Με τη σημερινή έναρξη του Εθνικού Διαλόγου στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο και τη συνολική αναδιάρθρωση του Λυκείου περνά σε θεσμικό επίπεδο, μετά από ημέρες έντονου προβληματισμού, δημοσίων τοποθετήσεων και παρασκηνιακών ζυμώσεων στον χώρο της εκπαίδευσης.
Η συνεδρίαση ξεκινά στις 14:00, παρουσία του προέδρου της Επιτροπής «σοφών» και πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη, ενώ την κεντρική εισήγηση πραγματοποιεί η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.
Τι παρουσιάζει σήμερα η υπουργός Παιδείας
Η κ. Ζαχαράκη αναμένεται να παρουσιάσει:
το γενικό πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου,
τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί η συζήτηση για το νέο Λύκειο,
τη φιλοσοφία του νέου μοντέλου του Εθνικού Απολυτηρίου.
Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου επιχειρεί να θέσει εξαρχής το πλαίσιο: Πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία, με σταδιακά βήματα, και όχι για άμεση ανατροπή του υφιστάμενου συστήματος.
Η Επιτροπή «σοφών» και η δομή του διαλόγου
Κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό έχει η Επιτροπή «σοφών». Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και προεδρεύων αυτή την περίοδο στη Σύνοδο Πρυτάνεων, Καθηγητής Μιχάλης Σφακιανάκης.
Η Κεντρική Επιτροπή θα πλαισιώνεται από άλλες Επιτροπές, με κοσμήτορες στον συντονιστικό ρόλο.
Η επιλογή πανεπιστημιακών στελεχών σε κεντρικούς ρόλους ερμηνεύεται ως προσπάθεια να δοθεί επιστημονική και θεσμική βαρύτητα στον διάλογο, αλλά ταυτόχρονα έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις για το πώς θα εκπροσωπηθεί ισότιμα η σχολική πραγματικότητα.
Πιλοτική εφαρμογή και «αποσυμπίεση» των μαθητών
Σύμφωνα με όσα έχει ήδη ανακοινώσει η υπουργός Παιδείας, δύο βασικά σημεία φαίνεται να συγκεντρώνουν ευρεία αποδοχή στον δημόσιο διάλογο:
-Η μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων και της εξεταστέας ύλης, με στόχο ένα Λύκειο λιγότερο εξετασιοκεντρικό.
-Η πιλοτική και μεταβατική εφαρμογή του Εθνικού Απολυτηρίου, ώστε να υπάρξει χρόνος αξιολόγησης και διορθωτικών παρεμβάσεων.
Οι αναφορές αυτές απαντούν άμεσα σε βασικές ανησυχίες της εκπαιδευτικής κοινότητας, η οποία ζητά εδώ και χρόνια αλλαγές χωρίς να μετατραπούν οι μαθητές σε «πειραματόζωα».
Χρονοδιάγραμμα: Το βλέμμα στο 2027–2028
Ο πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής που τέθηκε αφορά την Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027-2028, σύμφωνα με την παρουσίαση που πραγματοποίησε πριν μερικές ημέρες στο υπουργείο Παιδείας η κ.Ζαχαράκη, η οποία τόνισε ότι η επιλογή αυτή από πλευράς υπουργείου να τοποθετηθούν σε ένα εύλογο βάθος χρόνου οι αλλαγές, στοχεύει στο να ωριμάσει ο διακομματικός και κοινωνικός διάλογος, έχοντας εξασφαλίσει την ευρύτερη δυνατή συναίνεση και έχοντας δώσει τον απαραίτητο χρόνο, ώστε να υπάρξει επαρκής προετοιμασία σχολείων, εκπαιδευτικών και μαθητών.
Ευρύ κάλεσμα συμμετοχής
Όπως διευκρινίστηκε, στον Εθνικό Διάλογο θα συμμετάσχουν:
-το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής,
-τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα,
-τα κοινοβουλευτικά κόμματα,
-εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης,
-θεσμικοί και επιστημονικοί φορείς,
-κοινωνικοί εταίροι,
-μαθητές και γονείς.
Η σύνθεση αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε πάγια αιτήματα για ουσιαστική διαβούλευση και όχι για αποφάσεις «από τα πάνω».
Οι «κόκκινες γραμμές» του Υπουργείου
Απευθύνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι ο διάλογος αφορά το μέλλον και όχι τις τρέχουσες μαθητικές γενιές, η υπουργός ξεκαθάρισε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται στο παρόν στάδιο και δεν επηρεάζονται οι μαθητές που φοιτούν σήμερα σε καμία από τις τρεις τάξεις του Λυκείου, ούτε οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.
Το πολιτικό και εκπαιδευτικό διακύβευμα
Η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο δεν είναι νέα. Τα τελευταία χρόνια επανέρχεται σταθερά στον δημόσιο διάλογο ως απάντηση σε χρόνιες παθογένειες του Λυκείου: την υπερβολική έμφαση στις εξετάσεις, τη φροντιστηριακή πίεση, την αποσύνδεση της σχολικής γνώσης από την ουσιαστική αξιολόγηση και τη μονοδιάστατη λειτουργία του Λυκείου ως «προθαλάμου» των Πανελλαδικών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει έναν διάλογο, που φιλοδοξεί να είναι ευρύς, θεσμικός και χωρίς αιφνιδιασμούς, αποφεύγοντας τα λάθη του παρελθόντος, όταν αλλαγές στην εκπαιδευτική δομή προκαλούσαν ανασφάλεια σε μαθητές και οικογένειες.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο Εθνικός Διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο ανοίγει σε ένα περιβάλλον αυξημένων προσδοκιών αλλά και επιφυλάξεων. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο ο σχεδιασμός ενός νέου τίτλου σπουδών, αλλά η ουσιαστική αναβάθμιση του Λυκείου, ώστε να αποκτήσει παιδαγωγική αυτονομία και μορφωτικό χαρακτήρα.
Το αν αυτή η προσπάθεια θα οδηγήσει σε μια βαθιά και βιώσιμη μεταρρύθμιση ή θα προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των ανολοκλήρωτων εκπαιδευτικών αλλαγών, θα κριθεί από τη διάρκεια, το βάθος και –κυρίως– την ειλικρίνεια του διαλόγου, που ξεκινά σήμερα.