησε για χρόνια ως δασάρχης στο Δημόσιο, τα μικρά αυτά σχέδια είχαν έναν διαφορετικό, αλλά εξίσου ουσιαστικό ρόλο. «Ήταν μία θέση ευθύνης, με πάρα πολλή ένταση και αυτά τα σκιτσάκια ήταν ουσιαστικά η βαλβίδα αποσυμπίεσής μου», λέει η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Τα κρατούσε, μάλιστα, όχι επειδή πίστευε ότι κάποια στιγμή θα γίνουν έκθεση, αλλά επειδή της άρεσαν ως σχήματα και μορφές. Τα περισσότερα ήταν φτιαγμένα πάνω σε μικρά χαρτάκια και παρέμεναν για χρόνια συγκεντρωμένα.
Η ιδέα να αποκτήσουν όλα αυτά μια δεύτερη ζωή γεννήθηκε στον …αέρα. Οι δύο φίλες βρέθηκαν καθισμένες στις διπλανές θέσεις ενός αεροπλάνου και, μέσα στη συζήτησή τους, ανακάλυψαν όχι μόνο ότι σχεδιάζουν με παρόμοιο τρόπο, αλλά και ότι χρησιμοποιούν στα σχέδιά τους παρόμοια σύμβολα. Εκεί γεννήθηκε η ιδέα να πάρουν τις αυθόρμητες ζωγραφιές τους και να τους δώσουν μια συνειδητή καλλιτεχνική μορφή. «Αποφασίσαμε να δείξουμε τις αυτόματες ζωγραφιές μας, δηλαδή την εικόνα του ασυνείδητου της καθεμίας, δίνοντάς τους όμως μια συνειδητή έκφραση τέχνης, μια τρισδιάστατη έκφραση, με τη μορφή κολάζ», περιγράφει η κ. Κοσσίνη.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν ήταν απλώς μια μεταφορά των σχεδίων από το χαρτί στον εκθεσιακό χώρο. Τα έργα αποδομήθηκαν, κόπηκαν και ξανασυντέθηκαν, αυτή τη φορά πάνω σε χάρτινα κουτιά σε σχήμα κύβου, που συμβολίζει τη λογική. Όταν, μάλιστα, τα σχέδια των δύο γυναικών άρχισαν να συναντιούνται, διαπίστωσαν ότι ταίριαζαν μεταξύ τους πολύ περισσότερο από όσο περίμεναν.
Στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ η έκθεση οργανώνεται ακριβώς πάνω σε αυτή τη συνύπαρξη. Παρουσιάζονται εναλλάξ ξεχωριστά σχέδια των δύο γυναικών πάνω σε μαύρα χαρτόνια, ενώ μικρότερα κουτιά περιλαμβάνουν πρωτότυπα σχέδια της καθεμίας. Στη μεσαία βιτρίνα βρίσκονται τα «ολογράμματά» τους και οι κοινές δημιουργίες, ως μια πιο άμεση αποτύπωση της καλλιτεχνικής τους συνάντησης.
Για τη Σοφία Βαβούρη, η απόφαση να γίνει η έκθεση λειτούργησε τελικά και ως αφορμή για να ξαναδεί τα ίδια της τα σχέδια με διαφορετικό μάτι, να επέμβει δίνοντας χρώμα ή κλείνοντας κάποιες γραμμές που ίσως έμεναν ανοιχτές. Η διαδικασία, όπως λέει, την έκανε δημιουργική και της αποκάλυψε μια πλευρά του εαυτού της που δεν γνώριζε ότι υπήρχε.
Για τη Μαρία Κοσσίνη από την άλλη, η συνάντηση αυτή συνδέεται περισσότερο με τη δική της καλλιτεχνική πορεία. Τα αυθόρμητα σχέδια, που δημιουργούσε εδώ και χρόνια, άρχισαν σταδιακά να συνομιλούν με τη ζωγραφική της και να τη βοηθούν να προσεγγίζει την ασυνείδητη σκέψη της. «Αυτή η σύμπραξη έβγαλε επίσης πάρα πολύ την έννοια της συνεργασίας, της φιλίας και επίσης το ότι πρέπει να δίνουμε στον άλλον κομμάτι του εαυτού μας, ενώ είναι βέβαιο ότι πάντα παίρνουμε κι εμείς κάτι», λέει.
Πέρα, όμως, από την ίδια την καλλιτεχνική διαδικασία, οι «Παράλληλοι Χρόνοι» μοιάζουν να αφηγούνται και την ιστορία μιας φιλίας και μιας συνάντησης δύο διαφορετικών ανθρώπων. Η διαφορετικότητα, όπως την αντιλαμβάνονται οι δύο δημιουργοί, δεν λειτουργεί ως εμπόδιο, αλλά ως αφετηρία για κάτι νέο, που δεν θα μπορούσε να υπάρξει αν οι δύο διαδρομές παρέμεναν ξεχωριστές. «Το ταλέντο και η γνώση, ο αυθορμητισμός και η απελευθέρωση, η αντίθεση και η σύζευξη συνυπάρχουν» στα έργα των δύο γυναικών, που «συμπυκνώνουν το αυθόρμητο και το ασυνείδητο σε μία ενιαία, παράλληλη εικόνα», επισημαίνει στο κείμενο της έκθεσης η συγγραφέας Νίκη Γκίζη.
Την επιμέλεια των Βιτρινών Τέχνης του ΟΤΕ έχει ο Γιάννης Αργυριάδης.