Οι World University Rankings by Subject 2026 του Times Higher Education αποτυπώνουν ένα παγκόσμιο πανεπιστημιακό σύστημα σε φάση αναδιάταξης, με σταθερούς «πρωταγωνιστές» αλλά και νέες δυνάμεις που κερδίζουν έδαφος.
Πίσω από τις κορυφαίες θέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου (MIT, Harvard, Stanford, Οξφόρδη και Κέιμπριτζ) και τη δυναμική άνοδο της Ασίας, αναδεικνύονται και οι λιγότερο ορατές πλευρές των κατατάξεων — ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) βρίσκεται στο 401–500 εύρος της παγκόσμιας κατάταξης. Το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Κρήτης κατατάσσονται στις θέσεις 601–800, που είναι ισχυρή διεθνής θέση για πανεπιστήμια με μικρότερο μέγεθος και δυναμική. Τρία κορυφαία ιδρύματα – ΑΠΘ, ΕΜΠ, Πανεπιστήμιο Πατρών – εμφανίζονται στο 801–1000, ένα εύρος που δείχνει σταθερή διεθνή παρουσία.
Οι κατατάξεις, που δημοσιεύθηκαν στις 21 Ιανουαρίου 2026, καλύπτουν 11 επιστημονικά πεδία και βασίζονται σε 18 δείκτες απόδοσης που αφορούν τη διδασκαλία, την έρευνα, τη μεταφορά γνώσης και τη διεθνοποίηση.
Οι παγκόσμιοι «πρωταθλητές» ανά επιστημονικό αντικείμενο και η κυριαρχία των αμερικανικών ιδρυμάτων στις κατατάξεις
Στην κορυφή των περισσότερων επιστημονικών πεδίων εξακολουθούν να βρίσκονται πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το Massachusetts Institute of Technology (MIT) καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε τρία πεδία – Τέχνες και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, Επιχειρήσεις και Οικονομικά και Κοινωνικές Επιστήμες – επαναλαμβάνοντας την περσινή του επίδοση και επιβεβαιώνοντας τη διατομεακή του ισχύ.
Το Harvard University αναδεικνύεται πρώτο σε Μηχανική και Επιστήμες Ζωής, ενώ το Stanford University ηγείται στις Επιστήμες της Εκπαίδευσης και στη Νομική. Στις Φυσικές Επιστήμες την κορυφή καταλαμβάνει το California Institute of Technology (Caltech).
Από την πλευρά του Ηνωμένου Βασιλείου, το University of Oxford διατηρεί την πρωτοκαθεδρία στην Επιστήμη Υπολογιστών και στον τομέα Ιατρικής και Υγείας, ενώ το University of Cambridge κατακτά την πρώτη θέση στην Ψυχολογία, ξεπερνώντας το Stanford.
Αξιοσημείωτο είναι, ότι μόνο τρία πανεπιστήμια – Harvard, Stanford και Cambridge – εμφανίζονται στην πρώτη δεκάδα και των 11 επιστημονικών πεδίων, γεγονός που υπογραμμίζει τη σταθερότητα και το εύρος της ακαδημαϊκής τους ισχύος.
Συνολικά, τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών καταλαμβάνουν 68 από τις 111 διαθέσιμες θέσεις στην πρώτη δεκάδα των επιμέρους πινάκων, αριθμός ελαφρώς αυξημένος σε σχέση με το 2025. Το Ηνωμένο Βασίλειο ακολουθεί με 29 θέσεις, σημειώνοντας οριακή υποχώρηση.
Η άνοδος της Ασίας πέρα από το STEM
Παρότι η ισχυρή παρουσία των δυτικών πανεπιστημίων παραμένει, τα ασιατικά πανεπιστήμια συνεχίζουν να ενισχύουν τη θέση τους στα πεδία STEM, αλλά τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η ταχύτερη άνοδος καταγράφεται πλέον στις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, στη Νομική, στην Εκπαίδευση και στα Οικονομικά – σχεδόν οι μισοί ασιατικοί οργανισμοί βελτίωσαν τη θέση τους στη Νομική, ενώ καταγράφεται και η πρώτη είσοδος τριών ασιατικών πανεπιστημίων στην κορυφαία δεκάδα των Οικονομικών.
Συγκεκριμένα, η Κίνα αυξάνει την παρουσία της στην πρώτη δεκάδα, με το Peking University να ανεβαίνει στη 10η θέση στην Επιστήμη Υπολογιστών και στην 8η στη Μηχανική, ενώ το Tsinghua University εισέρχεται για πρώτη φορά στη δεκάδα των Φυσικών Επιστημών. Στις Επιστήμες Ζωής, τρία ασιατικά πανεπιστήμια συγκαταλέγονται πλέον στην πρώτη εικοσάδα, με το National University of Singapore να φτάνει στη 19η θέση.
Σύμφωνα με ειδικούς, που επικαλείται το THE, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη μακροχρόνια επένδυση στην έρευνα, τη διεύρυνση της ανώτατης εκπαίδευσης και την ενίσχυση της διεθνοποίησης, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Κίνα, η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία. Το παγκόσμιο τοπίο της ανώτατης εκπαίδευσης γίνεται, έτσι, ολοένα και πιο πολυκεντρικό, με τη δυτική κυριαρχία να παραμένει ισχυρή αλλά όχι πλέον αδιαμφισβήτητη.
Ελληνικά ΑΕΙ στις παγκόσμιες κατατάξεις THE 2026
Σύμφωνα με τα World University Rankings 2026 του Times Higher Education, 12 ελληνικά πανεπιστήμια κατατάσσονται ανάμεσα στα καλύτερα ιδρύματα στον κόσμο:
Πανεπιστήμιο Παγκόσμια κατάταξη
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) 401–500
Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 601–800
Πανεπιστήμιο Κρήτης 601–800
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) 801–1000
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) 801–1000
Πανεπιστήμιο Πατρών 801–1000
Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ) 1001–1200
Πανεπιστήμιο Αιγαίου 1001–1200
Πανεπιστήμιο Πειραιώς 1001–1200
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 1201–1500
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1201–1500
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1201–1500
Σύμφωνα με τα δεδομένα, αποτυπώνεται μία αρκετά ευρεία εκπροσώπηση ελληνικών ΑΕΙ στη διεθνή κατάταξη, με το ΕΚΠΑ να βρίσκεται στο υψηλότερο εύρος (401–500), γεγονός που το κατατάσσει σαφώς ως το κορυφαίο ελληνικό πανεπιστήμιο σύμφωνα με τα THE 2026, ενώ η θέση του το φέρνει πολύ πιο κοντά στο διεθνές «πρώτο μισό» του πίνακα από ό,τι τα περισσότερα ελληνικά ιδρύματα. Σημειώνεται, ότι ο συνολικός δείκτης κατάταξης αντανακλά και την επίδοση σε διεπιστημονικό επίπεδο, όπως διδασκαλία-έρευνα-διεθνής προβολή.
Το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Κρήτης κατατάσσονται στο 601–800, που είναι ισχυρή διεθνής θέση για πανεπιστήμια με μικρότερο μέγεθος και δυναμική. Ειδικότερα, το Χαροκόπειο εμφανίζει εξαιρετική επίδοση στον δείκτη ποιότητας έρευνας, όπου βρέθηκε πρώτο μεταξύ των ελληνικών ιδρυμάτων σε συγκεκριμένα κριτήρια τα προηγούμενα χρόνια.
Τρία κορυφαία ιδρύματα (ΑΠΘ, ΕΜΠ, Πανεπιστήμιο Πατρών) εμφανίζονται στο 801–1000, ένα εύρος που δείχνει σταθερή διεθνή παρουσία. Μεγαλύτερα ιδρύματα, όπως το ΟΠΑ και τα Πανεπιστήμια του Αιγαίου, Πειραιώς, Θράκης, Ιωαννίνων και Θεσσαλίας εμφανίζονται σε χαμηλότερα στελέχη (1001–1500), ενώ παραμένουν εντός του ευρύτατου παγκόσμιου πλαισίου αξιολόγησης.
Ωστόσο, στα αναλυτικά στοιχεία και στην ποιοτική αποτίμηση των World University Rankings by Subject 2026, δεν γίνεται καμία ειδική αναφορά σε ελληνικά πανεπιστήμια, ούτε καταγράφεται παρουσία τους στις πρώτες θέσεις ή στις σημαντικές ανοδικές μετακινήσεις που επισημαίνει το THE. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι κανένα ελληνικό πανεπιστήμιο δεν συγκαταλέγεται στην πρώτη δεκάδα ή εικοσάδα των επιμέρους επιστημονικών πεδίων. Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις χώρες όπου καταγράφεται συστηματική άνοδος ιδρυμάτων σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα (όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με την Κίνα, τη Σιγκαπούρη, τη Νότια Κορέα ή την Ιαπωνία).
Η απουσία των ελληνικών ΑΕΙ, όπως περιγράφεται, δεν συνιστά κατ’ ανάγκη υποχώρηση σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, αλλά δείχνει στασιμότητα σε ένα περιβάλλον όπου άλλες χώρες κινούνται ταχύτερα. Κι αυτό, επειδή στις διεθνείς κατατάξεις, η σχετική θέση ενός ιδρύματος επηρεάζεται όχι μόνο από τις δικές του επιδόσεις αλλά και από τον ρυθμό βελτίωσης των ανταγωνιστών του. Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως ιδίως σε πεδία, όπως οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες — όπου παρατηρείται δυναμική άνοδος ασιατικών πανεπιστημίων — η Ελλάδα δεν φαίνεται να κεφαλαιοποιεί το επιστημονικό της δυναμικό σε διεθνές επίπεδο.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι δείκτες του THE δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην ερευνητική παραγωγή και απήχηση. Στη διεθνή συνεργασία και κινητικότητα. Στη μεταφορά γνώσης και τη διασύνδεση με την οικονομία. Στη διεθνή φήμη ανά γνωστικό αντικείμενο. Σε ένα διεθνές σύστημα, που γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικό και πολυκεντρικό, η απουσία των ελληνικών ΑΕΙ από τις ζώνες ανόδου λειτουργεί ως ένδειξη διαρθρωτικών περιορισμών: χρηματοδότησης, θεσμικής ευελιξίας, διεθνούς δικτύωσης και στρατηγικής ανάπτυξης ανά επιστημονικό πεδίο. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του THE 2026, για τα πανεπιστήμια της χώρας μας η διατήρηση μιας θέσης στον διεθνή χάρτη προϋποθέτει πλέον συνεχή προσαρμογή σε ένα περιβάλλον, που αλλάζει με ταχείς ρυθμούς.